Býyrqanǵan boıaýlar: Salıhıtdınniń salqar dalasy

Salıhıtdın Aıtbaev – qa­zaq sýret ónerine ózindik órne­gin salǵan qaıratker. Onyń qyl­qalamynan marjan bop óril­gen ár shyǵarma ýaqyt pen zaman tynysyn, adam men qoǵam ómi­rin qaz-qal­pyn­da sýretteıdi. Qa­zaq óne­riniń damýyn­­daǵy eń ek­pindi kezeń­der­de ónerge eleýli qyzmet etken daryn ıesi qoǵamdyq ahýaldy shy­ǵar­mashylyǵyna arqaý etip qana qoımaı, ónerden sony soqpaq, dara jol izdedi, qazaq­standyq sýret­shilerdiń jańa býy­nynyń jol­basshysy boldy. Ol tek kózqa­rasynyń keńdigimen ǵana emes, jańa beı­neli til izdeýde de tyń tal­pynys­tar jasady.

Kórme jetekshisi Svetlana Kóbjanova: «Salıhıtdın Aıt­baev óz shyǵarmashylyǵynda dástúrli halyq mádenıetine negiz­delgen ózin­dik sheshimderdi taba bildi. HH ǵasyrdaǵy óner­diń mánerli emosıonaldy-dına­mıkalyq tili, beıneleme-metaforalyq mániniń oılary ulttyq mádenıettiń qaı­nar kózin uǵynýǵa negiz boldy jáne sýretshiniń alǵashqy jumys­tarynda onyń boıaý she­shimderiniń tereń dástúri aı­qyn seziledi. Ol óziniń shy­ǵar­ma­shylyǵynda sıpattamadan, buldyr oıdan arylyp, sýret­shiniń ishki «Me­nine» ózindik ený jolyn ashty, ony ulttyq tamyrlary­men baılanystyryp zamanaýı ónerdiń tájirıbesin qoldanyp, shyndyqty kóshirýden bas tartyp, óz álemin jasady. Keskindemeniń plastıkalyq múm­kin­dikterin baıytyp, jazýdyń jeke mánerin kúsheıtti, ondaǵy shyǵarmalardyń kóńil-kúıi tústik kereǵarlar men ekpindi oryndalýmen jasaldy. Atalǵan ekspozısııada usynylǵan «Qazaqtardyń áni» (1980-1981) toptamasynyń oforttary árbir paraqtyń batyl sheshimi, naqty keńistiktik zertteýi men kólemdi úlgileýimen erekshelenedi» deıdi.

Kez kelgen adam ańǵara ber­meıtin jeke qubylystarǵa jan-jaqty kózqaraspen qaraýǵa degen umtylysy qylqalam she­berin óner shyńyna shyǵardy. «Ákemniń portreti», «Shopan», «Jas qazaq­tar», «Brıgada jınalysy», «Ba­qyt», «Qonaq keldi», «Abaı» sııaq­ty shoqtyǵy bıik shyǵar­mala­ry talaı sýretshige úlgi boldy. Ásirese Oljas Sú­leımenovtiń «Qysh kitap», «Nur­ly túnder», «Qazaq ha­lyq ertegileri» óleńderiniń ta­qy­ryptary boıynsha jasaǵan grafıkalyq ıllıýstrasııalarynda Salıhıtdın Aıtbaev ádebı maz­munǵa plastıkalyq sáıkestik izdep, taǵylymdy tájirıbe jasady. Talant ıesiniń Memlekettik beıneleý óneri murajaıynda saq­talǵan kartınalary kimdi bolsyn ózine yntyqtyra túsedi.

Beıneleý ónerinde aıshyqty iz qaldyrǵan sýretshiniń te­reń tolǵanystan týǵan talaı shy­ǵarmalary halyqtyń qazynasyna aınaldy. Onyń dala kartınalarynan aspannyń asqaqtyǵyn, tabıǵattyń keńdigin sezinesiz. Qazaq jeriniń qaı qıyryna bar­sańyz da Salıhıtdınniń salqar da­lasy aldyńyzdan shyǵady da turady. Bul ónerdiń qudireti shyǵar.  Salıhıtdınniń salqar dalasy...

Arman OKTIаBR, «Egemen Qazaqstan»

ALMATY