О́tken aptada Donald Tramp Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevpen kezdesip, dıplomatııalyq jetistikke jetti. Qytaı jáne Reseımen shekaralas Qazaqstan 1991 jyly Táýelsizdigin alǵannan beri úlken jetistikterge jetken negizgi memleket jáne Eýrazııanyń júregi.
Qazaqstan ıadrolyq arsenaldan bas tartyp, búgingi tańda Soltústik Koreıa men Iranǵa jaqsy úlgi bolyp otyr. Sheteldik kompanııalar Qazaqstanǵa táýelsizdik jyldary 300 mln dollar ınvestısııa salǵan. Onyń ishinde 50 mln dollar munaı, gaz, ýran men metaldardan turatyn tabıǵı baılyqty damytýǵa jumsalǵan. Dúnıejúzilik banktiń aıtýynsha, bul eldegi IJО́ de joǵary.
Qazaqstan dıplomatııalyq kelissózder ótkizip, beıtarap platforma usyndy. Mysaly, Astanada Sırııa boıynsha kelissózder ótkizildi. Tramppen kezdesýde N.Nazarbaev Soltústik Koreıa máselesi boıynsha da kelissózder alańyn usynýǵa ázir ekenin aıtty.
AQSh Qazaqstannyń Ekonomıkalyq yntymaqtastyq uıymyna kirýge jáne álemdegi eń damyǵan 30 memlekettiń qataryna kirýge talpynysyn qoldaıdy.
THE FORBESNıý-Iorktegi Lınkoln ortalyǵynda Astana balet teatry óner kórsetti. Onda biz Qazaqstandaǵy balettiń barlyq sulýlyǵy men kásibı sheberligin baıqadyq. Spektaklde horeografııalyq kórkem aıshyqty da, tarıhı elementterdi de kórdik. Buǵan qazaqtardyń qanyna sińgen kóshpendi rýh ta septesse kerek.
Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Aq úıge ǵana emes, Nıý-Iorktegi baletke de keldi. Ol óz memleketin álemge tanytýǵa talpynyp júrgen kóshbasshy. Balette biz qazaqtardyń álemge ózderin qalaı kórsete alatynyna kóz jetkizdik. Munaıǵa baı basqa memleketterge qaraǵanda Qazaqstan áleýmettik jáne mádenı baǵytqa erekshe kóńil bólip keledi.
Qazaqstan Prezıdenti qazaq halqynyń birligin nyǵaıtyp qana qoımaı, basqa da etnıkalyq toptardyń arasynda alaýyzdyqtyń bolýyna jol bermedi. Sonymen qatar Astanany halyqaralyq beıbit pikirtalastar ordasyna aınaldyrdy. AQSh-qa kelip, álemdik iri munaı kompanııalarymen kelisimshartqa otyrdy.
REUTERSQazaqstan Euroclear bankimen qazaqstandyq qundy qaǵazdardy eýropalyq platformadan qorǵaýǵa múmkindik beretin kelisimshartqa qol qoıdy. Bul Qazaqstannyń básekege qabilettiligin arttyryp, sheteldik ınvestorlardy kóptep tartýǵa múmkindik bermek. Buǵan deıin Qazaqstan Ortalyq banki Euroclear-men 2019 jyly jumys isteı bastaýy múmkin ekenin aıtqan bolatyn.
Qazaqstannyń Qarjy mınıstrligi, Astana qor bırjasy, «Astana» Halyqaralyq ortalyq qor bırjasy Euroclear-men memorandýmǵa otyrdy. Aıta ketý kerek, Brıýsseldiń Euroclear kompanııasy qundy qaǵazdardyń Eýropadaǵy eń úlken ordasy. Al Astana International Exchange – aımaqtyq qarjy ortalyǵyn qurýǵa arnalǵan qor bırjasy.
STRATFORQazaqstan energetıkalyq resýrstarǵa baı, geosaıası múmkindigi joǵary memleket jáne ol Ortalyq Azııadaǵy basqa bes memlekteke qaraǵanda ekonomıkalyq jaǵynan alda keledi. Qazaqstan kórshiles Qytaı jáne Reseımen jaqsy qarym-qatynas ornatqan.
AQSh-tyń Pákistanmen qarym-qatynasy nasharlaı bastaǵandyqtan, Vashıngton Qazaqstannyń satrtegııalyq kómegin qajet etýi múmkin. Tipti, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Donald Tramppen kezdesýinde de osy másele aıtyldy.
ARMEDIAQazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń AQSh-qa barýy – tarıhı sapar. Buǵan deıin ol Amerıkaǵa 2016 jyly keldi.
AQSh pen Qazaqstan arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynastar 1991 jyldyń 25 jeltoqsanynda bastaldy. Amerıka 1992 jyly qańtarda birinshi bolyp Almatyda elshiligin ashty. Sol kezden beri eki memleket arasynda kóptegen salalar boıynsha seriktestik damyp keledi. Qazaqstanda amerıkalyq kapıtaly bar 500 kompanııa jumys isteıdi.
D.Tramp pen N.Nazarbaev úsh úkimetaralyq kelisimshartqa otyrdy. Onyń ishinde halyqaralyq saýda, avıasııalyq qyzmetter men temir jol tranzıti týraly kelisim qamtylǵan. N.Nazarbaevtyń AQSh-qa sapary Trampqa Qazaqstandy kópir ete otyryp Reseımen qarym-qatynasyn nyǵaıtýǵa nemese Ortalyq Azııadaǵy jaǵdaıǵa aralasýǵa múmkindik beredi.
Daıyndaǵan
Gúlnur QÝANYShBEKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»