Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Vladımır Bojkonyń basshylyǵymen «Jekeshelendirýdi júrgizý barysy» taqyrybyna arnalǵan Úkimet saǵaty ótti.
Sharany ashqan Májilis tóraǵasynyń orynbasary V.Bojko el ekonomıkasynyń birqatar salalaryn damytý men azamattarymyzdyń áleýmettik jaǵdaıyn tıimdi sheshýdiń máselesin qarastyryp, jekeshelendirý prosesin jedeldetýge zańnamalyq qoldaý kórsetý maqsatynda Parlamentte zańnamalyq deńgeıde 2015 jylǵy jeltoqsanda memlekettik satyp alý máseleleri boıynsha zań qabyldanǵanyn aıtyp ótti.
V.Bojko jergilikti jerde kommýnaldyq kásiporyndardy jekeshelendirýdegi negizgi máselelerdi atap ótti. Onyń sózine qaraǵanda, osy máselege qatysty alańdaýshylyq basym.
«Jol-eksplýatasııalyq ýchaskeler men turǵyn úı kommýnaldyq qyzmetterdi alsaq, atalǵan nysandar kezinde jekeshelendirýge shyǵarylǵan edi. Alaıda onyń bári qırady, qurydy. Sodan ákimdikter qaıta óz ıelegine qaıtarýǵa májbúr boldy. Sonyń barlyǵyn qaıta satyp alýǵa týra keldi», dedi V.Bojko.
Onyń aıtýynsha, jergilikti jerdegi kommýnaldyq kásiporyndar qaıtadan jekeshelendirýge shyǵarylyp otyr. Qazirgi tańda atalǵan kásiporyndardyń basym bóligi jeke menshikke ótken.
«Ashyǵyn aıtý kerek, kommýnaldyq kásiporyndardyń shyǵyny kóp. Sol sebepti ondaı nysandardyń jańa ıeleri birden tólemaqyny kóterýge kirisedi. Biraq olar halyqtyń tólem qabiletin eskermeıdi. Jóndeý jumystaryn da júrgizbeıdi, tehnıkany da jańartpaıdy. Aqyr aıaǵyna halyq zardap shegedi. Máselen, jyldyń basynda Aqmola oblysy Zerendi aýdandaǵy Qonysbaı aýylynyń 900-deı turǵyny eki apta boıy sýsyz otyrdy. Sebebi sý qondyrǵysyn kásipker jekeshelendirip alǵan. Alaıda apattyq jaǵdaı kezinde tıisti jumystardy atqarmaǵan. Almaty oblysy Jambyl aýdanyndaǵy Qarǵaly aýylynda myńdaǵan adam sýsyz qaldy. Sol kezde «Qarǵaly Sý» mekemesiniń ıesi óz mindetin durys atqara alǵan joq», dedi V.Bojko.
Úkimet saǵatynyń taqyryby boıynsha negizgi baıandama jasaǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov eldegi birqatar mańyzdy máselelerge toqtaldy. Onyń aıtýynsha, «birinshi tolqyn» dep atalatyn táýelsizdik alǵan jyldary bastalǵan baǵdarlama nátıjesinde 43 myńnan astam nysan jekeshege ótip, odan túsken kiristiń quny shamamen 360 mıllıard teńgege jetken.
Budan keıin jekeshelendirýdi júrgizý maqsatynda qabyldanǵan júıeli sharalar týraly tarqatyp aıtyp berdi. Vedomstvo basshysynyń sózine súıensek, nysandy naryqtyq qunymen satýǵa ruqsat berý sekildi birqatar máselelerdi qarastyrǵan zańnamalyq ózgerister qabyldanǵan. «Ekinshi tolqyndy» tıimdi júrgizý úshin zamanaýı tehnologııany paıdalaný josparlanyp otyr.
«Memlekettik menshik tiziliminiń veb-portalynda elektrondy formatta saýda-sattyq júrgizý týraly norma engizildi. Satýshylar men satyp alýshylar úshin «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha saýda-sattyqty júrgizý jekeshelendirý obektilerin satý kezinde ashyqtyqty, jarııalylyqty qamtamasyz etedi. Veb-portal tirkeýshi organdardyń bazalarymen biriktirilgen», dedi T.Súleımenov.
Sondaı-aq, satylymdardy kóbeıtý jáne olarǵa monıtorıng júrgizý maqsatynda ár obektige jol kartasy ázirlengen. Iri kompanııalardy satý jumysy strategııalyq ınvestorlar tartý nemese IPO tetikteri arqyly qor naryǵyna shyǵarý jolymen júzege asyrylady. Mınıstrdiń paıymdaýynsha, bul jumystardy júrgizý barysynda halyqaralyq tájirıbege mán beriledi.
Jalpy baǵytty tanystyryp ótken Ulttyq ekonomıka mınıstri sodan keıin jekeshelendirýdiń keshendi jospary barysynda atqarylǵan jumystarǵa toqtaldy. Onyń aıtýynsha, 2017 jyly oǵan 168 uıym qosylǵan. Al Prezıdenttiń tapsyrmalary men Ekonomıkany jańǵyrtý máseleleri jónindegi memlekettik komıssııanyń usynymdary boıynsha jekeshelendirý josparynan 46 uıym alynyp tastaldy.
