Qulandaǵy qarqyndy jumys jańǵyrý negizi

Kúni búginge deıin munda 142 458 gektar egistik jer tolyǵymen ıgerilgen. Nátıjesinde, masaqty dándi daqyldar, astyq, kartop, baqsha ónimderi, maqsary sııaqty ónimderden túsetin túsim de joǵary. Sonymen qatar 2018 jyl­ǵa da 34120 gektar jerge kúzdik bıdaı egilip, 65 myń gektar súdiger jyrtylǵan.

Aýyl sharýashylyǵy salasyn damytý, kásipti ilgeriletý – búgingi kúnniń talaby. Bul oraıda memleket tarapynan kór­setilip jatqan qoldaý da aı­tarlyqtaı. Al onyń júzege asy­rylýy tynymsyz eńbek­tiń nátıjesi bolmaq. Aýdan ákimdiginiń málimetinshe, búgin­de munda «Sybaǵa» baǵ­dar­lamasy 160,4, «Altyn asyq» 173,2, jaıy­lymdarǵa qudyq qazý 242,8 paıyzǵa, al «Qulan» jospary 5 esege artyǵymen oryn­dalyp otyr. Sonymen qatar aýdanda et pen sút óndirý isinde de ilgerileýshilik bar.

T.Rysqulov aýdanyndaǵy «Sulýtór» sút óndirý koope­ratıvi óńirdegi aýyl sharýa­shylyǵy salasyn damytýǵa, óńir ekonomıkasyn ilgeriletýge aıtarlyqtaı úles qosyp keledi. Kásipkerlikpen aına­lysý­shy jergilikti azamattar bir kooperatıvke birigip, 102 mıllıon teńgege jýyq nesıe alǵan. Sóıtip atalǵan qara­jatqa barlyǵy 361 bas asyl tuqymdy sıyr satyp alyp, Qulan jerinde asyraýshy salany alǵa bastyryp otyr. Sondaı-aq 5 mıllıon teńgege sút salqyndatatyn tanker de satyp alǵan. Búginde «Sulýtór» kooperatıvi turǵyndardan 1 lıtr sútti 85 teńgeden qabyl­­­daıdy. Endi aldaǵy ýaqytta aýda­n orta­lyǵynan sút óńdeıtin seh ashý da jos­parda bar eken.

Jalpy, aýdan ortalyǵy elge jaıly, halyqqa tıimdi jer bolǵandyqtan munda tirshilik kózi de kóp. Máselen, kásip­ker­likpen aınalysý da tıimdi. Halyq ózin ózi jumyspen qamtý nátıjesinde aıtarlyqtaı kórsetkishterge qol jetkize alady. Bul turǵyda aýdan ákimi Asqar Qyryqbaev ilgeride ámbebap saýda orny bolǵan, keıinnen jekege ótip, aqyry bos qalǵan «Astana» saýda úıin memleketke qaıta satyp alyp, bul jerden ha­lyqqa qyzmet kórsetý jáne zeınetaqy tóleý ortalyqtaryn ashýdy josparlap otyrǵanyn aıtty. Sonymen qatar birqatar aýdandyq mekemeler de osynda shoǵyrlanady eken.

Aýdanda «Qaraqystaq» shaǵyn sý elektr stansasy jumys isteıdi. Atalǵan nysan 1 mıllıard 100 mıllıon teńgege boı kótergen. Alaıda búginde sý jetispeýshiliginen bir ǵana týrbına jumys istep tur. Mekeme basshysy Nurdos Qaldybalınniń aıtýynsha, munda jylyna 10 mıllıon kılovatt/saǵat­tan astam elektr energııasy óndirilip, atalǵan mekemede barlyǵy 15 adam jumys isteıdi.

Jańa ındýstrııalandyrý jobasy boıynsha da óńirlerde atqa­rylyp jatqan jumystar aýqym­dy. Máselen, T.Rysqulov aýda­nynda memlekettik údemeli ın­dýstrııalyq-ınno­vasııalyq da­mý baǵdarlamasynyń ekin­shi bes­jyldyǵynda úsh bir­deı jobany jú­zege asyrý maq­saty kózdelgen. Atalǵan óndi­­ristik nysandardyń búginde ekeýi iske qo­sylǵan. «Golden Compass Capital» aksıo­ner­lik qoǵamy aýdanda 8 mıllıard teńgeni quraıtyn paıdaly ken qazbalaryn óndirý, óńdeý jobasyn qolǵa alyp otyr. Qora­ǵaty aýyldyq okrýginiń aýma­ǵyndaǵy «Kókqııa» shatqalynda ornalasqan altyn kenishi bir tonna kennen 1,5 gramm taza altyn óndirý áleýetine ıe. Munda negizinen jergilikti turǵyndar jumysqa tartylyp, barlyǵy 150 adam vahtalyq rejimde jumys isteıdi. Atalǵan kenish orny 2012 jylǵy «Golden Compass Capital» kompanııasy júrgizgen geologııalyq barlaý jumystary kezinde anyqtalǵan. Aǵymdaǵy jyldyń ózinde quny 1572,6 mıllıon teńgeni quraıtyn 207 kılo ónim óndirilgen. Endi aldaǵy bes jyldyń ishinde quny 17 mıllıard 160 mıllıon teńgeniń 1 tonna 750 kılo bolatyn Dore quı­masyn óndirý mejelenip otyr. Sonda aýda­n ekonomıkasy da ósip, áleýeti odan ári arta túspek.

Hamıt ESAMAN, «Egemen Qazaqstan»

Jambyl oblysy