Ýaqyt degen qudiret bárin ózi saraptap, suryptap, elep-ekshep, keıbir sátter men oqıǵalardy, adamdar men kórinisterdi umyttyryp, izin óshirip, endi bireýlerin kerisinshe aıshyqtap, aıqyndaı túsip, keleshektiń tolqynyna ilestirip, alǵa shyǵaryp jatady. Ol sol bolǵan sátter men oqıǵalardyń, kórinister men adamdardyń seniń jadyńa jasaǵan áserleriniń kúshtiligi men qýattylyǵyna da baılanysty bolýy kerek. О́mirdiń, qoǵamnyń aýmaly-tókpeli kezeńderinde óziń syılap, jaqsy kórip júrgen azamattardyń syr berip qalatyndary bolady. Kerisinshe, qandaı da qıyn jaǵdaılarda da óziniń adamgershilik qasıetin joǵary ustap, azamattyq belsendiligi men kózqarasyn tolyq saqtaıtyn azamattar bar.
Sondaı ómirden óz ornyn taýyp, óziniń perzenttik boryshyn adal atqaryp, kópshiliktiń qurmetine bólenip, artynda óshpesteı iz qaldyryp, dúnıeden erterek ozǵan halqymyzdyń adal perzentteriniń biri, búgin biz eske alyp otyrǵan Myrzageldi Ábdiraıymov.
Men Myrzekeńdi 1960 jyldardan biletin edim. Jambyl zootehnıkalyq-maldárigerlik tehnıkýmynda birge oqydyq. Bárimiz aýyldan kelgen jas jigittermiz. Birge fýtbol oınaıtynbyz. Ekeýmiz de tehnıkýmda óte jaqsy oqydyq, qoǵamdyq jumystarǵa belsene aralasyp júrgendikten bir-birimizdi jaqsy tanyp, etene aralasyp kettik. Sýretterimiz tehnıkýmnyń qurmet taqtasynda ilýli turatyn. Men tehnıkýmdy úzdik, qyzyl dıplommen bitirip, oqýdy odan ári jalǵastyrý úshin 5%-tikterdiń esebinen Máskeý Veterınarııa akademııasyna joldama alyp, hımııa pánin 5-ke tapsyryp oqýǵa tústim. Sol kezdegi joǵary oqý oryndaryna túsý erejesi boıynsha, sol saladaǵy orta arnaýly oqý ornyn úzdik bitirgenderge 5% esebinen elimizdegi sol sala boıynsha eń belgili joǵary oqý oryndaryna joldama beriletin. Joldama alǵan abıtýrıent emtıhandy negizgi bir pánnen 5-ke tapsyrsa, ol sol joǵary oqý ornyna konkýrssyz qabyldanatyn. Men úzdik bitirip, tehnıkýmnyń 5% esebinen Máskeýdegi joǵary oqý ornyna túsken alǵashqy túlegi boldym. 1967 jyly men 3-kýrsta oqyp júrgenimde, Myrzageldi de tehnıkýmdy úzdik bitirip, 5% joldamamen Máskeýge kelip, Tımırıazev atyndaǵy Aýylsharýashylyq akademııasyna oqýǵa tústi.
Meniń Máskeýde oqıtynymdy biletin Myrzageldi 1967 jyly ózi izdep keldi. Sodan bastap ekeýmiz jıi aralasyp turdyq.
Myrzageldi stýdent kezinen ultjandy azamat edi. Máskeýde qazaqtar qurǵan «Jas tulpar» uıymy qýdalaýǵa ushyrap, taratylǵannan keıin, sonyń áserimen qazaq stýdent jastarynyń «Arman» uıymy quryldy, onyń jumysyna Myrzageldi de atsalysyp, kóptegen jumystardyń basy-qasynda boldy.
Qazaq stýdent jastarynyń basqosýynda, stýdenttik keshterde, týǵan kún merekelerinde jıi kezdesip turdyq. Pikirles boldyq, oıymyz bir jerden shyǵyp, kózqarastarymyz qabysyp, búkil bolmysymyzben bir-birimizdi tolyqtyryp júrdik.
Qazaqstannyń Máskeýdegi turaqty ókildigi ártúrli merekeler qarsańynda Máskeýde oqıtyn Qazaqstannan kelgen stýdentterge kómek retinde 10-15 som qarjylaı kómek berip otyratyn. Bizder sol kómekti alǵannan keıin basymyz qosylyp, demalatynbyz. Kóńil kóterip, áńgimelesip, án shyrqap, mýzyka tyńdaıtynbyz.
Myrzageldi sondaı otyrystardyń, keshterdiń gúli edi. О́zi mýzykant, án aıtatyn, kezdesýlerge akkordeonyn alyp júretin. Myrzageldiniń bir qasıeti, án aıtarda eshkimdi jalyndyrmaıtyn. Bárin ózi uıymdastyryp, endi kezekti ánge bereıik dep, akkordeonyn aıqara tartyp, ashyq daýyspen án shyrqaǵanda, ándi oryndaý sheberligine, daýysyna rıza bolasyń, eltısiń, erekshe sezimge bólenesiń. Aramyzda mektepti oryssha oqyp, qazaqsha án aıtýdy bilmeıtin qazaq jastary da barshylyq bolatyn. Myrzageldi olarǵa ánniń sózi men mátinin úıretýden jalyqpaıtyn.
Ol segiz qyrly, bir syrly jigit edi. О́ziniń eńbekqorlyǵymen, tabandylyǵymen, jigerliligimen akademııada sabaqty jaqsy oqydy, sportpen de aınalysty, mýzyka oınap, án saldy, qoǵamdyq jumystarǵa da belsene aralasty. Qazaq stýdentteri bas qosqan jıynda asaba da boldy.
