Mahambet atyndaǵy Atyraý oblystyq qazaq drama teatry irgetasy qalanǵan 1938 jyldan bastap búginge deıingi aralyqta 600-ge jýyq pesany sahnalady. Keler jyly 80 jyldyq mereıtoıy bolatyn teatr ujymy tek atyraýlyqtarǵa ǵana emes, elimizdiń ár túkpirindegi, tipti shetelderdegi kórermenge ónerlerin kórsetip keledi. Buǵan deıin Máskeýdegi Modern teatryna baryp, tuńǵysh ret qazaq tilinde spektakl qoıǵan atyraýlyq ártister odan keıingi sapardy Makedonııada jalǵastyrǵan edi. Endi Túrkııanyń tórinde eki birdeı qoıylymdy kórermen nazaryna usynyp otyr.
Teatr ujymy aldymen Ankaradaǵy Bılkent halyqaralyq zerthanalyq mektebinde belgili jazýshy-dramatýrg, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Rahymjan Otarbaevtyń «Jasyn ǵumyr» zamanaýı qoıylymyn sahnalady. Bul kezdeısoqtyq emes. Taǵdyry spektaklge arqaý bolǵan Súleımen Aqdrashev osy mektepte bilim alǵan. Tórtinshi synyptan bastap Túrkııa mektebinde oqyp, keıin osy eldegi jáne Anglııadaǵy ýnıversıtetterde bilimin jetildirgen Súleımen 25 jyl ǵana ǵumyr keshti. Biraq kóp nársege úlgerip ketti. «Dúnıeni jaqsylyq qutqarady» – deıdi qoıylymda Súleımenniń ájesi. Ata-anasy men ájesiniń meıirim shýaǵyna shomylyp ósse de, óz basynan kúlli adamzattyń taǵdyryn bıik qoıǵan, jastaıynan aýyr dertke shaldyqsa da, ómirdi ózgertkisi kelgen, izgilik shyraǵyn ár jannyń keýdesine jaǵyp ketýge asyqqan órimdeı jastyń arzý-armany kórermendi beıjaı qaldyrmaıdy.
Pesanyń avtory, teatrdyń kórkemdik jetekshisi Rahymjan Otarbaev: «Zamanaýı taqyrypta bir dúnıe jazý kópten oıymda júrgen edi, – deıdi. – Keshegi toqsanynshy jyldardaǵy bıznes áleminiń kórgen qıyndyqtary, jetken jetistikteri jóninde jańa oı aıtqym keldi. Súleımendi ózim kórgen joqpyn, biraq ómirden ótip ketkennen keıin kóp estidim. Jas azamattyń, bolashaq úlken tulǵanyń jıyrmadan endi asqan jasynda bes myń adamdy jumyspen qamtyǵan úlken kásiporyndy basqarǵanynyń ózi kóp nárseden habar bergendeı boldy. Shetelden oqyp, kórip kelgen tájirıbesin týǵan jeriniń ıgiligine arnaýǵa asyqqany taǵy bar. Kishipeıildiligin, adamdyǵyn qaraýynda istegender áýeze qylyp aıtady. Ákesi Ibragım Aqdrashev ta elge belgili azamat. Qanshama bolsam, tolsam degen jastar osylaı ókindirip ketip jatyr. Shetelden oqyp kelgen qanshama jas býynnyń árqaısysynyń ózindik taǵdyry bar. Osylardy ortaq obraz qylyp aldym», deıdi.
Spektaklge Súleımenniń Túrkııadaǵy dostary men ustazdary arnaıy keldi. Fransýz tilinen sabaq bergen muǵalimi Shadıe Túlú «Sabaqty men aıtaıynshy» dep únemi qolyn kóterip otyratyn elgezek qazaq balasynyń keıpi esinde qalǵanyn aıtady. «Túsinbeı qalǵanyn suraýdan ımenbeıtin. Bilgisi kelip turatyn. Muǵalimderi Súleımenniń osy qasıetin joǵary baǵalaıtyn edi. О́mirden ótkeni jaıly áleýmettik jeliden oqyp, qaıǵyryp qaldyq. О́te ókinishti jaıt. Qoıylymdy kórip otyryp, aqyldy oqýshymmen bir sátke bolsa da qaýyshqandaı áserde boldym. Dúnıede jaqsylyq umytylmaıdy, jaqsy adamdardyń aty óshpeıdi. Osyndaı jas ǵumyrdyń úzilgenine qaıǵyryp, óner týyndysyna arqaý etkenderińizge tánti boldym», dedi ol.
«Jasyn ǵumyrdy» Ankaradaǵy Gazı ýnıversıtetinde qazaq ádebıetinen dáris beretin akademık Jámıla Kynadjy da tamashalady. «Túrkııa men Qazaqstan arasyndaǵy ádebı-mádenı baılanystardyń tamyry jyl sanap tereńdep keledi, – deıdi jas ǵalym. – Qazaq ádebıetiniń shoqtyǵy bıik tulǵalarynyń shyǵarmalary túrik tiline aýdaryldy. Qazaqtyń ulttyq beınesin kórkem ádebıetinen de, teatrdaǵy qoıylymdardan da anyq ańǵarýǵa bolady. Búgingi spektaklden bolashaǵynan zor úmit kúttirgen jas azamattyń taǵdyryn, bıznes álemindegi ishki qaıshylyqtar men kelisimderdi kórdik».
Mahambet atyndaǵy Atyraý oblystyq qazaq drama teatrynyń jas ta talantty rejısseri Janat Teltaevtyń qoltańbasy ol sahnalaǵan ár qoıylymnan anyq kórinis tabady. Bul joly da solaı boldy. Sýretshi Temirbek Muqtarovtyń, Súleımen rólinde oınaǵan Nurbek Sezhan, basty rólderdegi Sábıt Qojabekov, Gaýhar Qabıeva jáne Súleımenniń bala kezin sheber kórsete bilgen Nurjan Baqytjanulynyń akterlik oıyndary túrkııalyq kórermendi de tánti qyldy.
Aıta keteıik, Atyraý teatrynyń óner saparyna Qazaqstannyń Túrkııadaǵy elshiliginde dıplomatııalyq qyzmette júrgen Málik Otarbaevtyń qosqan úlesi zor. Qazaq tilinde qoıylǵan spektaklderdiń túrikshe nusqasy arnaıy ekran arqyly kórsetilip otyrdy.
Sondaı-aq teatr Túrkııanyń Afshın qalasynda Málik Otarbaevtyń dramatýrgııadaǵy alǵashqy izdenisi – «Baıandy baq» pesasyn qoıdy. Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasy aıasyndaǵy «Jahandaǵy qazaqstandyq mádenıet» jobasy boıynsha jolǵa shyqqan Atyraý teatry bir apta boıy Túrkııa qalalarynda óner kórsetedi.
Baqytgúl BABASh, «Egemen Qazaqstan» – Ankaradan (Túrkııa)