Qazirgi jahandaný zamanynda saıası sahna qoıylymdary dırıjerleriniń yqpaly zor ekendigi belgili. Qaı kezde de bolǵan shyǵar-aý, áıtse de jańa ǵasyrda rejısserlik qudyretti taıaqshany oınatýǵa umtylǵandar básekesi áldeqaıda joǵary. Tórtkúl dúnıege óz áýenin tyńdatqysy keletin dırıjerler álemdik sahnaǵa syıyspaı, kórermender túgili sahnadaǵylardyń óziniń zyqysyn shyǵaryp jiberetini bar. Dırıjerdiń ısharasy arqyly sahnadaǵy keıipkerler aıaq asty amplýasyn ózgertip, buryn-sońdy kórshi-qolańmen qalyptasqan jaqsy qarym-qatynasy nildeı buzylady, soraqy keıipker keıpine enedi...
Al kórermeni bar bolǵyr jaǵymdy beınede kóńiline jylylyq uıalatqan keıipkerdiń aıaq asty qubylǵan minezin uǵyna almaı áýre-sarsańǵa túsedi. Sahna syrtyndaǵy rejısserdiń túlki bulańǵa salyp jibergen sheshimin qaıdan uqsyn kórermen. Keıipker keıpindegi oryndaýshynyń qubylmaly minezin, keshe ǵana syılasyp júrgen jannyń jaqynyna jasaǵan qııanaty men satqyndyǵyn túsinbeı zar qaǵady...
Basqasy basqa, keıbireýlerdiń saıası sahnadaǵy qubylmaly keıipkerlerdiń aıtqanyna «attan» qosatyndarǵa ne dersiń?! Qoıylymy bar bolǵyr yqpaldy rejısserdiń «degenimen» júzege asyp jatqanyna tereń boılaı bermeıdi-aý... Tipti «qýyrshaq keıipkerdiń» aıtqanyna uıyp, eldiń erteńine tas laqtyrǵysy keledi...
«Qazaq halqynyń halyq retinde jumyla kirisetin, qajet bolsa, janǵan otqa túsip, janyn qurban eter eń uly isi ulttyq tutastyǵyn saqtaý bolýǵa tıis. Ulttyń basy birikpese, bolashaq urpaqtyń uzaqqa sozylǵan azapty ómiri aqyr aıaǵynda jutylyp, qurtýmen tynady». Osydan tup-týra jıyrma jyl buryn shyqqan «Qazaq álemi» atty kitabynda Alashtyń Aqseleýi osylaısha tujyrym jasapty.
Bul búgin de óte ózekti másele. Yntymaqqa syna qaǵý arqyly alaýyzdyq týdyryp Reseı patshasy óz degenine jetken joq pa edi kezinde. Ýaqyt-kezeń kúnparaqta ózgergeni bolmasa, sol baıaǵy ádis. Sol baıaǵy aıla-sharǵy. Kúshtilerdiń óz yqpaldastyq aıasyn keńeıtýge degen jantalasy da sol qalpy. Qazirgi saıası sahna dırıjerleriniń qımyly da osyǵan saıady. Erkin qımylmen óz derbestigin, táýelsizdigin nyǵaıtýǵa degen umtylysty unata qoımaıdy ádetteginshe. Sol sebepti óz derbestigin tanyta basqan jurtqa aıtqanyna júrip, aıdaýyna kónetinderdi qarsy salyp baǵady baıyrǵy zamannan málim ǵoı. Al ssenarıı boıynsha keıipkerdiń aýzyna sóz salyp berý, tıesili derekpen qarýlandyrý ol endi dırıjerdiń enshisinde. Al «qýyrshaq keıipkerdiń» sony aınytpaı qaıtalaýy nemese surqaı rólden bas tartýy ol basqa másele...
Saıası sahnada aıtylǵandardy qabyldaý kórermenniń talǵamyna, aıtylǵan máseleniń astaryna boılaı bilýine baılanysty ǵoı. Jazýshy Asqar Súleımenovtiń «Aıqaılap aıtqannyń bári aqıqat emes» degen bir jaqsy sózi bar edi. Sol sııaqty «qýyrshaq keıipkerdiń» baıbalamyn aqıqatqa balaıtyn bolsaq, memleket taǵdyryna beı-jaı qaraý degen sóz. Sol sebepti qazirgideı alasapyran zamanda alash jurtyna qashanǵydan da yntymaqtasa túsý kerek. Osy tusta taǵy da Aqseleý Seıdimbektiń aıtqanyna júginýge týra keledi.
