Aqtaý qalasyna jaqyn mańdaǵy Túpqaraǵan aýdanyna qarasty Saıyn Shapaǵatov aýylyn qańǵybas ıtter shabýyly dúrliktirgeli biraz boldy. Qoı-eshki syndy usaq maldarǵa qyrǵıdaı tıgen ıtter turǵyndardyń ashý-yzasyn týdyrýda.
Saıyn aýyly turǵyndarynyń aıtýynsha, aýylda qańǵybas ıtter kóbeıgen. Tal túste ıesi tur eken dep qoryqpaı, aýlada jaıylyp júrgen taýyqtardy, qustardy bórliktire qýatyndyǵyn, olardy ózderiniń aıqaı sala júgirip, arashalaýymen ázer aman alyp qalyp júrgendigin aıtady. Bas-aıaǵy bir demalysta on tórt qoı men eshkini tamaqtap ketken ıtter eki-úsh kúnde tórt aýmaqtaǵy tórt úıdiń jıyrma eki bas malyn shyǵyn etse, endi bir otbasy bir túnde jeti birdeı qoı-eshkisinen aıyryldy. Aýyl turǵyndarynyń biri aýylda oryn alyp jatqan shýly oqıǵadan soń azǵana jandyǵyn saraıǵa qamap, esik-terezesin myqtap bekitkenmen, tún jamylyp kelgen qańǵybas ıtter úsh malyn aram óltirip ketken.
Kún keshkirse dalaǵa shyǵýǵa qorqyp qalǵan turǵyndar buralqy ıtterge qarsy shabýylǵa shyqty. Al, veterınarııa bólimi ıesiz ıtterdi atýdy qolǵa alǵanmen, ıtterdiń sany da, soraqylyǵy da azaıar emes.
Jalpy, Mańǵystaý oblysynda ótken jyl ıt tistep, mysyq talap nemese tyrnap, janýarlardyń adamdarǵa shabýyl jasaý málimetiniń kóptigimen erekshelenedi. Málimetterge súıensek, óńirde janýarlardan japa shekken 1796 adam dárigerdiń kómegine júgingen jáne ol 2016 jylǵy kórsetkishten bes jaǵdaıǵa kóp. Sondaı-aq, aýyl arasyndaǵy ıt pen mysyqtan bólek, qasqyr, túlki, dala kemirgishteri syndy jabaıy dala taǵylarynyń da adamǵa shabýy tirkelgen. Atap aıtsaq, 1567 ıt, 164 mysyq, 2 jylqy, 4 sıyr, 7 qasqyr, 10 túlki, 42 dala janýarlarynyń shabýyly eldi shoshytyp otyr.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan»
Mańǵystaý oblysy