El ıgiligine aınalǵan ǵasyr jobasy

Eýrazııalyq Toptyń (ERG) qura­myndaǵy «Qazaqstan elektrolız zaýy­ty» AQ jańa býyn kásiporyny sanalady. Ol joǵary sapaly ónim óndirýge múmkindik beretin, elimizde bastapqy alıýmınıı óndire alatyn qazirgi zamanǵy tehnologııalarmen jabdyqtalǵan alyp óndiris orny bolyp tabylady. Elimizdegi ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyn júzege asyrýda jasampazdyqtyń onjyldyǵyna jetken óndiris ornynyń mereıtoıy­men quttyqtaýǵa Eýrazııalyq Top, oblys basshylyǵy qatysty.

– Búgingi kúni «Qazaqstan elektro­lız zaýyty» AQ sııaqty erekshe joba­men ár el, ár qala maqtana almas. Al men osyndaı erekshe joba­ny Pav­­lodar óńirinde iske asyr­dyq dep maq­­tanysh­pen aıta ala­myn. Birin­­­shi­­den, bul joba Memle­ket bas­shysy Nursultan Nazarbaevtyń qol­daýy­­men júzege asty. Ekin­shiden, Pre­z­ı­­dentimizdiń arman-jigerimen Qazaq­­standy gúldengen elder qata­ryna qo­sý­­ǵa asyqqan umty­lysynyń nátı­je­­sin­­de múmkin bol­dy. Árıne, bastap­qyda qıyn­­dyqtar da kezdesti. Toqyraý da bol­­dy, metall baǵasy da túsip ketti. Tipti álemdegi keıbir elektrolız zaýyt­­­tary jabylyp ta qaldy. Bi­raq «Qazaq­­stan elektro­lız zaýyty» AQ sy­­­­naq­t­an ótti. Nege? О́ıtkeni zaýyt jo­­­­ǵary sapaly ónim shyǵarady, ónim­­­­niń ózindik quny tómen, al zaýyt me­tal­­­­lýrg­­teri, qyzmetkerleri ózderi­niń ju­­my­­syna kásibı turǵyda shyn beril­­gen, – dedi Eurasian Resources Group dı­­­rek­­­torlar keńesiniń tóraǵasy A.Mashkevıch.

Iá, aıtsa aıtqandaı, elimiz serpi­listi jańa damý dáýirine qadam bas­ty. 2007 jyly jeltoqsan aıynda 250 myń tonna bastapqy alıýmınıı óndiretin joǵary qýattylyǵy bar alyp zaýyttyń alǵashqy kezegi iske qosylǵanyn joǵaryda aıttyq. Elbasy Nursultan Nazarbaev osy shara kezinde:

«Qazaqstannyń jeke óziniń alıý­mınııin shyǵarý meniń armanym edi. Bul sizderdiń de armandaryńyz bola­tyn. Mine, sol arman oryndaldy. Qazaqstan óziniń joǵary sapaly daıyn alıýmınııin shyǵaratyn dáre­­jege jetti», degen edi. Zaýyt­tyń ekin­shi kezegi 2010 jyldyń 24 maýsy­mynda saltanatty túrde iske qo­syldy. Sol sharada Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «jalpy mundaı iri zaýyt salýǵa on-jıyrma jyl ýaqyt qajet. Alaıda elektrolız zaýytynyń árbir kezegi nebári eki jarym jyl ishinde salyndy. Bul osynda jumys istegen qurylysshylardyń, metallýrgterdiń eren eńbeginiń úlgisi», degeni esimizde.

Sóıtip zaýyt jylyna 250 myń ton­nalyq bastapqy alıýmınıı óndi­retin qýatqa qol jetkizdi. Qazirgi ýaqytta zaýytta zaman talaptaryna saı ekologııalyq qaýipsiz jáne eń sońǵy tehnologııalardy paıdalaný arqyly progressıvti alıýmınıı óndirý tehnologııalary qoldanylýda. Halyqaralyq standarttarǵa saı otandyq alıýmınıı óndirýde. О́ndiril­gen bastapqy alıýmınıı resmı túrde London metall bırjasynda tirkelgen.

Zaýytta 20 kelilik A8 jáne A85 markaly alıýmınıı kesekteri daıyndalady. О́ndiris orny halyqaralyq ekologııalyq talaptarǵa saı keletin jańa zamanaýı qural-jabdyqtarmen jaraqtalǵan. Tehnologııalyq opera­sııa­lardyń tıimdiligin arttyrýǵa, elektrolızderdiń jumystaryna jú­­ıeli monıtorıng júrgizýge, gaz taza­laǵysh qurylǵylardy, quıý sehy men kómekshi nysandardy der kezinde ret­­teýge múmkindik beretin jańa zaýyt­­­tyń barlyq tehnologııalyq úr­dis­­teri av­to­mattandyrylǵan bas­qarý jú­ıe­­leri­men baqylanady. Bul kún­deri qazaq­stan­dyq óndiristiń úle­sin art­tyrýǵa, eldiń, oblystyń esport­tyq ále­­ýe­tin kóterýge jáne de qajetti ón­­d­i­rister qurýǵa, ınfraqu­ry­lymdy da­my­­týǵa, ózge de oń isterge jol ashylýda.

Búginde elektrolız zaýytynda 2 537 adam jumys isteıdi. Olar jasaǵan ónimge quıý sehynan soń Qazaqstanda shyǵarylǵanyn bildiretin belgi soǵy­lady. Elektrolız zaýytynyń saly­nýy respýblıkamyzda metallýrgııa klasterine jol ashyp otyr, buǵan deıin sazbalshyq óndirýmen shektelip kelgen elimiz endi tyń óndiristi tolyq ıgerýde. Alıýmınıı quımasynan da­ıyn ónimder de shyǵarylýda.

Zaýyt – bul bizdiń ómirimiz. Biz­ben birge 400-den astam metallýrg árip­tes­terimiz kásiporyn ashylǵaly beri eńbek etip keledi. О́ndirissiz basqa ómirdi kóz aldymyzǵa elestete almaspyz. Kásipornymyzben árqashan birgemiz deıdi eńbekkerler.

Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan»

Pavlodar oblysy