О́mirlik mańyzy zor Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy

Bizdiń elimiz táýelsizdiktiń qandaı bir qıyn kezeńderiniń ózinde de halyqtyń áleýmettik múddesin jaqsartýdy nazardan qaǵys qaldyryp kórgen emes. Álemniń damyǵan memle­ket­teriniń ózderi qarjy daǵ­dary­syna ushyrap, áleýmettik salaǵa bólingen bıýdjettik qar­j­yny azaıtyp, keı jaǵdaıda eńbek aqylaryn tómendetip jatqanda bizdiń el jyl saıyn áleýmettik jaǵynan az qorǵalǵan adamdarǵa kórsetiletin járdemaqy, zeınet­aqy men shákirtaqyny udaıy ósirip otyrdy. Bıýdjettik sala qyz­met­k­erleriniń, sonyń ishinde muǵa­limder men dárigerlerdiń de jalaqylary ósý ústinde boldy.

Endi mine, Elbasy óziniń bes áleýmettik bastamasynda árbir otbasyna baspana alýdyń jańa múmkindikterin jarııa etti. Bul ómirlik mańyzy bar másele. О́ıtkeni Qazaqstanda sońǵy jyl­dary halyq sany jaqsy ósip keledi. Jyl saıyn úılenip jat­qan jastarymyz­dyń da qatary tolyǵýda. Aýyl­dar­dan qalaǵa kóship kelip jat­qan jastar legi de jeterlik. Mine, osy turǵydan kelgende Elbasy turǵyn úı ıpo­tekasy­na qol jetkizý múmkin­dikterin arttyrý úshin óte ma­ńyzdy qadam jasady. Bul bar­shamyzdy qýantty. Endigi ara­da jumys isteıtin ár adam nesıe­ge páter alyp, ony ózderiniń o­tba­sylyq bıýdjetiniń múm­kin­dik­teri aıasynda tóleı ala­tyn­daı jaǵdaı jasalyp otyr. Mu­ny áleýmettik saladaǵy úlken jeńis dep baǵalaımyn. Sony­men birge nesıe ósiminiń mól­sher­le­mesi qazirgideı 14-16 paıyz emes, jylyna 7 paıyzdan as­paı­tyn bolyp belgilendi. Bul, ási­re­se jastarymyzǵa, áleý­mettik jaǵ­daıy tómen jáne jalaqy­lary az jandarǵa óte tıimdi bolmaqshy.

Elbasynyń bes áleýmet­tik bas­ta­masynyń endigi bir ma­ńyz­dysy, jalaqysy tómen ju­­mys­shylardyń eńbekaqy­syn kóbeı­tý úshin olardyń sa­lyq júktemesi kelesi jyldyń 1 qań­tarynan bastap 10 esege azaıtylatyndyǵy dep bilemiz. О́ıtkeni túrli ekonomıkalyq qury­lymǵa baılanysty Qazaq­stan­nyń ár óńirinde jalaqy mól­sheriniń de bir deńgeı­de emes­tigi jasyryn emes. Mysa­ly, munaı men gaz óndire­tin aı­­­m­aqtaǵylardyń aılyq jal­aq­y­laryn agrarlyq óńir bolyp sanalatyn aımaqtyń jala­qy­sy­­men salystyrýǵa kelmeı­di. Agrar­­­lyq óńirlerde eńbek­aqy áli de tó­men. Endi mine, jalaqysy tó­men adam­dardyń aılyǵynan 1 paıyz ǵana salyq ustalady. Bul tómen jalaqy alatyndar úshin úlken qoldaý ári kómek, memlekettiń qamqorlyǵy bolyp sanalady.

