El ekonomıkasynyń ósimi – 4 paıyz

Keshe Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda ótken jylǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý men respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýynyń aldyn ala qorytyndylary qaraldy. Sondaı-aq densaýlyq saqtaý júıesiniń ınfraqurylymyn damytý jónindegi biryńǵaı perspektıvaly jospar talqylandy. Oǵan qosa jıynda Úkimet basshysy Elbasynyń bıylǵy Joldaýyn iske asyrý jaıynda mınıstrlerge naqty tapsyrmalar júktedi. 

Joldaýdy júzege asyrý jospary talqylandy

Úkimet otyrysy Elbasynyń bıylǵy Joldaýyn júzege asyrý jaıyndaǵy tapsyrmalardy pysyqtaýdan bastaldy. Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev Pre­zı­dent óziniń Joldaýynda on negiz­gi maqsatty belgilegenin jáne olar­dyń barlyǵy jaqyn bolashaqta júzege asyrylýy qajettigin atap ótti. Birinshiden, ındýstrııalandyrý jáne jańa tehnologııalardy engizý turǵy­synan Investısııalar jáne damý mınıstrligine ónimderdi eksport­taý men tehnologııalardy transfertteýge basa nazar aýdara otyryp, otandyq kásiporyndardy jańǵyrtý jáne sıfrlandyrýǵa baǵyttalǵan jańa quraldar ázirleý, sondaı-aq birqatar ónerkásiptik kásiporyndardy sıfr­laý boıynsha qanatqaqty jobalardy anyqtaý jáne olardy iske asyrýǵa kirisý tapsyryldy. Al Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrligine Nazarbaev Ýnıversıteti, AHQO jáne AT-star­tap­tardyń halyq­ara­lyq tehnoparki bazasynda sıfr­ly jáne ınnovasııalyq sheshim­der ázirlemelerin damytý bo­ıynsha venchýrlyq qarjylan­dy­rýdyń jeke naryǵy qyzmeti­niń sharalar keshenin jasaý jáne sáıkes zańnamalyq túzetýler­di ázirleýdi qamtamasyz etý qa­jet­tigi aı­tyl­dy. Eń­bek jáne ha­­lyq­ty áleýmettik qor­ǵaý mınıs­­tr­­ligine ákimdiktermen jáne múd­deli mı­­nıs­trliktermen jumys­ker­lerdi ju­mystan bosatý táýe­kel­derin ba­ǵa­laý­dy jáne jumys­tan bo­sa­tyl­ǵan jumys­kerler­di eńbekpen qamtý boıynsha keli­sil­gen saıasatty anyqtaýdy, jalpy eń­bek resýrstary aǵymdary boıyn­sha jumysty jyldamdatýdy tapsyrdy. 

Premer-Mınıstr elimizdiń agroónerkásip keshenin damytý bo­ıynsha birqatar naqty tapsyrmalar berdi. Al kólik-logıstıkalyq ınfra­qurylymnyń tıimdiligin arttyrýǵa qatysty Investısııalar jáne damý mınıstrligine Aqparat jáne kommýnıkasııalar, Qarjy mınıstrlikterimen jáne «QTJ» AQ-pen birge atqarylatyn tapsyrmalar júkteldi. Zamanaýı tehnologııalardy qurylysqa jáne kommýnaldyq sektorǵa engizý boıynsha Investısııalar jáne damý mınıstrligine Memleket basshysy qoıǵan mindetterdi eskere otyryp, bir aılyq merzimde turǵyn úımen qamtamasyz etilý kórsetkishin 2030 jylǵa qaraı 30 sharshy metrge deıin jetkizý boıynsha naqty usynystar engizý tapsyryldy. Ulttyq ekonomıka mınıstrligine óńirlerdiń ákimdikterimen birge turǵyn úı-kommýnaldyq ınfraqurylymdy jań­ǵyrtý kezinde MJÁ sáıkes tetigin ázirleý jáne ony iske asyrý bo­ıyn­sha sharalardy jandandyrý tap­sy­ryl­dy. Al Aýyl sharýa­shy­lyǵy mınıstrligi Investısııa­lar jáne damý, Ulttyq ekonomıka mı­nıs­trlik­terimen jáne óńirlerdiń ákimderi­men birge aýyldyq eldi mekenderdi sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etýge barlyq kózderden keminde 100 mıllıard teńgeni jyl saıyn bólý bo­ıynsha sharalar qabyldaýy qajet. Qarjy sektoryn «qaıta júkteý» baǵyty boıynsha Ulttyq ekonomıka mınıstrligine múddeli memlekettik organ­darmen birge qor naryǵyn odan ári da­mytýdy qamtamasyz etý tapsyryldy. «Astana» halyqaralyq qarjy orta­lyǵyna Qarjy, Ulttyq ekonomıka mı­nıstrlikterimen jáne «Samuryq-Qazyna» UÁQ-pen birge AHQO alańyn IPO ótkizýge daıyndaýdy qamtamasyz etý qajettigi aıtyldy. «Adamı kapıtal – jańǵyrtý negizi» baǵyty boıynsha da bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalaryna, sondaı-aq áleýmettik blok boıynsha birqatar tapsyrmalar berildi. Sonymen qatar Premer-Mınıstr álipbıdi latyn qarpine kóshirý máselesine qatysty tapsyrma berdi. B.Saǵyntaev sol sııaqty kásipkerlikti damytý Úkimet jumysynyń negizgi ba­sym­dyqtarynyń biri ekenin atap ótti. 

Sondaı-aq Ishki ister mınıs­tr­ligi quqyq qorǵaý organdaryn izgilendirý boıynsha jumys­ty jalǵastyrýy kerek. Ádilet mı­nıstrligi Bas prokýratýramen jáne Joǵarǵy sotpen kelise otyryp, azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qamtamasyz etý, qu­qyq ústemdigin qamtamasyz etýdiń kepildigin nyǵaıtý jóninde tıisti usynystar engizýge tıis.

Qorytyndysynda Premer-Mı­nıstr Ulttyq ekonomıka mı­nıstrligine osy jyldyń 13 qańtarynda saǵat 12.00-ge deıin beki­tilgen zańnamalyq tártipke sáıkes, Úkimetke «Memleket basshy­synyń Qazaqstan halqyna arna­ǵan «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Joldaýyn iske asyrýdyń jalpyulttyq jos­paryn bekitý týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Prezıdenti Jar­lyǵynyń jobasy týraly» Qazaq­stan Respýblıkasynyń Úki­meti qaýlysynyń bekitilgen jobasyn engizýdi tapsyrdy. 

Densaýlyq saqtaý ınfraqurylymyn damytý jaıy qaraldy

Úkimet otyrysynda Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov Qazaq­standa densaýlyq saqtaý ınfra­qu­rylymyn damytý boıynsha júr­gizilip jatqan jumystar týraly baıan­dady. Máseleni qaraý barysynda Qa­zaq­standaǵy DDU-nyń Eldik keńsesiniń basshysy Oleg Chestnov, Eýropa qaıta qurý jáne damý bankiniń ókili Ekaterına Mıroshnık, Aqmola oblysynyń ákimi Málik Myrzalın, Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalov densaýlyq saqtaý salasyndaǵy usynylǵan ja­ńa­lyqtar týraly pikirlerimen bólisti. Úkimet ha­lyq­­aralyq sarapshylardyń usy­nym­daryn eskere otyryp ázirlen­gen densaýlyq saqtaý ınfra­qu­rylymyn damytý men jańǵyrtýǵa qatysty usynylǵan tásilderdi maquldady.

Meje oryndaldy

Úkimet otyrysynda qaralǵan negizgi másele ótken jylǵy əleý­met­tik-ekonomıkalyq damý men res­pýb­lıkalyq bıýdjettiń atqary­lýynyń aldyn ala qorytyn­dy­lary. Bul rette Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov ótken jyly Qazaqstan ekonomıkasy ósimniń jańa qarqynyna shyq­qanyn málimdedi. Iаǵnı 2017 jyldyń aldyn ala qorytyn­dy­syna sáıkes IJО́ ósimi 4 paıyzdy quraǵan. «О́simniń negizgi qoz­ǵaýshy kúshteri saýda sektor­larynda óndiristi keńeıtý, ınvestısııalyq belsendilikti arttyrý jáne ishki suranystyń birtindep qal­py­na kelýi boldy. Syrtqy oń jaǵ­daı­lardyń faktorlary retinde munaı men metaldarǵa joǵary baǵa konıýnktýrasyn, sondaı-aq negizgi saýda seriktesteri – EO, Reseı já­ne Qytaı memleketterindegi eko­no­mıkalyq jaǵdaıdyń jaqsarýyn aıtýǵa bolady», dedi mınıstr. 11 aıdyń qorytyndysy boıynsha Reseıge eksporttaý – 33%-ǵa, Eý­ropa odaǵyna – 31%-ǵa, Qytaıǵa 34,9%-ǵa ósken.

