Jaqynda ınternetti aqtaryp otyryp, mıynda sáýlesi bar adamdy úlken oıǵa jeteleıtin maǵynaly bir dúnıege tap boldym. Onda býdda, musylman, hrıstıan, sonyń ishinde katolık dinderiniń arasyndaǵy aıyrmashylyqtar jaıly aıtylǵan eken.
Qysqasha maǵynasy tómendegideı: Býdda dini myna dúnıeni azapqa balaıdy eken. Onyń ilimi boıynsha qyzyqtyń bári ol dúnıede. Degenmen, myna dúnıede ómir súrip, óz boryshyńnan qutylýyń kerek. Sonda ana jaqqa barǵanda, Qudaıdyń shapaǵatyna bólenip jaqsy jaǵdaıǵa tap bolasyń. Osy qaǵıda boıynsha býdda dinindegiler bul dúnıeden ketkende, onsha qaıǵyrmaı, qınalmaı ketetin kórinedi. Býddızmniń ómirdi azap dep túsinip, adamdy taǵdyrǵa kónýge tárbıeleıtin ereksheligin qanaýshylar men basqynshylardyń paıdalanǵany Ýıkıpedııada jaqsy jazylǵan. Babyrdyń búkil Úndistandy jaýlap alýynyń bir syry osynda bolsa kerek.
Katolık dinindegiler qyzyqtyń bári osy dúnıede dep esepteıdi. «Sondyqtan myna dúnıede qyzyqtyń barlyǵyn armansyz kórip qalýyń kerek, tipti qatelesken, kúnáli bolǵan jaǵdaıdyń ózinde shirkeýge baryp, din ıesine jasaǵan kúnáńdi aıtyp, odan arylýǵa bolady» dep ýaǵyzdaıdy.
Katolık dinindegilerdiń tarıhı turǵydan baılyqqa qumar keletini, kapıtal jıǵyshtyǵy osydan baryp qalyptassa kerek. Biz tarıhtan katolık dininiń, ásirese onyń protestant tarmaǵynyń HVI-HVII ǵasyrlarda Batysta jańa oıanǵan býrjýazııalyq ıdeologııaǵa ózek retinde qabyldanǵandyǵyn bilemiz.
Al musylman dini bolsa, bul dúnıeni adamǵa berilgen synaq dep qabyldaıdy. «Bul ómirde taza júrip, eshkimge qııanatyńdy tıgizbeı, Allanyń bar ekendigin umytpaı, synnan súrinbeı ótseń ǵana, ana dúnıede jumaqqa barasyń, áıtpese tozaqtyń otyna kúıesiń» deıdi. Jalpy, bárimiz musylman balasy bolǵan soń, onyń sharttaryn azdy-kópti bilemiz ǵoı. Adam qaıtys bolyp, denesin jer qoınyna berer aldynda janazasyn shyǵaratyn molda jınalǵan jurttan «Marqumnyń kimde qandaı qaryzy bar?», «Jaqsy adam ba edi?» dep suraýshy edi ǵoı. Sóıtsek, bul suraqtarda úlken qaǵıdattyq mán bar eken.
Dinder arasyndaǵy bul aıyrmashylyqtar bizdi úlken oıǵa jeteledi. «Allanyń ózi de ras, sózi de ras, Ras sóz eshýaqytta jalǵan bolmas» degen adamzattyń danyshpany Abaı atamyz. Endeshe, Batystyń baılyq jıǵyshtyq, qanaǵatsyzdyq, qyzyq qýǵyshtyq qasıetteri bizge úlgi bola almasa kerek. Bizge, musylman balasyna Allanyń salyp bergen óz joly bar. Biraq onda saýda jasama, baılyq jınama, kásip qylma dep aıtpaıdy. Tek osynyń bárin adal jolmen júrgiz deıdi.
Iá, bárimiz de jumyr basty pendemiz. Pende bolǵan soń adamǵa qatelesý tán. Biraq qanaǵatsyzdyq, bireýdiń qaqysyn jeý, jetimdi jylatý keshirilmeıtin kúnálar ekeni anyq. Al bizde jeke adamnyń emes, búkil halyqtyń qaqysyn jep otyrǵan adamdar da az emes qazir. Elimizdi kernep turǵan sybaılas jemqorlyq, kapıtaldy offshorly aımaqtarǵa qaraı shyǵarýǵa tyrysýshylyq faktileriniń jıirek tirkele bastaýy – sonyń bir aıǵaǵy.
Árıne, jemqor da adam. Keshegi aýyldaǵy qara sharýanyń nemese Keńes Odaǵy kezinde bilim alyp, kóz ashqan qazaq ıntellıgensııasy ókiliniń balasy. Apas-qapas kezeńde qolaıly qyzmette turdy da, sodan baılyq jınady. Demek onyń ıdeologııasy túsinikti. «Qudaı berdi, men aldym» dep esepteıdi. О́zin Allanyń bergenin paıdalanyp, urpaǵynyń, úrim-butaǵynyń bolashaǵy úshin eńbek etip júrgen qamqor áke retinde qabyldaıdy. Jıi meshitke barady. Allanyń ol baılyqty synaq retinde berip otyrǵandyǵyn eske ala bermeıdi.
Endigi maqsat – bala-shaǵasyn, úrim-butaǵyn bul ómirdiń jumaǵy, zańdary myǵym, jetilgen qoǵam Eýropaǵa qaraı jetkizip ketý. Sol úshin jıǵan- tergenin sol jaqqa qaraı shyǵaryp áketýdiń joldaryn qarastyryp júr. Áketip te jatyr. Biraq munyń arty qaıyrly bola qoıar ma eken. Bolmaıtyn sekildi. Gazettiń ekonomıkalyq sholýshysy retinde qazirgi álemde júrip jatqan saıası-ekonomıkalyq úderisterdi, shamamnyń kelgeninshe, jıi baqylap otyramyn. Ol jaqta bizden, TMD elderinen baratyn kapıtaldyń aıaǵyna qaqpan qurylýda. Ázirge qaqpan ashyq kúıinde. О́ıtkeni baılyqtyń topyrlap barýyn tosyp otyr. Qaqpannyń jabylýynyń ıdeologııasy qazirdiń ózinde ázir. Ol jaqtaǵylar bizden barǵan kapıtaldyń bárin aram baılyq dep esepteıdi. Onyń ústine, Batystyń ózinde áleýmettik turǵydan alǵanda úlken saıası-ekonomıkalyq ózgerister kútilýde. Qysqasyn aıtqanda, baılyqty shetke shyǵaryp, sińirip ketýdiń joly tym bulyńǵyr.
Endeshe, baı bolsaq, halqymyzben bolaıyq! Bizge Allanyń syzyp bergen joly osy. Ol sheńberden shyǵyp kete almaımyz.
Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan»