Astanada «Shyǵys qaıta órleýiniń zamanaýı trendteri» atty Ortalyq Azııa, Ońtústik Azııa jáne Taıaý Shyǵysty zertteý boıynsha alǵashqy úsh aımaqtyq ǵylymı konferensııa ótti.
Konferensııanyń ashylý saltanatyna Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov, birqatar memlekettiń dıplomatııalyq mıssııa ókilderi, halyqaralyq sarapshylar men belgili ǵalymdar qatysty.
Kirispe sóz sóılegen ýnıversıtet rektory E.Sydyqov is-sharanyń mańyzdylyǵyna toqtala kele úsh aımaqty baılanystyrý jónindegi baǵyttarǵa toqtaldy.
«Osy aıtylǵan aımaqtardaǵy saıası jáne ekonomıkalyq máseleler men olardy sheshý joldardy talqylaýdyń mańyzy zor. Búgingi konferensııaǵa álemdik deńgeıdegi ǵalymdar men sarapshylar, halyqaralyq qatynastar salasynyń mamandary jınalǵan», dedi E.Sydyqov.
Ýnıversıtet rektory budan ári Ortalyq Azııa, Ońtústik Azııa jáne Taıaý Shyǵysty strategııalyq turǵyda zertteý ortalyǵynyń ashylǵanyna atap ótti. Onyń aıtýynsha, mundaı ortalyq aımaqtaǵy túıtkildi máselelerdi der kezinde anyqtap, ońtaıly sheshimin tabýǵa kómektesedi. Budan keıin bilim ordasynyń basshysy konferensııa barysynda talqylanatyn taqyryptardy tanystyrdy.
Jıynda baıandama jasaǵan Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri D.Abaev osyndaı keń kólemdegi konferensııa týyndaǵan túıtkilderdiń sheshimin tabýǵa múmkindik beretinin sóz etti. Vedomstvo basshysy Qazaqstannyń ustanǵan saıasaty men bastamalary álemde beıbitshilik pen qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa qosqan úlesin erekshe atap kórsetti.
Sonymen qatar keıingi on jyl kóleminde Azııa elderiniń jahandaǵy yqpaly men róliniń artqanyna toqtaldy. Oǵan Qazaqstannyń jaqynda ǵana aıaqtalǵan BUU Qaýipsizdik Keńesiniń tóraǵasy mindetin atqarýy dálel bola alady. Mınıstrdiń aıtýynsha, zaman talabyna saı qazaqstandyq dıplomatııanyń erekshelikterine úńilý úshin birinshi kezekte Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń saıası fenomenine nazar aýdarý qajet.
«Táýelsiz Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdentiniń syrtqy saıasattaǵy buljymas erekshelikteriniń biri retinde kópvektorlyq saıasatty, strategııalyq kóregendilikti, bitimgerlikti, aımaqtyq kooperasııa men eń mańyzdy sheshimderdi der kezinde qabyldaýy sııaqty qyrlaryn ataýǵa bolady», dedi mınıstr.
Budan keıin minberge kóterilgen EQYU baǵdarlamalarynyń Astanadaǵy keńsesi basshysynyń orynbasary Dıana Dıgol quttyqtaý sóz sóıledi. Onyń aıtýynsha, konferensııanyń taqyryby mádenı murany enshisine alǵan aımaqty, geosaıası jaǵdaıdyń ortalyǵyn qamtıdy. D.Dıgol osyndaı jıynnyń ótýi óńirdiń damýyna erekshe úles qosyp, bilim salasynyń órkendeýine jol ashatynyna senim bildirdi.
Is-sharada Iran, Pákistan, Palestına, Úndistan memleketteriniń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshileri, Iraktyń elimizdegi senimdi ókili baıandama jasady. Dıplomattar álemdik daǵdarysty sheshýdegi elimizdiń rólin joǵary baǵalady. Sırııa jónindegi Astana prosesiniń, Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesine turaqty emes múshe bolyp saılanýy men tóraǵalyq mindetin atqarýynyń óńirdegi áriptestik pen yqpaldastyqty arttyrýǵa tıgizer paıdasy men álemdik qaýipsizdik pen beıbitshilikti nyǵaıtýdaǵy mańyzyn erekshe atap kórsetti. Jıyn barysynda Qazaqstannyń óz erkimen ıadrolyq qarý arsenalynan bas tartqany atalyp ótti. Sondaı-aq Elbasy N.Nazarbaevtyń kóshbasshylyq qabileti joǵary baǵalandy.
Konferensııaǵa AQSh, Reseı, Úndistan, Pákistan, Qazaqstan, О́zbekstan jáne taǵy da basqa memleketterden aımaqtaǵy óńirlik zertteýmen aınalysatyn alpystan astam zertteýshiler men professorlar qatysty. Olardyń qatarynda Grıgorıı Glısson (AQSh), Irfan Shahzad (Pákistan), Ramakrýshna Pradhan (Úndistan) sekildi ǵalymdar bar.
Jıynda aımaqtyq ózara is-qımyl, memleketterdiń syrtqy saıasaty, qaýipsizdigi, ekonomıkasy men mádenıeti salalaryndaǵy ózekti máseleler talqylandy. Kitap kórmesi uıymdastyrylyp, ırandyq mınıatıýralar kórsetildi. Plenarlyq otyrystar jahandyq dáýirdegi Ortalyq Azııa, Ońtústik Azııa jáne Taıaý Shyǵystyń róli, jańa Jibek jolynyń keleshegine arnaldy.
Aıta ketý kerek, L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde «Ortalyq Azııa, Ońtústik Azııa jáne Taıaý Shyǵys strategııalyq zertteýler ortalyǵy» qurylǵan bolatyn. Jańa ortalyq ǵalymdar men stýdentter arasyndaǵy akademııalyq áriptestiktiń kókjıegin keńeıtýge múmkindik berip, aımaqtaǵy qaýipsizdik, saıası jáne ekonomıkalyq jaǵdaıdy tolyq túsinýge jol ashady.
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti halyqaralyq qatynastar fakýltetiniń dekany Aqbota Joldasbekovanyń aıtýynsha, mundaı keń kólemdegi konferensııany ótkizý jónindegi bastama úsh jyl buryn kóterilgen eken. Sodan beri tyńǵylyqty daıyndyq jumystary júrgizilgen. Qazirgi tańda Halyqaralyq qatynastar fakýltetinde sheteldik birneshe ǵalymdar dáris oqıdy. A.Joldasbekova ýnıversıtet janynan qurylǵan «Ortalyq Azııa, Ońtústik Azııa jáne Taıaý Shyǵys strategııalyq zertteýler ortalyǵy» stýdentterdi sarapshylyqqa baýlıtynyn aıtady.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»