О́zbekstan beıneleý ónerindegi eńbegi eren, qany qazaq qalamgerlerdiń ishinde orny bólek, bir tóbe sheber sýretshiler bolsa, kórshilerimiz moıyndaıtyny – Aranshy Sharjanov.
Qoshemetimiz qurǵaq bolmasyn, ótken jyly Qazaqstannyń bir top qylqalam sheberi irgeles elge shekken shyǵarmashylyq saparynda О́zbekstan Mádenıet mınıstriniń orynbasary, óner ǵylymdarynyń doktory Kamola Akılova: «О́zbekstannyń HH ǵasyrdaǵy jıvopıs ónerindegi sizdiń ornyńyz bir tóbe»! dep dúıim daryndardyń aldynda mártebesin kóterip, qoltańbasyna ónertanýshy retinde tarqatyp tamasha baǵa bergen eken.
Sóıtken Aranshyny elde kóp adam tanı bermese de, otandyq sýretshiler arasynda kásipqoılyǵy joǵary baǵalanady. Bedeli myqty. Bizdiń ónertanýshylar da tarıhta aty qalatyn sýretkerdiń biri sózsiz – Aranshy Sharjanov ekenin alǵa tartady.
– Adamnyń shyǵarmalary ózine uqsaıdy. Aranshy aǵamyzdyń áýlıedeı adaldyǵy bar, aýzyn ashsa júregi kórinetin bolmysy bólek. Qarańyzshy, kóp sýretshiler bolmysty qalaı kóredi, qaz-qalpynda solaı beıneleıdi. Al Sharjanovtyń tústerdi oınatýy erekshe. Meıli bir qaraǵanda, boıaýsyz qardy salsyn, taýdy salsyn, túndi, jarqyrap atyp kele jatqan kúndi salsa da reńkterdi qanyqtyra qoldana otyryp, ertegideı peızajdar týdyrady. Onyń kompozısııalyq sheshimderi erekshe. Reńkterdi qubylta otyryp kenepke jazylǵan oqıǵalardyń maǵynasyn tereń ashady. О́ziniń kóńili asa tolmaıtyn jumystarynan da tazalyq esip turady, – deıdi ónertaný ǵylymdarynyń kandıdaty, sýretshi Jambyl Nátbaev.
О́nerdegi órnegin kitap-jýrnaldaǵy sýretterdi qaıtalap, synyptastary men óz úı ishindegilerden bastaǵan týma talanttyń ómirbaıany qasıetti Qazyǵurt taýynyń eteginen órbıdi.
Birde bolashaq sýretshi mektep kitaphanasynan «Jas sýretshilerge arnalǵan járdem» degen kitap taýyp alady. Sol arqyly keneptegi alǵashqy boıaýdy jáne maıly boıaýmen sýret salý tehnıkasyn meńgeredi de A.Pýshkınniń portretin salady. Tyrnaqaldy týyndy barlyǵyna da unaıdy. Sharjanovtyń úlken aǵasy da Tashkenttegi pedagogıka ınstıtýtynyń sýret jáne syzý fakýltetine túsedi. О́zbektiń ataqty sýretshisi Malıka Nábıevanyń sheberhanasynda shyńdalyp, mektep oqýshysy Aranshyǵa da osy jerde dáris alýǵa múmkindik týady. Biraq mektep bitirgennen keıin ol osy ınstıtýtqa túsýge baly jetpeı qalǵandyqtan aýylyna qaıtady.
Osydan keıin Máskeý túbindegi Solnechnogor qalasynda áskerı boryshyn ótep júrip, ara-tura Máskeýge baryp, astanalyq sýretshiler uıymdastyratyn jasyryn kýrstarǵa jazylady. Ol beıneleý óneriniń qupııalaryn meńgere otyryp, Máskeýdegi toqyma ınstıtýtynyń qoldanbaly óner fakýltetindegi kıim úlgileri fakýltetine túsip tynady. Aýyl balasyna óz mamandyǵyn meńgerý ońaı bolǵanymen, fızıka men hımııa pánderi kónbese kerek. Eki aıdan keıin taǵy da aýylǵa oralady.
Alaıda ishin túrtpektegen talant endi qaıta Tashkentke súıreıdi. Osylaısha A.Ostrovskıı atyndaǵy teatr-kórkemsýret ınstıtýtynyń esigin qaǵyp, stanokty sýret óneri fakýltetine túsedi.
Kóp uzamaı-aq qabiletti qazaq balasyn О́zbekstannyń halyq sýretshisi Rahym Ahmetov baıqap, 3-kýrstan bastap ózine tálimgerlikke tartady. Sheber sýretshi bolǵysy kelgen stýdentterdiń kóbi maıtalmannyń shákirti bolýdy armandasa, Ahmetov Aranshyny solardyń arasynan ózi tańdap alǵan. Maıtalman sýretshige ere júrip Sharjanov óziniń ómirdegi eń úzdik etıýdterin jazdy. Al Rahym Ahmetovtiń de mataǵa salǵan beıneleri ózbek halqynyń rýhanı ıgiligi men О́zbek- stan ulttyq beıneleý óneriniń asyl qazynasyna aınalady.
Bastapqyda jerlesimiz akademııalyq sýret óneriniń soqpaqtarymen júrmek bolyp, «Ýaqyt jáne taǵdyr» trıptıhyn týdyrady. Bul sýret Sharjanovtyń basqa da tamasha jumystarymen birge bul kúnde О́zbekstannyń beıneleý óneri murajaıynda kózdiń qarashyǵyndaı saqtalyp keledi. Bir tańǵalarlyǵy, Sharjanovtyń «Meniń atalarym» atty dıplom jumysy qazaqstandyq ónersúıerlerdiń jeke qorynda eken.
Sýretshiniń dúnıetanymy 1987 jyly Armenııadaǵy sýretshilerdiń sımpozıýmynan keıin túbegeıli ózgeredi. Impressıonıstik baǵytqa eliktep basqasha jumys isteı bastasa kerek. Mataǵa boıaýdy silteı jaǵý, aýa men jaryqqa jol berip, sezimge, áserge bólený sýretshiniń janrlyq qushtarlyǵyna aıtarlyqtaı túzetýler engizdi deıdi, ónertanýshylar.
Al Sharjanovtyń týǵan ólkesine qaıta oralýy, otandyq beıneleý óneriniń qorjynyna salǵan oljasy bólek baıandaýǵa turarlyq qyzyǵy men shyǵarmashylyq adamdaryna tán shyjyqqa toly bir álem.
Beıneleý ónerindegi azattyǵy óz minezimen úılesetin qylqalam sheberiniń týyndylary tamasha hıkaıalardan syr shertedi. Máselen, «Qýanysh» atty kartınasynyń qasyna aıaldap kórińizshi. Egde tartqanda perzentti bolǵan jannyń kókke kóterilgen qýanyshy ýaqyttyń bederinen qol bulǵaıdy. Bazardan nárestesine besik satyp alyp bara jatqan jannyń aspanda qalyqtaǵan súıinshisin has sheber qalaı dál bere alǵan deseńizshi. Besikpen birge satyp alǵan adyraspany da onyń únsiz alaqaılaǵan sheksiz shattyǵyna gúl bolyp erip bara jatqan joq pa?!
Oqyrman qalasa, sýretshiniń kenepke jazylǵan basqa áfsanalaryn onyń shyǵarmashylyq áleminen izdep taba alady.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY