Keshe Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyq etýimen Parlament Senatynyń otyrysy ótip, onda Qazaqstan men Grýzııa arasyndaǵy Qazaqstan Úkimetiniń Grýzııa Úkimetine bergen memlekettik kredıtteri boıynsha Grýzııa Úkimetiniń bereshegin qaıtadan qaıta qurylymdaý týraly úkimetaralyq kelisim ratıfıkasııalandy.
2017 jylǵy 13 maýsymda qol qoıylǵan Kelisim Parıj klýbyna nesıe berýshi memleketter ókilderiniń 2001 jáne 2004 jyldary Grýzııa úkimetimen kelisilip qol qoıylǵan hattamalardyń sharttary boıynsha, sondaı-aq Qazaqstan men Grýzııanyń qoldanystaǵy kelisimderi esepke alynǵan Grýzııa Úkimetiniń memlekettik nesıeleri boıynsha Grýzııanyń bereshegin qaıtadan qaıta qurylymdaýdy kózdeıdi. Al Kelisimge sáıkes 2017-2025 jyldar aralyǵyndaǵy kezeńde Grýzııa tarapynyń tólemi 37 997 815 AQSh dollaryn quraıdy.
Sonymen qatar osy kúni senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir konstıtýsııalyq zańdaryna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Konstıtýsııalyq zańyn da qabyldady. Zańda sot júıesi, memlekettik rámizderdi ornalastyrý, Konstıtýsııalyq Keńes, «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy máseleleri boıynsha konstıtýsııalyq zańdardyń jekelegen erejeleri aıqyndalǵan.
Sondaı-aq zań jobasynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq Keńesi týraly» Konstıtýsııalyq zańǵa Konstıtýsııalyq Keńes tóraǵasy men músheleriniń ant berý tártibin Prezıdent aıqyndaıtyny týraly túzetý engizilip, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy týraly» Konstıtýsııalyq zańda Tuńǵysh Prezıdenttiń mártebesi naqtylandy. Osyǵan oraı, «Qazaqstan Respýblıkasynyń sot júıesi jáne sýdıalarynyń mártebesi týraly» Konstıtýsııalyq zańǵa sot tóreligin qamtamasyz etýdi uıymdastyrýǵa tikeleı baılanysty laýazymdardy almastyrý tártibin belgileýge baǵyttalǵan ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi.
Konstıtýsııadan «Úkimet quramyna kirmeıtin ortalyq atqarýshy organdar» uǵymynyń alynyp tastalýyna baılanysty «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik rámizderi týraly» Konstıtýsııalyq zańǵa memlekettik rámizderdi ornalastyrý tártibin belgileý jónindegi túzetýler usynyldy. Saqtandyrý jáne bank qyzmetiniń damýyna, qarjy tehnologııasynyń, elektrondyq kommersııa men ınnovasııalyq jobalardyń jetildirilýine baılanysty «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy týraly» Konstıtýsııalyq zańda Ortalyqtyń mindeti ulǵaıatyn boldy.
Osy kúni senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn da qarady. Zań jobasy ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly zańnamany odan ári jetildirýge, ákimshilik-quqyq buzýshylyq zańnamasyn izgilendirýge, bızneske qysymdy azaıtýǵa, jekelegen prosestik erejelerdi júıeleýge, sondaı-aq quqyqtyq olqylyqtar men qaıshylyqtardy alyp tastaýǵa baǵyttalǵan. Iаǵnı Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske ákimshilik quqyq buzýshylyqtyń jekelegen quramdary boıynsha ákimshilik aıyppuldar mólsherin tómendetýdi, eskertý ınstıtýtyn qoldanýdy ulǵaıtýdy, jeke tulǵaǵa salynatyn aıyppuldardyń eń joǵary shegin bes júz aılyq eseptik kórsetkishten eki júzge deıin azaıtýdy, qysqartylǵan is júrgizýdi qoldaný aıasyn ulǵaıtýdy, qyzmettiń jekelegen túrlerin toqtatýǵa negiz bolǵan tártip buzýshylyq jóndelgen kezde berilgen ruqsattyń (nemese onyń jekelegen qosymshalarynyń) kúshin merziminen buryn qaıta jańǵyrtýdy, jekelegen qyzmetti nemese áreketti júzege asyrýǵa berilgen ruqsat berý qujattarynyń kúshin joıýdy nemese toqtatýdy kózdeıtin ózgerister men tolyqtyrýlar engiziledi.
Sonymen qatar, kishigirim, mardymsyz tártip buzýshylyqtar úshin ákimshilik jaýapkershilikten bosatý tetikteri de nazardan tys qalmaǵan. Odan basqa, ákimshilik tártip buzǵan adamdy ákimshilik jazasynyń biri retinde jıyrma tórt saǵatqa deıin qamaýǵa alý jónindegi ákimshilik ustaý merzimin belgileıtin tolyqtyrý engiziledi.
Atalǵan zań jobasyn ekinshi oqylymda qaralyp, Konstıtýsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetiniń eskertpeleri men usynystary basymdyqqa alynyp, Májiliste maquldanǵan zań jobasyna negizgi baǵyttar boıynsha mynadaı ózgerister men tolyqtyrýlar engiziletin boldy.
Zań jobasy «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine olardy Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasynyń normalaryna sáıkes keltirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2017 jylǵy 11 shildedegi zańnyń erejelerimen sáıkestendirildi. Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly isterdi qaraý jónindegi sot pen ókiletti organ (olardyń laýazymdy adamdary) arasyndaǵy quzyretterdiń arajigi ajyratyldy. Barlyq ruqsattama qujattyń emes, tek onyń etıl spırti men alkogol ónimderiniń óndirilýin jáne aınalymyn memlekettik retteý týraly zańnamany, óndirýshi men ımporttaýshynyń alkogol ónimderin markalaý (qaıta markalaý) qaǵıdalaryn buzǵany úshin jekelegen kishi túrleriniń qoldanysynan aıyrý nemese toqtata turý týraly jáne Kodekstiń qurylymdyq bólikterinde siltemeler keltirildi. Osylaısha, zań jobasynyń ishki qaıshylyqtary joıylyp, senatorlardyń túzetýlerimen Májiliske jiberildi.
Nurlybek DOSYBAI, «Egemen Qazaqstan»