Amangeldilikter úshin kelesi jaǵymdy oqıǵanyń biri – A.Imanov atyndaǵy memorıaldyq murajaı qory qundy jádigermen tolyqty. О́tken jyly «Halyq qazynasy» respýblıkalyq ǵylymı-zertteý ınstıtýty aýdan terrıtorııasynda ornalasqan eskertkishterge barlaý jumystaryn júrgizgen bolatyn. Maqsaty – Torǵaı dalasyn mekendegen taıpalardyń materıaldyq mádenıeti men jerleý ǵuryptaryn zertteý edi.
Ekspedısııany materıaldyq-tehnıkalyq turǵydan qamtamasyz etip, qarjylandyrýshy tanymal mesenat Sapar Ysqaqov. Nátıjesinde zertteýge aýdanǵa qarasty Qarasý selolyq okrýginiń aýmaǵyndaǵy Qaraoba qorǵany men zıraty tańdap alynyp, ekspedısııa amangeldilikterdiń kómegimen jumysqa kiristi.
Qaraoba jerleý kesheni úsh nysannan turady. Alǵashqysy bıiktigi 8 metr, dıametri 70 metr bolatyn jerleý qorǵany. Bul qorǵannyń ústińgi bóliginde tonalǵandyǵyn dáleldeıtin lıýktiń izi bar. Qalǵan eki nysan topyraqtan úıilgen bıiktigi shamamen 2 metr, dıametri 40 metr shaǵyn kólemdi ekeni anyqtaldy.
Arheologııalyq zertteý osy kishi eki qorǵanǵa júrgizildi. Qazý jumystarynyń nátıjesinde úshinshi nysannyń ortalyq bóligindegi jerleý shuńqyrynyń 5 metr tereńdiginde katakomba (saǵyna) túrindegi laqat kezdesti. Zırattyń ústine ornalastyrǵan tas, ne bolmasa konstrýksııa kezdesken joq. Bul zırattan jaqsy saqtalǵan adam bas súıekteriniń joǵary jáne tómengi bólikteri, qabyrǵa jambas, buǵana súıekteri shyqty. Uńǵyma shuńqyrlardy qazý barysynda jylqy súıekteri, keramıka qaldyqtary, aǵash pen temirden jasalǵan buıymdardyń fragmentteri tabyldy.
Keramıka ydystyń qabyrǵalaryna eshqandaı órnek salynbaǵan.Temirden jasalǵan buıym tot basqandyqtan óte nashar saqtalǵan. Al aǵash fragmentteri shege esebinde paıdalanylǵan bolý kerek.
Sol sııaqty formasy jarty sheńber tárizdi sary metaldan jasalǵan áshekeı syrǵa tabyldy. Zertteýshi ǵalymdardyń qujattary boıynsha nysandaǵy zertteý barysynda tabylǵan artefaktiler men basqa da zattar b.e. d. I myńjyldyqtyń aıaǵy dep topshylandy.
Osylaı Qaraoba kesheninen tabylǵan jádigerlerge Ýfa qalasynda ǵalym A.Nechvoloda rekonstrýksııa jasady. Qazba kezinde tabylǵan artefaktiler: altyn syrǵa, qumyra synyqtary jáne Sarmat dáýirine tán jas jigittiń qalpyna keltirilgen basy qorǵa tapsyryldy. Sapar Ysqaqov osy Qaraobadan tabylǵan áıel adamnyń da bas súıegine óz qarjysymen rekonstrýksııa jasatyp osynda tabys etpekshi. Búginde mýzeıdi tamashalaýshylarǵa temir dáýirinen syr shertetin qundy jádigerler kópshilik kózaıymyna aınaldy.
Sahan TО́LENOV, mýzeı dırektory
Qostanaı oblysy, Amangeldi aýdany