«Qazirgi tańda Jekeshelendirýdiń keshendi jospary 902 nysandy qamtıdy. Byltyrǵy ósim 122 kompanııany nemese 15,6 paıyzdy qurady. Keshendi jospar iske asyrylǵan eki jyl ishinde 476 nysan satýǵa qoıyldy. Solardyń ishinde 367 nysan 164,7 mıllıard teńgege satyldy. Budan basqa 255 nysan qaıta uıymdastyrý jáne taratylý satysyna qoıyldy. Tutastaı alǵanda qaıta uıymdastyrylǵan jáne taratylǵan nysandardy eskergende Jekeshelendirýdiń keshendi josparyn oryndaý 70 paıyzdan asty», dedi T.Súleımenov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, byltyr 461 nysandy satý josparlanyp, sonyń 97 paıyzy oryndalǵan. Sondaı-aq 289 nysan satýǵa qoıylyp, onyń 190-y óz ıesin taýyp, 107,9 mıllıard teńge qarajat túsken.
«Júrgizilgen saýda-sattyq nátıjeleri boıynsha 2017 jyly josparlanǵan 10 nysan áli satylǵan joq. Olardy 2018 jyldyń sońyna deıin satý josparda bar. Taǵy 162 nysan qaıta uıymdastyryldy ne taratylady. Joǵaryda aıtyp ótken 190 190 nysannyń 77-si aýksıon arqyly ótkizildi. Máselen, bastapqy baǵasyn tómendetý arqyly 58 uıym jáne bastapqy baǵasyn joǵarylatý arqyly 19 uıym satyldy. Budan bólek 107 nysan tender ótkizý, 3-eýi tikeleı satý jáne 3-eýi eki kezeńdik konkýrs arqyly óz ıesin tapty», dedi T.Súleımenov.
Vedomstvo basshysy satýǵa qoıylǵan iri nysandar týraly da áńgimelep berdi. Onyń aıtýynsha, jospar boıynsha 21 nysan satylymǵa shyǵarylǵan. Qazirgi tańa solardyń 14-i jekeshelendirip, 61 mıllıard teńge paıda túsken. Mınıstrdiń aıtýynsha, bul olardyń naryqtaǵy balanstyq qunynan 20 paıyzǵa joǵary.
«Sonymen qatar jeti ulttyq iri kompanııany jekeshelendirý josparǵa engen. Solardyń úsheýin IPO/SPO-ǵa shyǵarý boıynsha jumystar jasalyp jatyr. Atap aıtqanda, 2018 jylǵy birinshi jartyjyldyqta «Qazaqtelekomnyń» aksııalaryn ornalastyrý múmkindigi qarastyrylyp jatyr. «Qazatomónerkásip» pen «Eır Astananyń» aksııalaryn 2018 jylǵy tórtinshi toqsanynda IPO-ǵa shyǵarý josparǵa engen. Bul rette ornalastyrýlardyń túpkilikti merzimi kompanııalardyń qarjylyq jaǵdaıy, makroekonomıkalyq ahýaly, shıkizattyń álemdik baǵalary eskerile otyryp belgilenetin bolady», dedi T.Súleımenov.
Qosymsha baıandamany Májilis depýtaty, Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń tóraǵasy Nurtaı Sabılıanov jasap, salanyń birqatar túıtkildi máselelerine toqtaldy. Ol jekeshelendirýdiń oń nátıjelerine qaramastan, naqty sharalar qabyldaýdy qajet etetin birqatar máseleler bar ekenine toqtaldy.
Jıynda Turǵyn úı qurylys jınaq bankin jekeshelendirý máselesi de sóz boldy. Ulttyq ekonomıka mınıstriniń sózine saı, banktiń ınvestory ǵana aýysady. Qalǵan artyqshylyqtary men negizgi róli saqtalyp qalmaq. «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdıngi basqarma tóraǵasynyń orynbasary Ǵalymjan Tájııaqovtyń aıtýynsha, jekeshelendirý barysynda banktiń 49 prosenti ǵana ınvestorǵa satylady. Al aksııanyń 51 prosenti memlekettiń ıeliginde qalady.
Alaıda depýtattar spıkerlerdiń sózine qanaǵattanǵan joq. Máselen, depýtat Omarhan О́ksikbaev memleketke paıda keltirip otyrǵan tıimdi mekemeler nege jekeshelendirýge shyǵarylǵanyn túsinbeıtinin aıtyp, keı máselelerge tereńirek úńilýge keńes berdi. Halyq qalaýlysy Turǵyn úı qurylys jınaq bankine qatysty aqparattardyń halyqqa túsiniksiz bolatynyn jetkizdi. Mınıstr T.Súleımenov ınvestor «Nurly jer», «7-20-25» jáne «20 paıyzdyq memlekettik syıaqy» sharttaryn saqtaýǵa keliskende ǵana TQJB-ny satylatynyn atap kórsetti.
Sonymen qatar úkimettik otyrys barysynda qoǵamdaǵy jekeshelendirýdi júrgizý barysy týraly Záýresh Amanjolova, Pavel Kazansev jáne taǵy basqa da Májilis depýtattary óz usynys-pikirlerin bildirdi. Úkimettik saǵattyń nátıjeleri boıynsha tıisti Usynymdar qabyldandy.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»