«Qazaq halqynyń bas biriktirýi – ult taǵdyrynyń strategııalyq múddesi. Mundaı tarıhı isti búgingi urpaq qana júzege asyra alady. Al ıgiligin bolashaq urpaq kóredi. Búgingi kúnniń túıindi problemalaryn myń jerden sátti sheshkenmen, ulttyń basy qosylmasa qaıyrly nátıje bolmaıdy. Dál qazir ulttyq konsolıdasııaǵa qaıyrly kezeń. Eger dál qazir qazaqtar bas qosyp, óz jerinde bel alyp, ulttyq derbestigin halyqaralyq aıada ornyqtyryp úlgermese, kúni erteń-aq syrtqy óktem kúshtiń kúrzisi tek qana Qazaqstannyń ústine úıiriletin bolady».
Birlik uǵymynyń bási qashanda joǵary. Myń jerden adamzattyń damýy qaryshtap, ınnovasııalyq-tehnologııalyq jańalyqtardyń sharyqtaý shegine jetse de. Birlik bolmasa, jetken jetistikterdiń bári ádiram qalady. Ásirese, «óz qolymyz aýzymyzǵa endi jetti ma» degen qazaq qoǵamy úshin. Al mundaıda syrtqy yqpaldy kúshtiń «aıtaǵyna» erip, dırıjerlik qoıylymnyń «janashyryna» aınalatyn bolsa, el birligine syzat tústi degen sóz.
«Ulttyń eń basty qýaty – onyń ishki birligi. Abaı aıtqandaı, «Birińdi qazaq, biriń dos, kórmeseń istiń bári bos», ózara janashyrlyq, ultqa qyzmet etý, turaqtylyqty, qaýipsizdigin oılaný, ımannyń berik bolýy, táýelsizdikti qorǵaý, salyq tóleý. Ulttyq namys – eń basty kapıtal» dep jazǵan edi jaqynda ult qaıratkeri Amangeldi Aıtaly «Egemen Qazaqstan» gazetinde. Endeshe birligińe búlinshilik vırýsyn taratýǵa múddelilerdiń qoıylymyn sergek sanamen tarazylaýǵa týra keledi...
Jasyratyny joq birliktiń bir ushy bılikke baryp tireletini sózsiz. Memleket halyqtyń berekeli tirligin baıytyp, áleýmettik jaǵdaıyn túzetýge múddeli bolýy tıis. Eń bastysy, halyqtyń bılikke degen senimine selkeý túsirip almaǵany abzal der edik. Bul tóńirektegi memlekettiń róli jóninde abyz jazýshy Ábish Kekilbaıuly tómendegishe tujyrym jasaǵan-dy:
«Táýelsizdigimiz bekem bolsyn desek, Qazaqstanda da, qazaqta da birlik bolǵanyna tyrysýymyz qajet.
Ol úshin qaýym bolyp, óz uıytqysyn ózi shaıqamaıtyn parasat jolynda qam jegenimiz durys.
Al memleketimiz sol uıtqyny qalyptastyra alatyndaı uqypty saıasat júrgizýge mindetti. Ol úshin ult pen terrıtorııanyń barlyq quramdas bólikteriniń báriniń de múddelerin birdeı ádil eskerip otyrýǵa kúsh salǵany shart. О́ıtkeni, egemendiktin eń úlken jaýlary – jikshildik te, alaýyzdyq ta tek ádiletsizdikten órbıdi. Baıaǵydan beri kele jatqan kóne ókpe-bopsalarǵa jańa jeleý, jańa syltaý izdeı bergennen utylarymyz kóbeımese, utarymyz kóbeımeıdi». Buǵan alyp-qosýdyń qajeti shamaly. Toǵyzynshy terrıtorııadaǵy rýhanı tutastyq ult birliginiń tutastyǵyna temirqazyq bolatyny sózsiz.
Ǵabıt ISKENDERULY,
«Egemen Qazaqstan»