Búkil el nazary aýǵan jeti jasar balaǵa qatysty oqıǵa óńirdegi bilim, quqyq qorǵaý salalaryna qatysty kóptegen problemanyń shetin shyǵardy. Ásirese Saryaǵash aýdanyndaǵy bilim salasyna qatysty zańsyzdyqtar jóninde sybaılas jemqorlyqqa, balalar quqynyń qorǵalýyna baılanysty syn keshegi kúnge deıin de aıtylyp kelgen bolatyn.
Aýdanda osy bilim salasyna qatysty bir emes, 4 kásipodaq komıteti qurylǵan. Olardyń árqaısysynyń óz múddesi bar. Qysqasy, keshegi oqıǵa oblys deńgeıinde bilim salasyna tereń taldaý júrgizip, kemshilikter boıynsha tıisti shara qoldanýǵa túrtki bolyp otyr. Bul oraıda arnaıy jumys toby da quryldy.
Oqıǵanyń aq-qarasyn quqyq qorǵaý oryndary anyqtap, qorytyndy shyǵarar. Alaıda jeti jastaǵy balanyń taǵdyry jurtty alańdatyp otyr. Eseımeı jatyp eresekterdiń ózin eseńgireterdeı psıhologııalyq soqqy alǵan balanyń erteńgi kúni ne bolmaq? Ýaqyt emshi ekenin aıtyp, jaqyndary jubanar, oqıǵa da birte-birte umytylar. Desek te anasy alysta júrgen, ákesiz ósip kele jatqan uldyń basynan ótken jaǵdaı ózgege sabaq boldy, qarapaıym halyqtyń muń-muqtajyna der kezinde mán berý, aıaqsyz qaldyrmaý, ýshyqtyrmaý qajettigin ańǵartty. Al balanyń qazirgi jaǵdaıyna alańdaýǵa negiz joq ekenin Ońtústik Qazaqstan oblysyna arnaıy kelgen Bala quqyqtary jónindegi ýákil, Májilis depýtaty Zaǵıpa Balıeva málimdedi.
Jaǵdaıdyń shuǵyl áreketti qajet etetinin eskergen Zaǵıpa Balıeva túndelete kelip, óńirdiń ishki ister departamentiniń basshysy Qaırat Dálbekovpen jáne jábir kórgen 7 jasar balanyń týystarymen kezdesti. Bala quqyqtary jónindegi ýákildiń aıtýynsha, monıtorıngtik top balanyń jaǵdaıyn tekserip shyqqan. «Monıtorıng toby balamen birden jolyǵa almady. Osydan keıin tıisti memlekettik organ ókilderimen sóılestim. Olar keshendi, táýelsiz saraptama júrgizýge daıyn. Balany óz kózimmen kórip, jaǵdaıyn bilý úshin Shymkentke keldim. Onyń jaǵdaıymen tanysyp shyqtym. Qandaı jaǵdaıda ekenin bildim. Qazir ol qaýipsiz jerde. Balamen birge ájesi jáne naǵashy ápkesi júr. Anasyn kóp ýaqyt boıy taba almadyq, anasymen sóılestim, ol da kelisti. Endi Astanada kezdesemiz, olar menimen birge Astanaǵa ushady», dedi Zaǵıpa Balıeva.
Qazir memlekettik organdar tarapynan sot-medısınalyq saraptama júrgizý úshin barlyq jaǵdaı jasalyp otyr. Saraptama ótkizýge psıholog, psıhıatrlar, balalar dárigerleri sııaqty barlyq mamandar tartylady. Zaǵıpa Balıevanyń aıtýynsha, Astanada saraptama jasaý úshin taǵy 2 kúndeı ýaqyt kerek. «Saraptamanyń qorytyndysy shyqqannan keıin naqty sheshimder qabyldanady. Eger balanyń rasymen zorlanǵany dáleldense, oǵan jaýapty barlyq adamdardyń tıisti jazasyn alýyn talap etetin bolamyn. Eger rastalmaǵan jaǵdaıda men balanyń quqyqtarynyń jan-jaqty qorǵalýyn baqylaýǵa alamyn. Sondaı-aq kúdikke ilingen balalardyń da zańdy quqyqtary bar. Olardyń zorlaý áreketterine qatystylyǵy dáleldense, zań júzinde jazasyn alatyn bolady. Biraq quqyqtary tolyǵymen eskeriledi», dedi Zaǵıpa Balıeva. Sondaı-aq depýtat bolashaqta balanyń basqa jaqqa qonys aýdarýy jáne baspanamen qamtamasyz etilýine jaǵdaı jasaý máselesi qarastyrylyp jatqanyn aıtty. Bala qazir tolyqtaı memleket qamqorlyǵyna alynǵan.
Oqıǵaǵa baılanysty Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimdiginde ótken otyrysta óńir basshysy Janseıit Túımebaev atalǵan oqıǵa der kezinde nazarǵa alynyp, tıisti jumystar atqarylmaǵandyqtan buqaralyq aqparat quraldary men qoǵam arasynda rezonans týdyrǵanyn aıtyp, jaýapty azamattarǵa shara qoldanylatynyn jetkizdi. Atalǵan másele boıynsha tergeý amaldarynyń obektıvti jáne jan-jaqty júrgizilýin qamtamasyz etý úshin, tergeý amaldary aıaqtalǵanǵa deıin osy oqıǵaǵa qatysty barlyq laýazymdy tulǵalar men jaýapty qyzmetkerler óz qyzmetterinen ýaqytsha shettetildi. Oblys ákiminiń orynbasary U.Sádibekovke qatań eskertý berildi. Sondaı-aq Saryaǵash aýdandyq jergilikti polısııa qyzmetiniń basshysy O.Berdaly men Saryaǵash aýdany, Abaı aýyldyq jergilikti polısııa bólimshesiniń basshysy Á.Ibragımov, ıývenaldy polısııa bólimshesiniń №73, №74 jalpy orta mektepterine jaýapty polısııa ınspektory Q.Sárıev qyzmetterinen bosatyldy. Al aýdandaǵy jaǵdaıdy der kezinde nazarǵa alyp, tıisti shara qabyldamaǵan aýdan ákimi Q.Ábdýálıevke qatań sógis jarııalandy. Budan bólek oblys ákimi salaǵa jaýapty aýdan ákiminiń orynbasary Q.Qystaýbaevqa shara qoldanýdy jáne Saryaǵash aýdandyq bilim bóliminiń basshysy B.Maırıhov pen №73, №74 jalpy orta mektep dırektorlaryn tergeý amaldary aıaqtalǵansha jumystan shettetýdi tapsyrdy. Oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy I.Saǵyndyqovqa sógis túrinde shara qoldanylatyn boldy.
Aıta keteıik, Saryaǵash aýdandyq bilim basqarmasynyń bastyǵy, eger zorlaný faktisi dáleldense, qyzmetten ketýge daıyn ekendigin málimdegen de bolatyn. О́ńir basshysynyń aıtýynsha, saraptamalyq komıssııa aýdanda jáne oblysta júrgizgen eki medısınalyq tekserý qorytyndysy boıynsha balanyń zorlanǵany rastalmaǵan. «Bul jalpy oblysymyzdaǵy, qalalardaǵy, aýdandardaǵy bilim salasyndaǵy kemshilikterdi kórsetip otyr. Sondyqtan barlyq qala-aýdan ákimderine jergilikti qoǵamdyq jáne ardagerler keńesterimen birlesip mektep oqýshylarynyń bos ýaqytyn durys uıymdastyrý boıynsha is-sharalardy qolǵa alýdy tapsyramyn. Al oblystyq ishki ister men quzyrly organ ókilderine mektepterdegi aqsha jınaý, álimjettik boıynsha túrli qylmystarǵa monıtorıng jasaýdy, tıisti is-sharalar josparyn bir apta merziminde júrgizýdi tapsyramyn», dedi Janseıit Túımebaev.
Sońǵy kúnderi túrli buqaralyq aqparat quraldary men áleýmettik jelilerde taratylyp, qoǵamdy dúrliktirgen oqıǵa 2017 jyldyń 9 qyrkúıeginde bolǵan eken. Eger tıisti sharalar ýaqytynda jáne ádil de ashyq zań talaptaryna saı qoldanylǵanda búgingideı dúrligý bolar ma edi?! Oblystyq ishki ister departamentiniń bastyǵy, polısııa polkovnıgi Qaırat Dálbekovtiń aıtýynsha, balanyń ájesiniń aryz jazbaýyna baılanysty tolyq materıaldar jınalmaǵan. Oqıǵaǵa qatysty júrgizilip jatqan qyzmettik tekserý qorytyndysy boıynsha aldaǵy ýaqytta tıisti sharalar qolǵa alynbaq. Al Ońtústik Qazaqstan oblystyq prokýratýrasy istiń qatysýshylary kámelettik jasqa tolmaǵandyqtan, olardyń quqyqtary men tergeý qupııasyn saqtaýdy surady.
«Atalǵan derek boıynsha bıylǵy jyldyń qańtar aıynan bastap Saryaǵash aýdanynyń ishki ister bólimi sotqa deıingi tergep-tekserý jumystaryn júrgizip jatyr. Tergeý aıasynda sot psıhologııalyq-psıhıatrııalyq saraptamalar taǵaıyndaldy. Olardyń qorytyndylary áli daıyn emes. Onyń nátıjesi boıynsha Astana qalasynda arnaıy mamandardyń qatysýymen keshendi sot-medısınalyq saraptamasy júrgiziledi», delingen prokýratýra taratqan habarlamada.
Aıta keteıik, ákimdikte ótken otyrysta oblys ákimi zorlandy delingen jeti jasar balanyń Astanaǵa jiberilgenin málim etti.
Ǵalymjan ELShIBAI, «Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy