Shyǵystyń Mádınasy (vıdeo)

700 myńǵa jýyq adam tamashalaǵan vıdeo

Iá, bul vıdeony tek ıýtýb jelisi arqyly ǵana 700 myńǵa jýyq adam tamashalapty. Basqa áleýmettik jelilerde qan­sha­lyqty qaralymǵa ıe bolǵanyn sanamadyq. «Bul ne vıdeo?» dep otyrǵan bolarsyzdar. Bul – qazaqtyń kúmis kómeı, sy­byzǵy úndi, bulaq syńǵyrly, quraq sybdyrly ánshisi Má­dına Eralıevanyń «Kúreń kúz» ánin naqyshyna keltire shyrqaǵan úrjarlyq Nazym Muqanbaevanyń vıdeosy. Bul vıdeo jyl basynda «Úrjardyń Mádına Eralıevasy», «Nazym qaryndasymyz shyǵystyń Mádınasy. Daýysyn estip, týra bir Mádına Eralıeva tirilip kelgendeı kózime jas aldym» degen tamsanys pen tańǵalysqa toly pikirlermen jeldeı esip, barlyq áleýmettik jeli, ýatsap arqyly el arasyna keremet tarady. Elmen birge biz de eleń etisip, ándi oryn­daýshyny izdedik. Taptyq. Úrjar aýdanynyń ortalyǵy – Úrjar aýylynda turady eken. Sondaǵy Abylaı han atyndaǵy mektep-balabaqshasynda mýzyka páninen sabaq beretin kórinedi. Alaıda qazir bala kútimimen úıde otyr eken. Uıaly telefon arqyly áńgimelesý barysynda onyń Abaı aýdany Medeý aýylynyń týmasy ekendigin, mektepti bitir­gennen keıin Semeıdegi Mu­qa­n Tólebaev atyndaǵy mýzyka kolledjin tá­mamdaǵanyn, 1996 jyly bu­rynǵy Maqanshy aýdanynyń Qarabuta aýylynyń bir jigitine turmysqa shyqqanyn, 1998 jyly ánshi Ǵıbrat Azý­baevtyń shaqyrýymen Úrjar aýylyna kelip, 2-3 jyl Mádenıet úıinde jumys istegenin, 2007 jyldan beri joǵaryda atalǵan bilim ordasynda eńbek etip kele jatqanyn bildik. Al búginde búkil eldi sharlap ketken vıdeo 2013 jyly túsirilipti.

«Sol jyly Úrjardaǵy aýdandyq gazette jumys isteıtin Sheker degen apaıymyz 60 jasqa tolyp, mereıtoıyna mártebeli qonaqtardyń qatarynda belgili aqyn Israıyl Saparbaıdy da shaqyrypty. Jýrnalıst apaıy­myz aqyn aǵamyzben tanystyraıyn dedi me, toıda án salýǵa meni de shaqyrdy. Sol toıǵa qatysqan bir kisi meniń Mádına Eralıevanyń «Kúreń kúz» ánin shyrqaǵanymdy uıaly telefonyna túsirip alyp, ıýtýbqa salyp jiberedi. Ony áýelde ózim de bilmedim. Ol vıdeony tek 2015 jyly kórdim. Oral qalasynda turatyn Sáýle Qarabalına degen jýrnalıst apaıymyz bıyl meniń M.Eralıevanyń ánin aıtqanymdy ıýtýbtan kóredi de, ınstagramdaǵy elimizdiń bel­gili degen 20 ánshisiniń paraq­shasyna salady. Solardyń ishin­de Maqpal Júnisova apaıymyz maǵan erekshe nazar aýdaryp, óziniń paraqshasynda jyly lebizin bildirip: «sahnaǵa erterek kelýiń kerek edi. Degenmen áli de kesh emes. Múmkindikter bolsa, jiberip alma» degen sy­ńaıda pikirin jazdy. Osydan keıin meni izdeýshiler kóbeıe bastady. Qyzylorda, Atyraý oblys­tarynan habarlasyp, «Mádına Eralıevanyń ánderin aıtyp berińizshi» dep toılaryna sha­qyryp jatqan kisiler bar. Tipti Almatydan bir-eki jas prodıý­serler telefon soǵyp, birlese ju­­mys isteýge shaqyrdy», deıdi Nazym.

Talantty tanyǵan Turarov

Úrjardaǵy mýzyka páni muǵaliminiń Mádına Eralıevanyń shyǵarmashylyǵyna, ónerine degen qyzyǵýshylyǵyn oıatýǵa Abaı aýdanyndaǵy «Qalamqas» halyqtyq án-bı ansambliniń burynǵy kórkemdik jetekshisi Murat Turarov áser etken eken. О́ner janashyry 1992 jyly Medeý aýylyna bir kelgeninde 10-synypta oqyp júrgen, es bilgeninen án salatyn boıjet­kenge «osy án seniń daýys yr­ǵaǵyńa keletin sekildi» dep áı­gili ánshiniń «Qyz syny» ánin oryn­daýǵa keńes beredi. «Oǵan deıin birese Maqpal Júnisovaǵa, birese Janar Aıjanovaǵa, bire­se Roza Rymbaevaǵa eliktep, án­derin aıtyp júretinmin. Mu­rat Turarov meniń ónerdegi ba­ǵy­­tymdy aıqyndap berdi de­sem artyq aıtpaǵan bolarmyn. Sol kezden beri Mádına Era­lıevanyń ánderin shyrqap kele ja­tyrmyn», degen ol, 1993 jy­ly áıgili ánshimen betpe-bet kezdesip, birge án salýdyń sáti tús­kenin shýaqty shaǵyn saǵy­nysh­pen eske aldy.

Iá, sol jyly M.Eralıeva gas­troldik saparmen Semeı óńirine kelip, abyralylyq ónerpaz, aqyn Seıitqalı Qalybekovtiń shaqyrýymen áýeli Qaınar, keıin Medeý aýylynda konsert beredi. «Ol kezde meniń daýysym qazirgideı emes, bala daýys bolatyn. «Eger de sen ózińniń turaqty daýysyńdy taýyp, bolashaqta myqty ánshi bolǵyń kelse mindetti túrde Almatyǵa bar» dep aqyl-keńesin aıtty»,  deıdi keıipkerimiz.

«О́zimdi ózim baǵalamaǵan sekildimin»

Búginde Nazym Muqanbaeva aýdan kólemindegi merekelik sharalar men ártúrli toılarda M.Eralıevanyń «Kúreń kúz», «Sybyzǵy saz syrnaı», «Qaıyqta», «Shyńdaǵy shynarym», «Saǵynamyn» sekildi bes ánin tamyljyta shyrqap júr. «Nege tek qana bes ánin?» dersizder. Munyń da ózindik sebebi bar. «Jomarttyń qolyn joq baılaıdy» demekshi, Nazymnyń «qazaqtyń Aqbaıanynyń» ózge ánderin oryndaýǵa ánshi ánde­riniń mınýstarynyń joqtyǵy qolbaılaý bolyp otyrǵan kóri­nedi. «Aýyldy jerlerde ánge aran­jırovka jasatý qıyn sharýa. Qazir hıt ánshilerdiń oryndaıtyn ánderiniń mınýsyn ınternetten op-ońaı taýyp alasyń. Alaıda M.Eralıevanyń ánderiniń mınýsy ınternette joq. Ony jazý úshin óte myqty apparatýra kerek. Sodan keıin eriksiz, amaldyń joq­tyǵynan tórt-bes ánin aıtýmen ǵana shektelip júrmin. Jaqynda Almatyǵa barǵanda ánshiniń ulymen kezdestim, sol kezde anasynyń biraz ánderiniń mınýstaryn suradym. «Taýyp beremin» dedi. Tabylsa, jaqsy bolar edi» degen ol aldaǵy ýa­qyt­ta Úrjar aýdanynda Má­dı­­na Eralıeva ánderinen kesh ótki­zýdi josparlap otyrǵanyn jetkizdi. Aıtpaqshy, ánshiniń uly Arsen Almatyda Nazymmen kezdeskende anasynyń ónerin nasıhattap júrgeni úshin al­ǵy­syn bildirip, keleshekte M.Era­lıevaǵa qatysty konsertterden qaldyrmaı, shaqyryp otyratynyn aıtypty.

Halyq ártisi Maqpal Júni­sovanyń ózin betpe-bet kórmese de, áleýmettik jeli arqyly batasyn alyp, qoldaý-qoshemetinen qanattanyp, qaırattanǵan Nazym Muqanbaeva shaqyrtýlar bolsa úlken konsertterge qatysyp, Mádına Eralıevanyń ánderin áýelete shyrqap, kórermenniń yqylasyna bólengisi keletinin aıtady. Sheraǵań, Sherhan Mur­taza aıtpaqshy, ár qoǵamnyń, ár adamnyń «bir kem dúnıesi» bolady desek, bizdiń keıipkerimizdiń de bir ókinishi, «bir kem dúnıesi» bar. «Mektep dep júrip, otbasy dep júrip ýaqyttyń qalaı ótkenin ańǵarmappyz. «О́nerińdi óristetshi. Konsertterge qa­tys­shy, biz seni qoldaıyq, kerek bolsa demeýshi de bolaıyq» dep qoldaý bildirgen jerlesterim de boldy. Biraq bireýlerdiń aldyna baryp, maǵan demeýshi bolshy dep jalynyp-jalpaıǵandy yńǵaısyz kórdim. О́ner jana­shyry Berdibek Saparbaev shyǵysta ákim bolyp turǵanda maǵan erekshe qoldaý kórsetip, О́skemendegi qanshama konsertke shaqyrdy. О́skemenniń ánshileri Reseıdiń Barnaýl qalasyna baratyn bolyp, oǵan da shaqyrtty. Jumys, otbasy jaǵdaıymen sonyń eshqaısysyna bara almadym. О́ner­den góri otbasyna kóp kóńil bólgenim ras. Keıde oılaımyn, sol kezde oblystaǵy konsertterdiń bá­rinen qalmasam, qazir О́ske­mendegi bir mekemede nemese Mádenıet úıinde jumys istep júrer me edim dep. О́zimdi ózim baǵalamaǵan sekildimin. «Átteń-aı, ýaqytymdy ótkizip alyppyn» dep keıde ókinetinim bar», deıdi búginde Úrjardyń ǵana emes, shyǵystyń Mádınasy atanyp júrgen zamandasymyz.

«Jigittiń jaqsy bolýy – na­ǵashydan, úıdiń jaqsy bolýy – aǵashynan» demekshi, qazaq ánine ózgeshe boıaý, ózgeshe qalyp ákelip, odan ári árlendire, baıyta túsken Mádına Eralıevanyń ánderin aınytpaı aıtyp, kóp­shilikti tebirentip júrgen Úr­jar­­dyń qarapaıym turǵyny dástúrli ánniń dúldúli Jánibek Kármenovke naǵashyly-jıendi, ıaǵnı «Aqseleýdi tamsandyratyn» ánshiniń anasy Nazymnyń atasynyń qaryndasy bolyp ke­ledi eken.

Azamat QASYM, «Egemen Qazaqstan»

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Úrjar aýdany