Jalpy adal jar, ıbaly kelin ataný da, tipti balańa meıirimdi ana bolý da ońaı emesin júre, kóre túsinedi ekensiń... Degenmen, alǵa nyq qadam basyp, osyndaı ádemi kúı keship jatqanym – ómirde bir sátte esimnen ketpeı, júregimniń bir bóliginen laıyqty oryn alǵan abyz analarymnyń arqasy.
Men úshin qursaǵynda toǵyz aı, toǵyz kún kóterip, tas emshegin jibitip, keń dúnıe esigin ashyp, jaryq sáýleni syılaǵan anataıymnyń orny, árıne bólek. Sheshem Úndemes Rahmanqyzy fashızmge qarsy soǵys bastalǵan jyly týǵan eken. Sum soǵys aýyrtpalyǵyn, halyq joqshylyǵyn kórip eseıgendikten de bolar, ol – naǵyz eńbektiń adamy-tyn.
Tańnyń atysy, keshtiń batysy oshaǵynyń otyn óshirmeı eńbektene bilgen asylym, áli de kóz aldymdasyń. Kún shyǵar-shyqpastan oıanyp, shek-sheti joq úıdiń sharýasyn sharýalap, kún uıasyna kirgende mańdaıdaǵy terin súrtip, sonda ǵana demalatyn ardaqtym-aı, janymda joq bolsań da, júregimdesiń. Dilimniń tórindesiń! Oń jaqtan ketpeı erkelep júrgen shaǵymda talaı keleshegime kerek syryńyzdy aıttyńyz, eshkimnen kem qylmaı ósirdińiz, qyz balaǵa qajettiniń bárin ýaqyt taýyp úırettińiz, baǵyp-qaqtyńyz. Ulaǵatty ustaz qyzmetindegi adal jaryńyz – ákem Dalabaı Áıkeshuly árqashan qasyńyzdan tabyldy. Alty ul men tórt qyzdyń sanasyna ulttyq tárbıe dánin egip, «Batyr ana» – «Altyn alqa» ıegeri atandyńyz. Áýelete shyrqaǵan ánderińizben terbete júrip, ómirdiń aǵy men qarasyn aıyra bilýdi, tirshiliktiń buralań jolynda adaspaı, el úshin adal qyzmet etýdi eskertken de, tapsyrǵan da naq ózińiz bolatynsyz, janashyr anashym!
Anamnyń bergen ónegesin, baýlyǵan tárbıesin boıyma sińirip, tabıǵattyń zańymen, dástúr soqpaǵymen týǵan uıamnan ushyp, Qudaı qosqan qosaǵymnyń altyn bosaǵasyn attadym. Iá, ózińizbenen birge teń kóretin qurmettimniń biri – oń aıaqpen tabaldyryǵyn kelin bolyp attaǵanda, aq batasyn berip, qushaǵyn jaıa qarsy alǵan, perzentiniń tańdaýyn óz tańdaýyndaı kórgen asyl jan – enem Yrysbala Toǵymqyzy bolatyn. «Ene» dep aıtsam, aradaǵy qarym-qatynas alystap ketetindeı ishki jan dúnıemniń qabyldaýymen «Anashym» dep aıtýǵa bel býdym. Bul oıym áste qate bolmady.
Keshegi kúnniń analarynyń qaısysy bolsyn oılary balalarynyń keleshegi, uıa-áýletiniń qamy, otbasynyń berekesi edi. Qudaı qosqan asyl jarymnyń anasy da kúndelikti úı sharýasynan sharshamaıtyn, qajymaıtyn. Yrysbala enem atyna zaty saı, yrys pen berekeniń óshpes shamshyraǵy edi.
О́mir aǵymy – tanym aǵymy. Adal kelin bolýdy maqsat qoıyp, salmaqty da sabyrly enemmen de on jeti jyl syrlas bolyp, ol kisiniń ómirge kerekti baı tájirıbesin, adamı dúnıetanymyn boıyma sińirdim. Ol kisi – baǵyma buıyrǵan aıaýly jan edi.
Qarap otyrsam, qos anamynyń uqsas jaqtary da kóp eken. Kóz shyrymynyń ne ekendigin sezinbeı, aq tańmen jarysa turyp, kesh batqansha sharýa sońynda júrýleri, qonaq kelse bala demeı, úlken demeı báıek bolyp kúte bilýleri, bar dámdisin kisige tosatyndary, tórt túlik malǵa degen ózgeshe qamqorlyqtary – tize bersem taýsylmas úılesimder eken, shirkin!
Kelin men ene arasyndaǵy baılanystyń myqty kópir bolyp qalanýyna jan anashymnyń da áseri bar. Sonyń bir dáleli retinde anamnyń únemi aıtyp otyratyn myna bir sózi árdaıym esime túsedi: «Bes balany ákesiz ósirip, oqytyp, tálim-tárbıemen aldyn professor deńgeıine jetkizgen asyldardyń biri. Búkil el syılaıtyn Naýryzhandaı ákemizdiń joǵyn joqtatpaı, otyn óshirmeı, balalaryn óz kúshimen qatarǵa qosqan jaqsynyń jaqsysy. Jetimin jelep, jesirin elegen qazaqpyz. Qolushyn sozar týǵandary men Qudaı qosqan kórshisi, janashyr aǵaıyny, aýyldas zamandasy bolsa da barlyq aýyrtpalyqty bir ózi kótergen jan. Qıyndyq pen nebir synaqqa tózimdi bolýdyń ózi ekininiń biriniń qolynan kele bermeıdi. Sondaı ómirdiń ashysy men tushysyn basynan ótkizgen el anasyna kelin bolýdyń ózi saǵan úlken baqyt emes pe, qulynym!». Bul – ana sózi ǵana emes, dástúrdi oılaǵan dana sózi edi. Bul – qudaı syılaǵan qudaǵıynyń qadirin bilgen jannyń shúkiri edi.
Anam jaryqtyq jyly da aıaly alaqanymen basymnan sıpap, enem jáne qaıyn jurtym týraly taǵylymdy áńgime aıtqanda, ári qýanyp, ári jylaıtynmyn.
Analardyń baǵa jetpes erlikterin kitap betinen oqyp tanysqan bizder úshin mundaı izgi jaıttardy ómirden oqyp-toqý zor mártebe bop qala bermek.
Solaı, meniń oıymda, jadymda anam men enem názik egizderimdeı bite qaınasyp, tabıǵı úılesip ketken. Kúıbeń tirshilikpen ótip jatqan myna ómirde atqarǵan ár ıgi jumysym nátıje berip jatsa, ol – janyma saıa bolǵan báıterekterimniń arqasy. Olardyń kórsetip ketken týra joly áli qajetimizge jeterlik jerge aparatynyna kámil senemin.
Álııa DALABAIQYZY, Eýrazııa gýmanıtarlyq ınstıtýty kolledjiniń oqytýshysy