Elimizdiń basty strategııalyq seriktesteriniń biri, soltústiktegi kórshimiz Reseıde bolyp jatqan saıası oqıǵalarǵa árdaıym jiti nazar aýdaryp júrýimiz mańyzdy. Sondyqtan búgin biz Reseı basshysynyń ótken aptada óz halqyna arnaǵan joldaýyna az-kem sholý jasaýdy jón kórdik. Sonymen Reseı prezıdenti óz joldaýynda ne dedi? Eldiń ishki jáne syrtqy tirshiliginde nendeı baǵyttarǵa basymdyq berilmek?
V.Pýtın óz sózinde memlekettiń aldynda turǵan mańyzdy mindet retinde halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýdy atap kórsetti. Aldaǵy birneshe jyldyń el bolashaǵy úshin mańyzdy bolatynyn jetkizgen Reseı prezıdentiniń sózine qaraǵanda, qazirgi tańda elge keletin basty qaýip – túrli salalarda artta qalý. El ekonomıkasynyń turaqtylyqqa bet alǵanyn aıta otyryp, V.Pýtın osy sátti damý úshin tıimdi qoldanýǵa shaqyrdy.
Máselen, bıylǵy 1 mamyrdan bastap Reseıde eń tómengi jalaqy mólsherin eń tómengi kúnkóris deńgeıine teńestirý kózdelgen. V.Pýtınniń aıtýynsha, bul tórt mıllıonǵa jýyq turǵynnyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa kómektesedi.
Sondaı-aq ol áleýmettik kómek júıesin qaıta qarastyryp, eldegi jumys kúshin kóbeıtýdi qolǵa alý kerek ekenine toqtaldy. «Byltyr eńbek jasyndaǵy halyqtyń sany mıllıonǵa azaıdy. Aldaǵy jyldarda mundaı tendensııa saqtalyp qala beredi. Bul óz kezeginde ekonomıkalyq ósimge kedergi keltiredi. Sondyqtan Reseı halqynyń tabıǵı ósimin jolǵa qoıý kerek», dedi V.Pýtın.
Áleýmettik salany damytý úshin Reseı prezıdenti balabaqshamen qamta-masyz etýdi tapsyrdy. Onyń aıtýynsha, aldaǵy úsh jyl ishinde elde 270 myń oryn ashylýy kerek. Osyǵan baılanysty óńirlerge qazynadan 50 mıllıard rýbl bólinbekshi. Budan bólek ol qarııalardyń áleýmettik jaǵdaıyna alańdaýshylyq bildirdi.
Sondaı-aq V.Pýtın halyqty turǵyn úımen qamtamasyz etý tóńireginde de áńgimeledi. Onyń keltirgen derekterine qaraǵanda, 2017 jyly úsh mıllıon adam jańa baspanaǵa qol jetkizgen. Osyǵan baılanysty Reseı basshysy jyl saıyn bes mıllıon turǵyndy úımen qamtamasyz etý qajettigin málimdedi. Budan bólek, qoljetimdi baspananyń deńgeıin joǵarylatý úshin mańyzdy úsh máseleni atap kórsetti. Olar: halyqtyń tabysyn kóbeıtý, ıpotekalyq nesıe berýdiń paıyzyn azaıtý jáne turǵyn úı naryǵyn keńeıtý.
«Qazirgi tańda Reseıde jylyna 80 mıllıon sharshy metr úı salynady. Endigi jerde qurylys kólemin arttyryp, ony jylyna 120 mıllıon sharshy metrge deıin jetkizý qajet. Bul ońaı sharýa emes, biraq zamanaýı tehnologııalar men qurylys kompanııalarymyzdyń qarymyn eskersek, muny eńserýge múmkindik bar. 2024 jyly búkil el aýmaǵyn joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtamasyz etemiz. Halyq sany 250-den asatyn eldi mekender arasyndaǵy talshyqty-optıkalyq baılanys jelisiniń qurylysy aıaqtalady. Soltústiktegi, Sibirdegi jáne Qıyr Shyǵystaǵy aýyldarǵa reseılik jer serigi arqyly ınternet jetkiziledi», dedi ol.