 Biz, depýttatar Úkimetke saýal salý arqyly stýdentterdi jataq­hanamen qamtamasyz etý­diń máselesin aıtyp ta, kóterip te júrdik. О́ıtkeni, toq­sanyn­shy jyldardaǵy jekeshelendirý­diń a­l­ǵash­qy kezeńderinde oqý oryn­­darynyń kóptegen jataq­hanalary jekemenshikke ótip ketti. Sodan baryp, Qazaq­stan­­daǵy kez kelgen oqý oryn­daryn­da jataqhana jetis­peý­shi­ligi oryn aldy da, bul kelip, olar­dyń jaldamaly páter­­­­ler­di jaǵalap ketýlerine áke­­­lip soqty. Qymba­tyraq túsip otyr­ǵan páter aqyny tóleýge keı­­bireý­leriniń jaǵdaılary da bolmaı qınalyp júrgeni de belgili. Bilim alyp júr­gen jastardy jataqhanamen qam­­ta­masyz etý máselesin de sheshe­­tin kez kelgenin aıta otyryp, Elbasy 2022 jyldyń sońy­na deıin 75 myń oryndyq jataq­hana salý jóninde tapsyrma ber­­di. Bul jastarǵa degen El­ba­sy­­nyń qamqorlyǵy dep bilemin.

Keshegi keńestik júıeniń bir sheńberinde bolǵan memleketter arasynda dál Qazaqstan sııaq­ty shaǵyn jáne orta bız­nesti damytýǵa qamqorlyq jasaı bilgen el bolǵan emes. Bul oraıda Elbasy Qazaqstandaǵy bıznestik ahýaldy jaqsartýdy udaıy óz nazarynda ustap keledi. Endi mine, taǵy da shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý máselesi aıtyldy, naq­ty­ly tapsyrmalar berildi. Bul ózin-ózi eńbek­pen qamtyǵan jáne jumyssyz turǵyndardyń arasynda jappaı kásipkerlikti damytýǵa tyń jol ashady, úlken demeý bolady. Elbasy 2018 jyly taǵy da qosymsha 20 mıllıard teńge bólip, shaǵyn nesıelerdiń jalpy somasyn 62 mıllıard teńgege jetkizýdi tapsyrdy. Shaǵyn nesıe alatyndardyń sanyn 2017 jylmen salystyrǵanda 2 esege ulǵaıyp, olardyń sany 14 myń adamǵa jetetin bolady. Endi osy múmkindikti tıimdi paıdalanyp qalý kerek.

Elbasynyń Qazaqstannyń túrli aımaqtaryn gazben qam­tamasyz etýdi odan ári jal­ǵas­tyrý jónindegi bastama­sy­nyń da mańyzy bar. Ásirese Qyzyl­orda oblysynyń Qaraóze­ginen Jezqazǵan – Qaraǵandy – Temirtaý – Astana baǵytynda magıs­traldi gaz qubyryn salý jobasynyń usynylýy óte ma­ńyzdy. О́ıtkeni Astana qalasy úshin, alty aı qys boıy ot jaǵa­tyn Qazaqstannyń soltús­tik óńir­leri úshin munyń ómirlik ma­­ńyzy zor. Sondaı-aq bul Kók­she óńiriniń Býrabaı kýrortty aımaǵyn damytýǵa, onyń eko­logııalyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa jáne bula tabıǵatyn saqtap qalý­ǵa zor áserin tıgizer edi.

Elbasy bizdiń aldymyz­ǵa zor mindetter qoıdy. Ol min­detterdiń barlyǵy da eldiń múddesi. Olaı bolsa, sol eldik múddelerimizdi óz ıgi­ligimiz úshin jaratýǵa bar kúshi­miz ben múmkindigimizdi jum­saýǵa tıistimiz. Árıne, bul úshin bizge elimizdiń birligi men hal­­qy­­myzdyń yntymaǵy kerek. Baq ta, yrys ta, bereke de ynty­maqty jerge barady degen hal­qy­myz­dyń ejelgi bir danaly­ǵyn árdaıym esimizde ustap, El­ba­synyń bes bastamasyn oryn­daýǵa qulshyna kiriseıik.

Rashıt ÁKIMOV,

Parlament Senatynyń depýtaty