Ońtústik Koreıanyń Penchang qalasynda ótetin qysqy Olımpıadaǵa Soltústik Koreıanyń qatysatyny birneshe kún belgili boldy. BBC málimeti boıynsha soltústikkoreıalyqtar Penchangqa 22 sportshysyn attandyrmaq.
Lozannada ótken otyrysta Halyqaralyq Olımpıada komıteti (HOK) qysqy Oıyndarǵa qatysý úshin Koreı Halyq Demokratııalyq Respýblıkasyna (KHDR) aıryqsha túrde kvota berdi. Soltústik Koreıa sportshylary 5 dıssıplına boıynsha úsh sport túrinen synǵa túsedi. Naqtyraq toqtalar bolsaq, shańǵy jarysy, taý shańǵysy, mánerlep syrǵanaý, short-trek jáne áıelder hokkeıi.
Bir ereksheligi Olımpıadanyń saltanatty ashylýynda KHDR men Ońtústik Koreıa sportshylary «Birtutas Koreıa» týynyń astynda shyǵady. Týdy qos memlekettiń bir-bir sportshysy ustap shyǵady. Al ánurannyń ornyna «Arıran» áni shyrqalady. Bul usynysty HOK qabyl aldy. Eki eldiń sportshylary bir týdyń astynda sońǵy ret on eki jyl buryn, ıaǵnı 2006 jyly Týrınde ótken qysqy Olımpıadada shyǵypty.
HOK basshysy Tomas Bahtyń aıtýynsha KHDR delegasııasynda sportshylardan bólek 24 sheneýnik pen 21 BAQ ókili bolmaq. Al Soltústik Koreıa basshysy Kım Chen Yn Penchangqa 550 adam jiberý týraly sheshim qabyldady. Onyń qatarynda 230 jankúıer, 140 mýzykant pen ártis, 30 taekvandoshy (prezentasııa úshin) bar. Al qalǵandary – laýazymdy tulǵalar.
Sonymen qatar birikken áıelder hokkeı komandasynyń quramyna Ońtústik Koreıanyń 23, al KHDR-dyń 12 hokkeıshisi endi. Ár matchta muz aıdynyna kem degende úsh soltústikkoreıalyq hokkeıshi shyǵýy tıis.Osyǵan deıin Olımpıadalarǵa Soltústik Koreıa atynan kvalıfıkasııalyq irikteýden súrinbeı ótken eki mánerlep syrǵanaýshy qatysyp kelgen. Mánerlep syrǵanaýshylar bıylǵy Oıyndarǵa ýaqytynda tirkeýden ótpegen. Degenmen HOK olardyń da qatysýyna múmkindik berdi.
Phenıan naýryz aıynda ótetin Paralımpıada oıyndaryna da sportshylaryn jiberýdi josparlap otyr.
Bári qalaı bastaldy?KHDR basshysy Kım Chen Yn jańajyldyq quttyqtaýynan keıin Penchangtaǵy qysqy Oıyndarǵa Soltústik Koreıa sportshylaryn jiberý jaǵyn qarastyryp jatqanyn aıtty. Al Ońtústik Koreıa prezıdenti Mýn Chje In bul isti jyly qabyldap, máseleni talqylaý úshin kelissóz ótkizýdi usyndy. Kelissóz 9 qańtar kúni sátti aıaqtaldy.
«Ońtústik pen Soltústik Phenchhandaǵy Olımpıada oıyndaryn da, eki el arasyndaǵy qarym-qatynasty jaqsartý týraly mańyzdy máselelerdi de talqylaı alady», dedi Koreı Respýblıkasynyń ulttyq qaýymdastyq ister mınıstri Cho Men Gıýn.
О́z kezeginde qysqy Oıyndardy uıymdastyrý komıtetiniń basshysy Lı Hı Bıom KHDR sportshylarynyń qatysýy múmkin ekenin estigendegi qýanshyn jasyrmady. Tipti, «Bul jańa jylǵa arnalǵan syılyq sekildi», dedi ol.
Soltústik Koreıa sportta qanshalyqty myqty?Bálkim, bul aqparat sporttan habary az jandardy tań qaldyrar. Soltústik Koreıada belgili bir sport túrinen álemdik kóshbasshylar bar. Mysalǵa jazǵy Olımpıada oıyndaryn alaıyq. Komandalyq jalpy esepte soltústikkoreıalyqtar osyǵan deıin 54 medalǵa ıe bolǵan. Bul Úndistan, Nıgerııa sekildi iri memleketterdiń jetistikterinen kóbirek. Máselen, Rıo-de-Janeıroda ótken Oıyndarda bas-aıaǵy jeti medalǵa qol jetkizgen. Onyń ekeýi altyn. Komandalyq jalpy esepte KHDR tizimniń ortasynan kórindi.KHDR Olımpıadada negizinen aýyr atletıkada kózge túsip keledi. Soltústikkoreıalyqtar osy sport túrinen úsh álemdik jáne eki olımpıadalyq rekord ornatqan.
Fýtbol. Soltústik Koreıanyń áıelder quramasy FIFA nusqasy boıynsha reıtıngte 11-orynda keledi. 2019 jylǵy álem chempıonatyna joldama ala almaǵanmen, ótken jyldyń jeltoqsan aıynda Shyǵys Azııa kýbogyn jeńip aldy. Oǵan deıin jastar quramasy 2016 jylǵy Álem kýbogynda jeńiske jetken.
О́kinishke qaraı 2011 jyly fýtbolshy qyzdardyń qanynan ruqsat etilmegen dáriler quramy anyqtaldy. Bul burymdylarǵa aıtarlyqtaı zııanyn tıgizdi.
Al erler quramasy eki márte álem chempıonatyna qatysqan. Komanda 1966 jyly Anglııada ótken álem birinshiliginde jartylaı fınalǵa deıin jetken. Al 2010 jyly Ońtústik Afrıkada toptyq kezeńmen shekteldi. Qazir reıtıngte 126-orynda keledi. Bas bapkeri – norvegııalyq Iorn Andersen. Sońǵy ret KHDR halyqaralyq oıynda Qytaı quramasymen kezdesip, 1:1 esebimen teń tústi.
Endi bir qyzyǵy Soltústik Koreıa Penchangtaǵy qysqy Olımpıadaǵa demonstratıvti túrdi taekvondoshylaryn jibermekshi. Kópshilikke belgili KHDR sporttyń osy túrinen erekshe damyǵan. Máselen, jaqynda Phenıanda ótken halyqaralyq jarysta Soltústik Koreıa sportshylary 22 altyn utyp alǵan.
Bir ókinishtisi soltústikkoreıalyq taekvondoshylar Halyqaralyq taekvondo federasııasynyń qaramaǵynda óner kórsetedi. Al ońtústikkoreıalyqtar Dúnıejúzilik thekvondo federasııasyna qaraıdy. Tıisinshe, ol jazǵy Olımpıadanyń baǵdarlamasyna engen.
Soltústik Koreıa sporttyń osy túrine basa mán berip keledi. Degenmen bul elde sporttyń kez kelgen túrinen talanttar bala kúninen anyqtalady. Olarǵa barynsha kóńil bólinip, jaǵdaılary jasalady. Halyqtyń turmystyq deńgeıi tómen bolǵanmen, sportshylary zamanaýı tehnıkamen jabdyqtalǵan zaldarda jattyǵady.
Al qysqy Olımpıadaǵa toqtalar bolsaq, Soltústik Koreıanyń jetistikteri jazǵy Oıyndarmen salystyrýǵa kelmeıdi. KHDR qysqy Oıyndarda nebári eki medalǵa ıe bolǵan. 1964 jyly Avstrııada konkımen jarysýdan kúmis, al 1992 jyly Fransııada short-trekten qola júldege qol jetkizdi.
Ońtústik pen SoltústikOńtústik Koreıa men Soltústik Koreıa áli kúnge deıin araz elder. Sońǵy jyldary eki memleket birneshe ret beıbit dıalog ornatpaq bolǵan. Olardyń kóbine Seýl tarapy bastamashy boldy. Alaıda sátti aıaqtalýyna Phenıannyń ıadrolyq baǵdarlamasy kedergi keltirip júrdi. Sebebi ótken jyldyń ózinde Phenıan alty ret ıadrolyq synaq ótkizdi.
Bıylǵy jańajyldyq quttyqtaý sózinde Soltústik Koreıa kóshbasshysy Kım Chen Yn ıadrolyq qarýdyń túımeshegi ylǵı da qolynda júretinin aıtty. Buǵan qosa, ol óz elin «beıbit jáne ıadrolyq derjava memleket» dep ataýdy umytpady. Sonymen qatar Ońtústik pen Soltústik arasyndaǵy qarym-qatynas bıyl Olımpıadaǵa baılanysty jaqsarýy múmkin ekenin de jasyryp qalmady.
«2018 Ońtústik úshin de, Soltústik úshin de mańyzdy jyl bolmaq. Soltústik óziniń qurylǵanyna 70 jyl tolǵanyn atap ótedi, al Ońtústik qysqy Olımpıada oıyndaryn uıymdastyrady. Biz eki el arasyndaǵy baılanysty retteýimiz kerek», dedi Kım Chen Yn.
Hen Son VolBirer kún buryn Soltústik Koreıanyń ataqty ánshisi, «Moranbon» tobynyń jetekshisi, Kım Chen Ynnyń súıiktisi retinde tanylyp júrgen Hen Son Vol jeti adamnan turatyn KHDR delegasııasyna jetekshilik etip, Seýlge issaparmen bardy. Munda delegasııa músheleri olımpıadalyq nysandardy aralap shyqty.
Bir qyzyǵy, osydan bes jyl buryn Ońtústik Koreıanyń BAQ ókilderi Hen Son Voldiń atý jazasyna kesilgeni týraly aqparat taratqan edi. Málimetter boıynsha oǵan sol kezde Injil kitabyn saqtaǵany jáne uıatsyz fılmderdiń taraýyna jol bergeni týraly aıyp taǵylǵan.
Seýlden keıin delegasııa músheleri Kannyn aımaǵyna bardy. Olımpıada kezinde bul jerde hokkeı, mánerlep syrǵanaý, konkı, short-trek, kerlıng sportynan jarystar ótedi. Osy úshin bas-aıaǵy bes sport kesheni turǵyzyldy. Budan bólek, olar ashylý saltanatynyń baǵdarlamasymen tanysty. 9 qańtarda ótken kelissózder boıynsha Hen Son Vol 140 ártis ákelýge mindetti (joǵaryda aıtylǵan).Soltústik Koreıa músheleri bul elde eki kún aıalady. Osy ýaqyt aralyǵynda olar BAQ ókilderine suhbat berýden úzildi-kesildi bas tartty.
Joǵaryda aıtylǵandaı Kım Chen Ynnyń bul qadamy Ońtústik Koreıamen baılanysty retteýdiń bir joly bolsa kerek. Sebebi KHDR delegasııasy Ońtústikke tórt jyldan beri at izin salmaǵan.
Daıyndaǵan
Aıan ÁBDÝÁLI, «Egemen Qazaqstan»