О́ndirýshi salalardyń qarqyn­dy ósýine qaramastan, IJО́-niń ósý kózderi ekonomıkanyń shıkizattyq emes segmentinde shoǵyrlanǵan. Osylaısha IJО́-niń 4% ósiminde shıkizattyq emes sektordyń úlesi 60%-dy quraǵan. Tutastaı alǵanda, naqty sektorda ekonomıkanyń barlyq salalarynda óndiristiń sınhrondy ósimi belgilengen.

«Eń joǵary ósim ónerkásipte – 7,1% deńgeıinde, kólik salasynda – 4,8%, baı­lanys – 3,3% jáne saýdada 3,2% baı­qaldy. Munaı óndirý kóleminiń ósýi esebinen ken ónerkásibinde ozyq kór­setkishter belgilendi», dedi T.Súleı­menov. О́ńdeý ónerkásibi 5,1 paıyzdyq ósim deńgeıin kórsetedi, bul ne­gi­zinen Indýstrııalandyrý kar­ta­syndaǵy jobalardy iske asyrý arqyly júzege asyrylýda. 2017 jyldyń qańtar-qarasha aılarynda IIDMB arqyly 850 mlrd teńgege 62 joba qolǵa alynyp, 5,5 myń jumys orny ashylǵan.

Mınıstrdiń málimdeýinshe, elimizde farmasevtıka salasy da qarqyndy damyp keledi. Onyń ónimi 41,8%-ǵa ósken. Jeńil óner­kásip 9 ınvestısııalyq jobany iske qosýǵa jáne júıe qurýshy kom­panııalardyń qazaqstandyq qamtýy­nyń ulǵaıýyna baılanys­ty óndiristi 7,3%-ǵa arttyrdy. Budan ózge, mashına jasaý salasynda 5,6% deńgeıinde tu­raq­ty ósim belgilengen. Aýyl sharýa­shylyǵynda ósim 2,9%-dy qurady. Onyń ishinde, ósimdik sharýa­shylyǵynyń ónimi 2,2%-ǵa, mal sharýashylyǵy ónimi 3,9%-ǵa ósti.

2017 jyly negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar kólemi 5,5%-ǵa artqan. Investısııalardyń negizgi ósimi aýyl sharýashylyǵyna baǵyttalǵan, onda ósim 29,3%-dy qurady, saýda – 21,8%, qurylys – 11,8%, baılanys – 9,5% jáne ónerkásip 3,8% boldy. О́tken jyldyń 9 aıynda Qazaqstan 15,7 mlrd dollardan astam tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartqan, bul 2016 jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 5,3%-ǵa joǵary kórsetkish. Jalpy alǵanda, eldiń syrtqy saýda aınalymy 25,1%-ǵa artyp, 69,5 mlrd dollarǵa jetti.

Jıynda Ulttyq banktiń bas­qar­ma tóraǵasy Danııar Aqyshev bank salasyndaǵy qorytyndyny jarııa­lady. Al respýblıkalyq bıýdjet­tiń oryndalýynyń aldyn ala qory­tyn­dylary týraly Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov baıandady.

Qorytyndysynda Premer-Mı­­nıstr B.Saǵyntaev aldyn ala máli­met­terge sáıkes, 2017 jyly Memleket bas­shysynyń eldiń ekonomıkalyq ósimin 4% qamta­masyz etý jónindegi tap­syr­masy oryndalǵanyn atap ótti. Sa­lalyq mınıstrlikter men óńirler óz kórsetkishteri boıynsha ekono­mı­ka­lyq ósimdi qamtamasyz etti. Mun­daı kórsetkishterge Úkimettiń jáne ákim­dik­terdiń uıymdasyp atqarǵan jumys­tarynyń nátıjesinde qol jetkizildi. 

Dınara BITIK,  «Egemen Qazaqstan»