Men Máskeýde oqyp júrip 1970 jyly úılendim. Bizdiń Aıman ekeýmizdiń úılený toıymyzda Myrzekeń tamada bolyp, ózi mýzyka oınap, án aıtyp, toıdy basqarǵany kúni keshegideı kóz aldymda.
Máskeýde bes jyl oqyp, bilim alyp elge oralǵan bette qyzý eńbekke aralasyp kettik.
Dúnıege kelgen ár adamnyń oryndaıtyn adamı qaryzdary jáne paryzdarymen birge, zamanyna saı erekshe múmkinshilikteri, mindet-maqsattary bolady. Sol zamannyń bergen múmkindikterin tolyq paıdalaný arqyly, aldyna qoıǵan maqsattardy óz dárejesinde oryndaı bilgen adam ǵana ómirden óz ornyn tapqan, el, ult aldyndaǵy perzenttik boryshyn atqarǵan azamat bolyp esepteledi.
Myrzekeń dál osyndaı azamat edi. Ol dúnıeden erte ketti. Biz Myrzekeńnen alpystan endi asqanynda aıyrylyp qaldyq. Osy kezeń ishinde ol týǵan jerge, elge, Otanǵa barynsha qyzmet etti. Aýyldastary da Myrzekeńniń eńbegin laıyqty baǵalap, oǵan Moıynqum aýdanynyń qurmetti azamaty ataǵyn berdi.
Myrzekeń búkil sanaly ǵumyryn Qazaqstannyń aýyl sharýashylyǵy men aýylsharýashylyq ǵylymyn damytýǵa arnady. Alystaǵy aýyldaǵy qarapaıym otbasynda tárbıelenip, bilimge degen qushtarlyǵy men tabandylyǵynyń, eńbekqorlyǵynyń, talantynyń arqasynda ol qaı jerde oqysa da úzdik degen baǵaǵa oqydy. Tımırıazev atyndaǵy Aýylsharýashylyq akademııasyn bitirgennen soń, akademııa aspırantýrasynda bilimin jalǵastyryp, kandıdattyq dıssertasııa, sodan keıin Novosibir qalasynda doktorlyq dıssertasııasyn joǵary dárejede qorǵap shyqty.
Ǵylymı jumystyń barlyq satysynan ótti. Qazaqstan malsharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda ǵylymı qyzmetker, aǵa ǵylymı qyzmetker, bólim bastyǵy, ǵylymı jumystar jetekshisi, Qazaq aýylsharýashylyq akademııasynyń ǵylymı-uıymdastyrý keńesiniń tóraǵasy, Aýylsharýashylyq akademııasynyń bas ǵylymı hatshysy, Ulttyq agrarlyq ǵylymı jumystary akademııasy ortalyǵynyń bas ǵylymı hatshysy boldy.
Ol ómiriniń sońǵy jyldaryn respýblıkadaǵy aýylsharýashylyq ǵylymyn uıymdastyrýshysy esebinde Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń Ǵylym departamentin basqardy.
Respýblıka aýyl sharýashylyǵy ǵylymyn naryq talabyna saı, qaıta qurýǵa basshylyq jasady. Onyń basshylyǵymen 2007 jyly respýb- lıka aýyl sharýashylyǵy ǵylymy men tájirbıe stansalaryn biriktirgen «Qazagroınnovasııa» aksıonerlik qoǵamy quryldy. Myrzageldi aldymen onyń vıse-prezıdenti, al 2008 jyldyń maı aıynan bastap birinshi vıse-prezıdenti qyzmetin atqardy.
Myrzageldi Ábdiraıymov Aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń doktory, Qazaq Aýyl sharýashylyǵy ǵylym akademııasynyń akademıgi, 7 kitap pen monografııanyń, 150-den astam ǵylymı eńbekterdiń avtory. 2005 jyly Reseı Aýyl sharýashylyǵy akademııasy Sibir bólimshesiniń akademıgi bolyp saılandy.
Ol óziniń kásibı biliktiligimen, úlken adamgershiligimen, qarapaıymdylyǵymen óz áriptesteri men ǵylymı qoǵamdastyqtar arasynda úlken abyroıǵa ıe boldy. Myrzekeń jymıyp qana jeńil ázil aıtyp júretin. Ol sypaıy, dúnıetanymy mol, bilimdi, qııaly júırik, joǵary mádenıetti azamat edi. Myrzekeń kez kelgen adammen tez til tabysyp, barlyq taqyryp tóńireginde óziniń pikirin aıtyp tolǵaqty oı qozǵap, áńgimeni órbitip aıtýshy edi. Meıli ádebıet pen óner, ekonomıka men saıasat, tarıh pen sport bolsyn, Myrzekeńmen áńgimelese qalsańyz, onyń boıynan tereńnen atqylap jatqan bastaý sııaqty bilim men aqyl-parasat baıqalyp turatyn. Biz jıi kezdesip, pikirlesip turatynbyz. Myrzekeń jaqsy otbasy ıesi boldy. Bireýdiń kóńiline kelý, renjitý degen múlde bolmaıtyn.
Myrzageldi 2008 jyldyń basynda óziniń 60 jyldyq mereıtoıyn dostarymen, qudaı qosqan qudalarymen, zamandastarymen, áriptesterimen dýmandatyp toılap, endi qudaı jazsa jubaıynyń 60 jyldyǵyn da aldaǵy kúzde osyndaı abyroımen atqaramyn dep josparlap júretin. Amal qansha, sum ajal ekeýin birdeı jubyn jazbaı, mezgilden buryn aramyzdan erte alyp ketti.
Qýanysh AITAHANOV, memleket jáne qoǵam qaıratkeri