Almatyda Elbasynyń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn júzege asyrýǵa arnalǵan qalalyq aktıv jınalysynda Baýyrjan Baıbek «Almatyny damytýdyń 50 draıver jobasy» bastamasynyń qolǵa alynǵandyǵyn málimdedi.
Qala ákimi Joldaýdaǵy ekonomıkalyq ósim men azamattardyń turmystyq jaǵdaıyn jaqsartý, adamı kapıtaldy damytý, memlekettik basqarý tıimdiligin arttyrý syndy úsh mańyzdy máseleni sheshýdi alǵa mindet etip qoıǵanyn atap ótti.
«Elbasynyń bıylǵy Joldaýynda belgilengen 10 naqty mindet elimizdiń álemdik tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa dáýirinde jańa tehnologııalyq damýdan qalys qalmaýdyń negizgi tetikteri sanalady. Jahandanýdyń túrli syn-qaterlerin utymdy eńserip qana qoımaı, jańa tehnologııalardy qoǵam ómirinde tıimdi paıdalana bilý jeńimpazdar qatarynan tabylýdyń dańǵyl joly. Memleket basshysynyń Joldaýyn júzege asyrýdyń jobalyq qaǵıdasy boıynsha biz ekononomıkanyń odan ári damýyn jáne qala kelbetiniń oń ózgerisin qamtamasyz etetin «Almatyny damytýdyń 50 draıver jobasy» týraly bastamany qolǵa aldyq. Árbir joba boıynsha naqtyly merzimder, oryndaýshylar men resýrstar anyqtaldy. Áleýmettik saladaǵy jobalar sany –30%, kólik salasynda – tórtten biri, energetıka men abattandyrý boıynsha 10% bolyp otyr. Bulardyń barlyǵy jobanyń maqsattary men mindetterine saı keledi, sondyqtan olardy mindetti túrde júzege asyrý qajet», degen B.Baıbek 50 draıverdiń ishindegi mańyzdysy – quny 180 mıllıard teńgelik 41 joba iske asyrylyp jatqan Indýstrııalyq aımaqty damytý ekenine toqtaldy. Jobalardy júzege asyrý barysynda eksportqa beıimdelý, ımportty almastyrý, qala ekologııasy men qaýipsizdigi úshin óndiristi qala syrtyna shyǵarý máselelerine jete nazar aýdarylatynyn aıtqan qala basshysy Elbasy tapsyrmasy boıynsha qala menshigine berilgen soń «Almaty» AEA bolyp qaıta qurylatyn «Alataý» ınnovasııalyq tehnologııalar parki de bir draıverge aınalatynyn jetkizdi. Áleýetti salalar tizimin keńeıtý josparlanyp, farmasevtıka, óndiristik qorǵanys, mashına jasaý salalary boıynsha jobalar qolǵa alynbaq.
«Memleket basshysy kásiporyndardyń energııany tıimdi ári únemdi jumsaýyna, qýat óndirýshilerdiń ekologııalyq turǵyda taza ári tıimdi jumys isteýine qatysty talaptardy kúsheıtýdi tapsyrdy. Sondaı-aq shaǵyn jáne orta bıznesti kóptep tarta otyryp, turmystyq qatty qaldyqtardy joıý jáne qaıta óńdeýdiń zamanǵa saı ádisteri boıynsha naqty sheshimder qabyldaýǵa qatysty naqty tapsyrmalar berildi. Biz qazirden-aq «jasyl energetıkaǵa» kóshý boıynsha jumystar júrgize bastadyq», dedi qala ákimi.
Ol búginde jeke sektordyń 96 paıyzy gazǵa kóshirilgenin, jyl aıaǵyna deıin tolyq gazben qamtamasyz etiletinin, 2021 jyly Almaty aglomerasııasy aımaǵyndaǵy 4 myń jeke úı gazdandyrylatynyn aıta kelip, JEO-1 jańǵyrtylyp jatqanyn, tozyǵy jetken qazandyqtardyń ornyna quny 35 mlrd teńgeden asatyn jańa gaz qazandyqtary ornatylatynyn, qazirgi ýaqytta «Samuryq-Energomen» birge JEO-2 gazǵa kóshirýge qatysty tehnıkalyq ekonomıkalyq negizdeme jasalyp jatqanyn málimdedi.
Qala turǵyndaryn qýantatyn taǵy bir jańalyq – ekologııalyq qoǵamdyq kólikterdiń kóbeıetindigi. Qala ákiminiń aıtýynsha, qazirdiń ózinde avtoparkterdiń 60 paıyzy gazben júretin avtobýstar men trolleıbýstarǵa kóshken, 30 paıyzy jańartylǵan, 2 jańa metro beketi salynýda. Bıyl memleket-jekemenshik áriptestigi qaǵıdasy boıynsha jeńil relsti kólikter qurylysy jobasyn qolǵa alý josparlanypty.
Megapolıs basshysy qala ekonomıkasyn damytýda kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymdy odan ári jańǵyrtýdyń mańyzy zor ekenine toqtaldy. Júzege asyrylyp jatqan aýqymdy BAKAD jobasy Almatyny «Batys Eýropa – Batys Qytaı» júıesine engizip, qalanyń kólik júktemesin 10 paıyzǵa azaıtady. Áýejaıdy jańǵyrtý da osy baǵytty damytýǵa yqpal etedi.
Qaladaǵy 38 joǵary oqý ornynyń ǵylymı jáne bilim berý áleýeti ınnovasııa men jańa tehnologııalar máselelerin sheshýge jumsalýy tıis ekenin de basa aıtqan ákim «Almatyny damytýdyń 50 draıver jobasy» bastamasyna eki jańa halyqaralyq mektep qurylysy da engenin, Oqýshylar saraıy bazasynda kásipkerlik negizderine úıretetin bıznes-ınkýbator qurylatynyn málimdedi.
«Adamı kapıtaldy damytýdyń basty kórinisi – ult densaýlyǵy. Sondyqtan aýrýdyń aldyn alýǵa jete nazar aýdarylýy tıis. Bul eń aldymen, bastapqy dıagnostıkany damytý jáne salamatty ómir saltyn nasıhattaý. Mejelep otyrǵan draıverlerdi iske asyrý úshin aldaǵy úsh jylda onkologııalyq ortalyq, qazaq-japon dıagnostıkalyq ortalyǵy, EKO ortalyǵy bar perzenthana, MountSinai halyqaralyq gospıtali sııaqty 4 iri medısınalyq nysan salynady», degen qala ákimi Joldaýdy júzege asyrýda sıfrlandyrý kórinisteri men Smartcity jobasynyń mańyzyna da toqtalyp ótti.
Búginde Almaty – sıfrlandyrý boıynsha Qazaqstan qalalary arasynda kóshbasshy, IT-ónimder boıynsha qala úlesi 50 paıyzǵa jetken. Smartcity aıasynda qaýipsizdik, seldiń aldyn alý monıtorıngi, qoǵamdyq kólik, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalarynda sıfrly jobalar júzege asyryla bastaǵan.
Aktıv jınalysynda Almatyny damytý ortalyǵynyń basshysy Janna Tólegenova Indýstrııa 4.0 men qazirdiń ózinde júzege asa bastaǵan Smart-Almaty jobalary týraly pikir bildirdi. Onyń aıtýynsha, qanatqaqty rejimde CISCO halyqaralyq kompanııasymen birigip ıntellektýaldyq kólik júıesi qolǵa alynyp, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, qoǵamdyq qaýipsizdik, densaýlyq saqtaý, bilim berý, memlekettik qyzmet kórsetý salalarynda smart-jobalar sátti túrde iske asyryla bastaǵan.
О́z kezeginde №71 mektep-lıseı dırektory S.Kýlık Prezıdenttiń halyqqa arnaǵan Joldaýyndaǵy basty mindettiń biri – qazaq tilin latyn álipbıine kóshirý ekenin tilge tıek ete kele, «Árıne basqa grafıkaǵa kóshken kezde mindetti túrde til jańarady. Eń aldymen, bul zamanaýı tehnologııalar men kommýnıkasııalardy engizýge, HHI ǵasyrdaǵy ǵylym men bilim júıelerine qatysty bolmaq. Latyn grafıkasy barlyq qoldanysta memlekettik tildiń mártebesin arttyrady. Lıngvısterdiń aıtýynsha, osy jaǵdaıda jańa termınderdi, ózge sózderdi qazaq tiline engizý problemasy joıylyp, biz óz fonetıkamyzǵa barynsha jaqyndaıtyn bolamyz. Al bul «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynda aıqyn kórsetilip, Prezıdent Joldaýynda aıtylǵandaı, Qazaqstannyń álemdik bilim keńistigine enýi bolyp tabylady», dedi.
Mıra BAIBEK, «Egemen Qazaqstan»
ALMATY