Aldaǵy basty basymdyqtar retinde V.Pýtın sapaly medısına qyzmetin damytýdy atap kórsetip: «2019-2024 jyldary densaýlyq saqtaý salasyn damytý úshin IJО́ kóleminiń tórt paıyzdan astamyn bólýge týra keledi. Biraq biz ol somany 5 paıyzǵa deıin jetkizýdi kózdeımiz», dedi RF Prezıdenti.
V.Pýtın eldegi ınfraqurylymdy keńeıtip, qaıta jańǵyrtýdyń basty mindetterdiń biri ekenin málimdedi. Onyń sózine súıensek, Reseı álemdegi kólik tasymalynyń úzdigine aınalýy tıis. Osyǵan baılanysty ol óńirler men qala basshylaryna jol qurylysynyń sapasyn jaqsartyp, jańa tehnologııalardy qoldanýǵa tapsyrma berdi. Bul maqsatty oryndaý úshin el qazynasynan 11 trıllıon rýbl qarastyrylady.
«Eýrazııalyq júk tasymalynyń tamyryna aınalýymyz qajet. Qazirdiń ózinde «Eýropa – Tynyq muhıty aımaǵy» dáliziniń basty bóligine aınalatyn avtokólik joly salynyp jatyr. Qytaı men Qazaqstandaǵy áriptesterimiz óz jumysyn tolyq aıaqtady. Ondaǵy bólik paıdalanýǵa berildi. Biz jedeldetýimiz qajet», dedi V.Pýtın.
V.Pýtınniń aıtýynsha, Reseı qazirgi tańda halyqaralyq uıymdardyń jumysyna belsene aralasyp keledi. Máselen, EYDU, BUU, Shanhaı yntymaqtastyq uıymdarmen áriptestik aıasy keńeıgen. Sonymen qatar AQSh jáne Eýropalyq odaqpen ózara yqpaldastyqty nyǵaıtýǵa múddeli ekenin jetkizdi. Tipti keı máselelerde kózqarastary saı kelmese de, álemdik qaýipsizdik pen beıbitshilik úshin jumys isteıtin seriktes bolyp qala beretinin de málimdedi.
«Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtaǵy áriptesterimizben birge uıymdy básekege qabiletti etýdi kózdeımiz. Kún tártibinde ortaq elektr energııasyn, munaı men munaı ónimderi, gaz naryǵyn quryp, kedendik qyzmetti jaqsartý tur. Eýrazııalyq úlken áriptestik ornatý boıynsha jumysymyzdy jalǵastyra beremiz», dedi V.Pýtın.
Sonymen qatar ol qorǵanys salasyndaǵy jetistikterge de toqtaldy. Máselen, amerıkalyq zymyrannan qorǵanys júıesiniń kúsheıtilgenine baılanysty reseılik ballıstıkalyq zymyrandar ony aınalyp ótetin júıemen jabdyqtalatynyn málimdedi. Budan bólek, qanatty zymyrandar jáne súńgýir qaıyqtar platformasynda áreket etetin ballıstıkalyq emes ıadrolyq keshenderdiń jasalyp jatqanyn, olardyń taıaý ýaqytta qarýly kúshter sapyna qosylatynyn jetkizdi.
Sonymen qatar Reseı prezıdenti kásipkerlikti damytý mádenı-aǵartýshylyq baǵdarlamalar, bilim salalary, ekonomıkalyq saıasat jáne jańa tehnologııalar jónindegi ahýaldy baıandap, josparymen bólisti.
Qoryta aıtqanda, táýelsizdik jyldarynda Qazaqstannyń barlyq bastamalaryn qyzý qoldap, saıası-ekonomıkalyq salada senimdi áriptesi bolyp kele jatqan, ekijaqty yntymaqtastyqtyń damýyna barynsha múddeli, halyqaralyq jáne aımaqtyq uıymdar sheńberinde elimizben aýyzbirshiligi jarasqan Reseıdiń aldaǵy ýaqyttaǵy is-qımylynyń jobasy V.Pýtınniń joldaýynda osylaısha kórinis tapty.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»