Aqjan Kárim – týabitti sal aýrýyna shaldyqsa da ómir synaǵynan súrinbeı ótip, alǵa qoıǵan maqsatyna jetý úshin aıanbaı eńbek etip júrgen jigerli jastardyń biri. Ol Shámil Shaqshaqbaev atyndaǵy múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan ınternat úıine on bir jasynda qabyldanǵan. Osyndaǵy ustazdary onyń ómirge degen kózqarasyn tolyqtaı ózgertken.
Densaýlyǵynyń kináratyna qaramastan jańashyldyqqa jany qumar ol búginde ózin aıaq-qoly balǵadaı zamandastarynan esh kem sezinbeıdi. Qoǵamdaǵy múgedekterdiń máselesin bir adamdaı biledi. Qıyndyqtan shyǵý joldaryn usynyp, qoǵamdyq, áleýmettik jumystarǵa belsendi túrde qatysyp júrgen Aqjan jetekshilik etetin «Ardos-Júrek» múgedekter birlestiginiń atqarǵan jumystaryn tizbeleıtin bolsaq, jańylysyp qalarymyz anyq. 2015 jyly «Ashyq álem» dep atalatyn jobamen áleýmettik ıdeıalar men jobalar jármeńkesine alǵash ret qatysty. Bul eńbegin ol qoǵam men múmkindigi shekteýli adamdar arasynda týyndaıtyn kedergilerdi joıýǵa baǵyttady. Baıqaýda onyń oıy kópshiliktiń kóńilinen shyǵyp, nátıjesinde 1 mıllıon 200 myń teńgeniń grantyna ıe boldy. Kezekti baıqaýda taǵy da jeńis bıiginen kórindi. Ushqyr oı, utymdy sheshim qabyldaýǵa kelgende zaman aǵymynan qalmaýdy birinshi kezekke qoıa biletin izdenimpaz jan bul joly Almaty qalasynda ótken jobalar baıqaýynda baq synady. Bul sharanyń ótýine «Coca-Cola» kompanııasy men Ortalyq Azııa ýnıversıteti yqpal jasady. «Meniń qolymnan keledi» atty saıysqa elimizdiń túkpir-túkpirinen 442 ótinish túsken eken. Birinshi kezeńde olardyń ishinen júz adam iriktelip alynsa, ekinshi aınalymǵa tek 16 ótinish ıesi ǵana joldama aldy. Solardyń biri Aqjan boldy. Saıdyń tasyndaı iriktelgen saıyskerler eki apta boıy Almaty qalasynda arnaıy oqý-jattyǵý sabaqtarynan ótip, áleýmettik kásipkerliktiń qyr-syryn meńgerdi. Emtıhan tapsyryp, jobalaryna qatysty qoıylǵan suraqtarǵa múdirmeı jaýap berip, sertıfıkat ıelendi. Áleýmettik salaǵa, onyń ishinde múmkindigi shekteýli jandar ómirin jeńildetýdi maqsat etken úmitkerlerdiń barlyǵy derlik osy baǵytqa jańa lep ákelýge súbeli úles qosty.Halyqaralyq sarapshylardyń baǵalaýymen Aqjannyń jobasy eń úzdik bestikke endi. Ol utyp alǵan qarajatyna múgedek jandardy ınklıýzıvti oqytatyn ortalyq ashýdy josparlap qoıǵan edi.
– Tórt qabyrǵaǵa qamalyp, úıde otyra berýge bolar edi. Meniń túpki maqsatym – ózim sekildi jandar úshin orta qalyptastyrý.Shekteý degen–shartty, ol seniń oıyńdaǵy dúnıe ǵana. Qazir oqý ortalyǵyn ashyp, daıyndyq jumystaryn bastap kettik.Sabaq jańa ádistermen alty baǵyt boıynsha júrgiziledi, – deıdi ol.
Uıymdastyrýshylardyń josparyna sáıkes jańadan ashylatyn oqý ortalyǵyna kelýshiler IT-tehnologııany da meńgeredi.Inklıýzıvti oqytý bes aıǵa eseptelgen. Birinshi kezeńde kompıýterdiń qyr-syry úıretiledi. Sonymen qatar ınternet-dúken ashý, taýarlarǵa jarnama jasaý máseleleri de qamtylady. Sabaq aqyly túrde bolǵanymen múmkindigi shekteýli adamdarǵa jeńildikter qarastyrylǵan. Aqjannyń pikirinshe, tegin oqýǵa adamdar beıjaı qarap, jumys sapasy nasharlap ketýi, kózdegen maqsatqa qol jetkizýge kedergi keltirýi múmkin. Al qaltadan shyqqan qarajat bosqa ketpeıdi. Oqý aıaqtalǵan soń arnaıy sertıfıkat berilip, jumyspen qamtamasyz etiledi.
Aqjan qazir «Oqý arqyly shyǵarmashylyq beleske qol jetkizý», «Altyn qalam»dep atalatyn saıystar ótkizýdi josparlap otyr. Dástúrli baıqaýlar múmkindigi shekteýli balalar arasynda uıymdastyrylady. Bul jerde onyń kózdegeni – shyǵarmashylyq arqyly erekshe jandardyń qabiletin ashýǵa múmkindik berý, qoǵamnyń múgedekterge degen oń kózqarasyn qalyptastyrý.
Taǵy bir jańa jobasy «Aq tizim»dep atalady. Onyń talaby boıynsha jastar ınternet arqyly arnaıy tizimge engizilgen nysandardyń jumysyn kórip, múmkindigi shekteýli jandardyń erkin júrip-turýyna jasalyp jatqan jumystardy baǵalaı alady.
Múgedekter arasynda saýaldama júrgizgende 73 paıyzy teatr, murajaı, kınoteatr sekildi mádenıet oshaqtaryna barýǵa yntaly ekenin bildik. Osyǵan oraı joba sheńberinde áleýmettik-mádenı sharalarǵa kóbirek kóńil bólemiz. Tabıǵat aıasyna dem alýǵa shyǵatyn bolamyz. Ata-analarmen psıhologııalyq trenıngter júrgizemiz, deıdi aldaǵy is-josparlarymen bólisken Elbasy qory grantynyń ıegeri Aqjan Kárim kúlimsiregen júzben.
Alma QÝANDYQQYZY, jýrnalıst
Soltústik Qazaqstan oblysy