MUNAI QUIý ESTAKADASY JAŃǴYRTYLDY

Jyl saıyn munaı tasymalynyń kólemin ulǵaıtýǵa qol jetkizgen kompanııa asa mańyzdy ınvestısııalyq jobalardy da iske asyrýǵa kiristi. О́tken jyl aıaǵyna taman dál sondaı mańyzdy jobalardyń biri – Atyraý munaı aıdaý stansasynyń (MAS) №1 munaı qotarý-quıý estakadasyn qaıta jańǵyrtýdy aıaqtady. Bir jyl ishinde iske asyrylǵan jańǵyrtý jobasynyń nátıjesinde kompanııa zamanaýı ári sony tehnıkamen jaraqtan­dyrylǵan óndiristik nysanǵa ıe boldy. Bul Atyraý qotarý-quıý estakadasy termınaly jumysynyń tehnologııalyq úderisin jaqsartýǵa jáne onyń ótkizý qabiletin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Mundaǵy qaıta jańǵyrtý jumystaryn bas merdiger bolyp tańdalǵan otandyq “ÝS-99” basqarmasy atqaryp, oǵan jergilikti jerden 120 adam jumysqa tartyldy. – Munaı qotarý-quıý estakadasyn jańǵyrtý – bizdiń kompanııanyń eń basty jobalarynyń biri, – dedi “QazTransOıl” AQ bas dırektory Nurbol Sultan Atyraý munaı aıdaý stansasynda ótken saltanatta. – Bul joba kóp jyldan beri ózara serik­testik baılanysymyz ornyqqan “Teńizshevr­oıl” kompanııasymen birlesip iske asyryl­dy. Avtomattandyrylǵan basqarý júıesi bar jańa qotarý-quıý estakadasy tehnologııalyq úderisterdiń sapasyn jaqsartýǵa, sonymen birge, munaı quıý qólemin arttyrýǵa, júk jóneltýshiler munaıynyń sapasyn saqtaýǵa jol ashady. Kompanııa aldaǵy ýaqytta da osyndaı ınvestısııalyq jobalardy barlyq baǵyttaǵy magıstraldy munaı qubyrlary jelisinde qolǵa alady. Munaı aıdaý stansalarynda munaı quıý qýatyn arttyrýdy kózdegendikten, keń kólemdegi jańǵyrtý jumystaryn júrgizýdi josparlap otyrmyz. Estakada – munaı tasymaldaýdyń kez kelgen yqsham úlgidegi baǵdarynyń bastapqy býyny. Ol temir jol boıyna tartylǵan tórt metrdeı bıikte ornalasqan paıdalaný alańshalary bar estakada qurylǵylarynyń shoǵyryn quraıdy. “QazTransOıl” AQ búgingi kúni “Atyraý” MAS-ta (eki estakada), “Shaǵyr” MQB-da, “Atasý” BMAS-ta, “Aqtaý” BMAS-ta ornalasqan bes temir jol estakadasy termınalyn paıdalanady. Bul nysandardyń árqaısysyn salý jáne jańǵyrtý munaı tasymaldaýdaǵy suranystyń artýynan týyndap otyr. Máselen, 2000 jyly qytaılyq júk jóneltýshilerdiń QHR baǵytyna munaı jetkizý kólemin arttyrýǵa múddeli bolýyna baılanysty “Atasý” BMAS temir jol estakadasy paıdalanýǵa berildi. “Qumkól” munaıyn jetkizý baǵytyn ár­taraptandyrý maqsatynda 2002 jyly qýaty jylyna 3 mln. tonnany quraıtyn “Shaǵyr” munaı quıý beketi salynyp, bul kúnderi onyń ómirsheńdigi dáleldendi. Munaıdy Kaspıı teńizi arqyly tasymal­daýda da suranystyń udaıy ósip kele jatqany nazarǵa alynyp, “Aqtaý” BMAS qosymsha estakadasy keıingi onjyldyqta eki ret qaıta jańǵyrtýdan ótkizildi. 2001 jyly iske asyrylǵan birinshi jańǵyrtýdyń nátıjesinde qatyp qalý temperatýrasy joǵary “Qumkól” munaıyn temir jol shandarynan quıyp alýdy jyl boıy júrgizýge múmkindik týdy. Al 2003 – 2005 jyldary júrgizilgen estakadanyń ótkizý qýatyn keńeıtý jáne arttyrý maqsatyndaǵy keń aýqymdy jumystardan keıin temir jol shandarynan quıyp alyp, odan ári tankerlerge quıylatyn munaı kólemin eki esege ulǵaıtý múmkin boldy. 1969 jyly salynǵan “Atyraý” MAS №1 estakadasynda alǵash ret Mańǵystaý túbegi­nen óndirilgen munaı quıylǵan edi. Sodan beri munaı quıý jumystary úzdiksiz atqa­rylyp keledi. Bul estakadany alǵashqy qaıta jańǵyrtý “Qumkól” munaıyn quıý úshin 2001 jyly júrgizilgen edi. 2009 jyly jańǵyr­tyl­ǵan munaı quıý estkadasy júıesin jań­ǵyrtý “Teńizshevroıl” JShS-nyń osy ter­mınal arqyly “Teńiz” munaıyn aýystyryp quıý kólemin kóbeıtýimen baılanysty iske asyryldy. “Atyraý munaı qubyrlary” bas­qar­­masynyń bastyǵy Sarkıs Snhchıannyń aı­týynsha, endi bir mezgilde 60 temir jol shanyna qyzmet kórsetýge arnalǵan termı­nalda jańǵyrtý úderisinde burynǵy munaı quıý qondyrǵylary ozyq halyqaralyq stan­darttarǵa saı keletin zamanýı qondyrǵy­larmen aýystyryldy. Endi munaı quıýdy SCADA júıesi arqyly baqylap otyrýǵa, qa­jetti ólsheý jáne esepteý júrgizýge, jóneltý qujattaryn resimdeýge múmkindik beretin úderisti avtomatty basqarý júıesi engizildi. Avtomattandyrylǵan baǵdarlama­lyq-tehnıkalyq keshen munaı quıýdy, jabdyqtyń ónim­diligin satylap retteýdi, apattyq ól­shemderdi baqylaýdy, ónim massasyn ólsheýdi jáne basqa da kóptegen isterdi avtomatty túrde júzege asyrady. Nysanda órtke qarsy qaýipsizdikti kúsheıtý úshin estakadalyq qorǵanysh is-sharalaryn ózdiginen oryndaýdy kózdeıtin avtomatty órt sóndirý qondyr­ǵysymen, sondaı-aq, basqarý men dabyldyń qa­shyqtan jáne jergilikti basqarý túrle­rimen jaraqtalǵan. “Atyraý” munaı aıdaý stansasyndaǵy №1 estakada, suıyqqoıma parki jáne parkishilik qosalqy qurylymdary júk jóneltýshi munaıynyń sapasyn saqtaýǵa múmkindik beretindigi atap aıtýǵa laıyq. “QazTransOıl” AQ magıstraldy munaı qubyrlary júıesin júk jóneltýshiler qajettilikterine sáıkes jan-jaqty damytýǵa baǵyttalǵan ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý baǵytyndaǵy jumystardy belsendi jalǵastyryp keledi. “QazTransOıl” AQ bul jetistikterimen shektelip qalmaq emes. Taıaý bolashaqta taǵy birneshe iri jobany iske asyrýdy kózdeıdi. Onyń ishinde “Atyraý” munaı aıdaý stansasyndaǵy №2 estakadany jańǵyrtýdy júrgizbek. Bul №1 estakadany jetildirýmen birge, MAS-taǵy munaı quıý torabyna tolyq qaıta jańǵyrtý júrgizýdi jalǵastyrýǵa jáne onyń ótkizý qýatyn edáý­ir arttyrýǵa múmkindik beredi. “QazTrans­Oıl” AQ basymdyq maqsattaǵy osyndaı jobalardy iske asyrýmen qatar, jyl saıyn munaıdy barlyq baǵyttaǵy tutynýshyǵa irkilissiz ári ýaqtyly tasymaldaýdy qam­tamasyz etetin senimdi de seriktes ekendigin dáleldeıdi. Joldasbek ShО́PEǴUL, Atyraý oblysy.