Respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetiniń 2016 jylǵy 2 tamyzdaǵy №146 (28874) sanynda «Arasha» aıdarymen «Sberbanktiń» tábeti tartyp barady... nemese «Imstalkonnyń» óndiristik qýatyna tusaý qalaı salyndy?» atty syn maqala jarııalanǵan bolatyn. Onda ǵımarat salýda ózindik qoltańbasy bar, metall qurylǵylaryn jasaý men qurastyrýda respýblıkamyzda birinshi bolyp 1991 jyly óndiristik qyzmetin jańasha baǵytta bastaǵan, baıyrǵy «Kazstalkonstrýksııa» qurastyrý tresiniń (1956 j.) zańdy murageri táýelsiz Qazaqstannyń qurdasy «Imstalkon» AQ pen reseılik «Sberbanktiń» arasynda týǵan túıtkil týraly jazylǵan.
Maqalada eń alǵashqy ózara kelisimshartta naqty kórsetilgenine qaramastan belgili bir ýaqyt ishinde bank bastapqydaǵy 11 paıyzdyq syıaqy mólsherin eshbir suraýsyz birden 18 paıyzǵa kóterip jónsiz áreketke barǵany aıtylady. Bul arada reseılik bank qazaqstandyq kompanııany kúshtep bolsa da óz ıeligine alýdy maqsat etip otyrǵanyn jasyrmaıdy da. Is sotqa túsken. Istiń reseılikterdiń múddesin qorǵaý jaǵyna burylyp bara jatqanyn baıqaǵan óndiristegi barlyǵy 9000 jumysshy shyn máninde osy merzimde ári-sári kúı keshýge májbúr edi.
Sol tusta «Imstalkon» AQ bas dırektory Mıhaıl Rezýnov: «Biz ózimizdiń qazaqstandyq qýatty kásipornymyzdy, táýelsizdigimizdiń qurdasy – ulttyq tól kompanııamyzdyń ǵumyryn abyroımen saqtap qalýǵa bar kúshimizdi salamyz. Bank bizge eń bolmasa ústeme nesıeni qaıtarý mezgilin shartta kórsetilgen 2019 jylǵa deıin sozdyryp berse de jetkilikti. Reseılikterge alǵan nesıeni tolyǵymen qaıtarýǵa shamamyz jetedi. Olardyń zańdy belinen basyp ústeme paıyzdy joǵarylatýy eshqandaı aqylǵa syımaıdy», dep qalyptasqan ahýalǵa oraı jazǵan hatynda redaksııa tarapynan qazaqstandyq quzyrly organdardy qulaǵdar etip, olardan tez arada arashaǵa túsýin ótingen.
Arada tartysty 1 jyl 6 aı ýaqyt ótipti. Osy merzim ishinde «Imstalkon» AQ ústinen tapsyrylǵan shaǵymǵa oraı Almaty qalalyq soty men Almaty mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq soty, sondaı aq, Joǵarǵy sot barlyǵy 9 ret is qarapty. Qorytyndysynda barlyq sottyń sheshimi bir – osy iske baılanysty bank tarapynan ýaqytsha qurylǵan saýyqtyrý basqarmasynyń «óndiris orny bankrot bolýǵa tıis» degen sheshimi negizsiz dep tabyldy. Osyǵan oraı «Imstalkon» AQ bastapqy jumys yrǵaǵyna qaıta oralyp, qazirgi tańda bolashaqta atqaratyn jumys aýqymyn anyqtap alý sharalarymen aınalysýda. Sot sheshiminen soń «Imstalkon» kompanııasy ýaqytty kesheýildetpeı Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine óndiristik mańyzdaǵy ótinish tapsyrdy. Onda bylaı dep kórsetilgen: «Imstalkon» AQ aldaǵy eki jyl ishinde Úkimetten jeńildikpen demalys surap, sol arqyly depozıt shot esebin ashyp, árbir jınaq kassasynan túsken qarajat mólsherin der kezinde Úkimet ıeligine jiberip otyrady. Jınalǵan qarajat birneshe bankke shashylmaı, bir ortalyqqa – Úkimet belgilegen bir bankke aýdarylady».
Qazirgi tańda aksıonerlik qoǵamnyń Úkimet aldynda barlyq salyq túrinen eshqandaı da qaryzy joq. Sondaı-aq kompanııa turaqty kepildeme retinde óziniń 50 paıyz aksııasyn Úkimetke berýge ázir. Osyǵan oraı «Imstalkon» «Báıterek» qorynda alǵashqy tusaýkeserin ótkizdi. Aksıonerlik qoǵamnyń bul qadamdary Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń 2018 jylǵy 10 qańtardaǵy «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn júzege asyrý talaptaryna tolyqtaı jaýap beredi. Jalpy, ulttyq jospar aıasyndaǵy atqarylyp jatqan sharalarǵa Úkimettiń der kezinde qoldaý kórsetýi bul iske oń áserin tıgizgeni anyq.
Qalyptasqan sońǵy ahýalǵa saı «Imstalkon» kásipornyn retsiz qyspaqqa alǵan reseılik «Sberbank» pen «Alfabank» qazaqstandyq óndiris ornyna 40-50 paıyzǵa deıin tómendetý dıskontyn berýge daıyn ekendikterin bildirdi. Qazaqstandyq «Imstalkon» aksıonerlik qoǵamynyń aınalasynda 2015 jyldyń 15 qazanynan bastalǵan dúrbeleń osymen tolyq aıaqtaldy deýge tolyq negiz bar. Osyǵan oraı «Imstalkon» AQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Halel Tóreǵalıev búgingi óndiristik ahýalǵa bylaısha tujyrym jasady:
– Eń aldymen otandyq óndiris ornynyń basyna is túsip, jaǵdaı ýshyqqan tusta arasha bolyp, kompanııanyń tyǵyryqqa tirelý sebepterin meılinshe aıǵaqtap, istiń aqıqatyn ashyp jazǵany úshin «Egemen Qazaqstan» gazetiniń redaksııasyna alǵys aıtamyz. Basylymdaǵy ótkir maqaladan soń elimizdiń Úkimeti, Úkimet basynda otyrǵan birqatar laýazymdy azamattar bul máseleni birden nazaryna aldy. Sot isiniń ádil sheshimin tabaryna bárimiz de sendik. Sot ádil sheshimin shyǵardy da. Qazirgi tańda Úkimet senimine ıe bolǵan otandyq óndiris orny eń aldymen aldaǵy ýaqytta atqaratyn jumys aýqymyn josparlap aldy. Onyń bir mysaly, Qazaqstan aýmaǵynda qonys tepken amerıkalyq «Shevron» jáne halyqaralyq «Eýrohım» kompanııalarymen uzaq merzimge kelisimshartqa otyrdy. Endigi isteletin jumys bir ǵana baǵytta júredi, ıaǵnı kompanııa basyna qıyn is túskende der kezinde kómek qolyn sozǵan Qazaqstan Úkimetine tıesili qaryz-qarajatty belgilengen merzimde qaıtarady, qazir onyń merzimi anyqtalý satysynda. Ujymdyq qurylymnyń ishki bólimshelerinde birshama aıyqtyrý-saýyqtyrý, óndiristik tártipti jańasha qalyptastyrý sekildi naqty sharalar muqııat júrgizilýde. Turaqty eńbek ahýalynyń ornyqqanyn sezingen eńbek ujymy jańasha talpynyspen jumys isteýde.
Talǵat SÚIINBAI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY