Ońtústik Koreıanyń Phenchhan qalasynda XXIII qysqy Olımpııa oıyndary resmı túrde aıaqtaldy. Keshe 17 kún boıy Olımpıadanyń ordasyna aınalǵan Phenchhanda Olımpıada týy tómen túsirilip, Phenchhan qalasynyń meri Olımpııa týyn HOK prezıdentine qaıtaryp berdi. О́z kezeginde Tomas Bah ony 2022 jylǵy qysqy Olımpıada astanasy – Qytaıdyń Beıjiń qalasynyń merine ustatty. Al sońynan halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń prezıdenti Tomas Bah Phenchhan qysqy Olımpııa oıyndary jabyq dep jarııalady. Sóıtip taǵy bir Olımpııa oıyndary tarıh qoınaýyna endi. Phenchhan Olımpıadasy barlyq jaǵynan alǵanda da óziniń aldyndaǵy oıyndardan bir saty joǵary deńgeıde ótti. Ony Olımpııa oıyndaryna qatysy bar mamandardyń barlyǵy aıtady.
Olımpııa oıyndaryn ótkizý jónindegi komıtettiń tóraǵasy Lı Hı Bom myrzanyń aıtýynsha, dúbirli dodaǵa osy joly 2920 atlet qatysyp, onyń saltanatty ashylýyna 26 memlekettiń basshylary qatysqan. Lı Hı Bom myrza Olımpııa oıyndaryna qatysýshy barlyq memleketterdiń delegasııasyna alǵysyn aıtyp, rızashylyǵyn bildirdi. Olımpıadanyń maqsaty beıbitshilikti tý etip ustap, jer betinde tynyshtyq pen yntymaqty baıandy etý degen, ol Soltústik Koreıamen aradaǵy salqyn qarym-qatynastyń seńi buzylyp, tili men dini bir eki eldiń dostyǵy jarasa beredi degendi aıtty. Sońǵy kezderi ballıstıkalyq raketalardy jıi ushyryp, talaı eldiń mazasyn ala bastaǵan Soltústik Koreıa aldaǵy ýaqytta álem halyqtarynyń kózdegen maqsaty – ıadrolyq apattyń aldyn alý maqsatynda jumys jasaıdy degen oıdamyz.
Sonymen Olımpıadanyń alaýy sóndi. Qazaqstan Olımpııa oıyndaryna qatysqan 102 memlekettiń ishinde komandalyq esepte 28-orynǵa jaıǵasty. Amal bar ma, úmit kútken Dmıtrıı Reıherd, shańǵyshy Alekseı Poltoranın, short-trekshiler syn sátte jigersizdik tanytty. Dımanyń Álem kýbogy kezeńderinde tek ekinshi, úshinshi oryndardy talassyz jeńip alǵanyn esepke alyp, osy joly qalaıda bir medaldy alady dep oılaǵanbyz. Alaıda baǵy janbady, jyldamdyqty arttyryp, áýede salto jasaǵan kezde shańǵysy kıimine ilinip qalyp, óreskel qatelik jiberdi. Tipti aýyr jaraqat alatyny sózsiz edi, Qudaı saqtap qaldy. Pavel Kolmakov jetinshi oryndy qanaǵat tutty. Estafetada baǵyn synaǵan short-trekshilerimizdiń joǵary nátıjesi – altynshy oryn. Al shańǵyshy qyz-jigitter, bıatlonshylar qoıý shańnyń ishinen shyǵa almady. Taý shańǵyshysy Igor Zakýrdaev ta úmitti aqtaı almady. Frıstaıldyń akrobatıka túrinen qyzdar bir medalǵa ıe bolyp qalar dep kútkenbiz. Janbota Aldabergenova jetinshi orynnan kórindi. Konkıshi qyz-jigitter de jigersizdik tanytty, beınebir Phenchhanǵa qydyryp barǵandaı áserde qaldyrdy.
Tórt jylda bir aınalyp keletin dúbirli dodadaǵy tabysymyz olqy soǵyp tur. Sochıde Denıs Ten, Phenchhanda Iýlııa Galysheva abyroıdy saqtap qaldy. Segiz jylda – qos qola?!
Poltoranın nege jylady?...Al basty úmit – Alekseı Poltoranınde bolatyn. Men Alekseıdiń úsh Olımpııa oıyndaryndaǵy ónerin kózben kórdim. 2006 jyly – Týrınde, 2014 jyly – Sochıde, endi, mine, Phenchhandaǵy óneri.
«Men bul jarysqa tek «Altyn» medal úshin shyqqan bolatynmyn. Kúmis, qola medal týraly tipti de oılaǵan emes edim.Ne bolǵanyn ózim de túsine almaı qaldym. Negizi Olımpııa oıyndary meniń jarysym emes eken», dedi ol jýrnalısterge bergen jaýabynda kóziniń jasyn kóldetip turyp. О́kinishti, aıanyshty. Alaıda, alqanyń ekinshi jaǵy bar degendeı, ilip alar shańǵyshymyz Alekseıdiń burynǵy jetistikterin joqqa shyǵara almaımyz. Mundaı sátsizdikter jıi bolady. Altynnan birden-bir úmitker degen sańlaqtardyń medal turmaq, alǵashqy ondyqqa iline almaǵanyn da kórdik.
...Alekseı 11 jasynan bastap shańǵyny aıaǵyna ilip, jattyǵa bastady. Bapkeri A.Nakonechnyı uzyn boıly, aryq, alǵan betinen qaıtpaıtyn, qaısar baladan keleshekte tamasha shańǵyshy shyǵatynyn birden baıqady. Sebebi ol sharshamaıtyn, jalyqpaıtyn, senbi, jeksenbi kúnderi de ný orman ishinde jattyǵatyn. Sol kezdiń ózinde jarystarǵa qatysyp, táýir nátıje kórsete bastady. 2004 jyly Norvegııada ótken jasóspirimder arasyndaǵy álem chempıonatynyń estafetalyq jarysynda altynnan alqa taqty. 2006 jyly Týrındegi Aq Olımpııa oıyndarynda ol sátsiz óner kórsetti. Kanadanyń Vankýver qalasyndaǵy qysqy Olımpıadada sprınttik qashyqtyqta ataqty Nortýkpen qatar kele jatyp, burylysta qulap qalmaǵanda bir medal qaltada edi, amal bar ma besinshi oryndy qanaǵat tutty. Al Sochıde toǵyzynshy oryndy ıelendi.
Alekseı úshin 2017 jyldyń qys aılary sátti boldy. Ol naǵyz babynda bolatyn. Álem kýbogynyń kezeńderinde alty ret birinshi, birneshe ret ekinshi, úshinshi oryndardy ıelenip, Phenchhanda menen jasqanyńdar dep aıbat shekken. Buǵan deıin Almaty men Astanadaǵy Azııa oıyndarynda, basqa da baıraqty básekelerde qarsylastaryn shaq keltirmeı, talassyz chempıon atanǵan Alekseıdiń Olımpıadaǵa kelgende baǵy janbaı-aq qoıdy. Nege? Menińshe, ol óziniń barlyq kúsh-qýatyn Álem kýbogy kezeńderine jumsap alatyn sııaqty. Al ol ońaı emes. Qanshama kúsh-jiger, alys saparlarǵa shyǵar kezdegi kúızelis, júıkesine salmaq salý aqyry alaryn aldy. Budan buryndary da solaı bolǵan. Eger sońǵy bir-eki aıda Álem kýbogy kezeńderine qatyspaı, arnaıy baǵdarlama boıynsha ázirlengende qalaı bolar edi, degen oı mazalaıdy kópshilikti.
Alekseı Poltoranın qazir 32 jasta. Bir qaraǵanda, áli de bir Olımpıadaǵa qatysýǵa múmkindigi bar sekildi. Biraq ózi Olımpıada maǵan qol emes eken dep moıyndady emes pe. Alaıda myńdaǵan jankúıer áli de qazaqstandyq jalǵyz ekstra klasty shańǵyshydan úmit kútedi. Al onyń izbasarlary bar ma? О́kinishke qaraı, olardyń ázirshe bolmaı turǵanyna kóz jetkizdik osy jolǵy Olımpıadada. Demek, elimizdiń sport salasyna jaýapty basshylary, Ulttyq olımpıada komıtetiniń laýazymdy tulǵalary tek shańǵy emes, qysqy sporttyń basqa túrlerin qalaı damytý týraly oılanyp, osy baǵytta jumys jasaýlary tıis. Tek Shyǵys óńiri emes, elimizdiń soltústik, batys óńirlerinde de qysqy sporttyń baǵyn ashatyn ýaqyt jetti. Syltaý aıtatyndardyń qulaǵyna altyn syrǵa, appaq qary joqqa tán, jyldyń tórt mezgili jyly aımaq – Shymkenttiń ul-qyzdarynyń frıstaıldyń akrobatıka túrin meńgerip, jaqsy nátıje kórsetip júrgenderi basqalarǵa úlgi bolǵaı. Qalaı bolǵanda da Iýlııa Galyshevanyń qolasy kóńil kónshitpeıtini anyq.
Jazıranyń jetistigi bólekOlımpııa oıyndary kezinde volonterlerdi jıi kezdestirip júrdik. Biraq olardyń deni aǵylshynshaǵa kelgende nashar eken. Al orys tildilerdi múldem jolyqtyra almadyq. Olımpıadanyń bas medıa ortalyǵynda Jazıra О́tesbaı degen qazaq qyzyn kezdestirip qaldyq. Ol 2006 jyly Koreıada ótetin Olımpıadaǵa erikti bolýǵa ótinish bildiredi. Biraq tańdaý qıyn, óte almaıtyn shyǵarmyn dep júre beredi. Arasynda birneshe ret saýaldarǵa ınternet arqyly jaýap beredi. Aǵylshyn, orys, qazaq tilin biletini upaı áperip, aqyry Phenchhanǵa keledi.
– Jumys aýyr, biz qyzmetimiz úshin aqy almaımyz. Munda kelgeli sheteldik qurbylarymmen tanystym, olar Qazaqstandy biledi eken. Galysheva medal alǵan kúni meni quttyqtady. Bir baıqaǵanym, qanshama damyǵan memleket bolsa da, mundaǵylar aǵylshyn tilin meńgerýge jetkilikti kóńil bólmeıdi eken. Meıramhana, qonaqúıler men shashtaraz sııaqty mekemedegiler de aǵylshynsha bilmeıdi, al taksıshilermen tilmash nemese qalta telefonyńyzdaǵy aýdarmashy arqyly oıyńyzdy bildire alasyz, – deıdi qarakóz qaryndasymyz. Buǵan qosa aıtarymyz, mundaǵy baǵa bizdegiden jeti-segiz, tipti on ese qymbat. Shirkin, Qazaqstanǵa jeter memleket joq eken dep eldi saǵynǵanymyz da ras.
Hosh bol, Phenchhan! Kóriskenshe, Beıjiń!
Ońdasyn ELÝBAI,
jýrnalıst, arnaıy «Egemen Qazaqstan» úshin
Phenchhannan (Ońtústik Koreıa)