Elimizdegi Ulttyq ftızıopýlmonologııa ǵylymı ortalyǵynyń qyzmetkerleri Atyraý oblysynyń turǵyndary arasynda týberkýlez aýrýshańdyǵyna monıtorıng júrgizdi. Keseli kóp qurt aýrýy jergilikti atqarýshy organdardyń, jalpy jurtshylyqtyń alańdaýshylyǵyn týǵyzyp otyr. Aımaqta 1003 adam týberkýlezge qarsy kúres dıspanserinde tirkelgen. Oblys ákimi Nurlan Noǵaev osy másele qaralǵan májiliske qatysyp, derttiń dendep ketpeýi úshin aldyn alý sharalary jetkilikti dárejede júrgizilýi tıis ekenin atap aıtty. Jınalysqa Ulttyq ftızıopýlmonologııa ǵylymı ortalyǵynyń dırektory Málik Ádenov shaqyryldy. Onyń aıtýynsha, qazir Qazaqstandaǵy týberkýlezge qarsy kúres qyzmeti jańa tehnologııalar arqyly ózgerý satysynda. Sonyń nátıjesinde respýblıkadaǵy stasıonarlar sany 89-dan 40-qa qysqarǵan.
Atyraý oblysynda týbýrkýlezben aýyrý deńgeıi sońǵy úsh jylda 19,7%-ǵa azaıdy. Biraq bul barlyq másele sheshimin tapty degen sóz emes. «Sońǵy jyldary týberkýlezdi anyqtaý men emdeýdiń jańa túri engizile bastady. Osy baǵytta atqarylatyn jumys kóp. Kadrlarǵa baılanysty problema da bar» dep atap ótti M.Ádenov. Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Mánshúk Aımurzıevanyń aıtýynsha, óńirde 28 ftızıator, 13 ftızıopedıatr jumys isteıdi. Onyń 30%-y zeınet jasynda. Sondaı-aq 9 ftızıator, 4 ftızıopedıatr jetispeıdi.
Ata-analary týberkýlezben aýyratyn balalarǵa da aıryqsha kóńil bólinýi kerek. Oblysta 670 oryndyq 7 mektepke deıingi uıym bar. 240 oryndyq baılanystaǵy balalarǵa arnalǵan mektep-ınternat jumys isteıdi. Týberkýlezge qarsy kúres dıspanserinde esepte turǵandardy áleýmettik jaǵynan qoldaýǵa 2018 jyldyń birinshi toqsanynda 16,8 mln teńge qaralǵan.
Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý departamenti basshysynyń orynbasary Erbolat Ýaıysov balalar men jasóspirimderge jańa shıpajaı salynýy kerek degen pikirde. Jasyratyny joq, qazir óńirde ekpeden bas tartý máselesi ózekti bolyp otyr. «О́tken jyly 468 ata-ana balalaryna ekpe saldyrýǵa qarsylyq bildirdi. Olardyń basym bóligi dinı ustanymdaryna qatysty bas tartyp otyr. Keıbir zańnamalyq aktilerge ózgeris engizip, ekpe salý men rentgenge túsýdi mindetteý kerek. Atyraýda Ulttyq ftızıopýlmonologııa ǵylymı ortalyǵynyń bólimshesin ashý týraly da usynys bar», deıdi Erbolat Ýaıysov. Qurmanǵazy aýdanynda 100 oryndyq aýrýhanany kúrdeli jóndeýden ótkizip, shıpajaıǵa aınaldyrý josparlanyp otyr.
Jınalysta oblys ákimi Nurlan Noǵaev qurt aýrýyn túp-tamyrymen joıý úshin sebepterdi anyqtap, ony sheshý joldaryn taýyp, tujyrymdama jasaý kerektigine toqtaldy. «Men Ulttyq ftızıopýlmonologııa ǵylymı ortalyǵynyń basshylyǵynan osy máselege túpkilikti aralasýlaryn surar edim. Aldaǵy jumysymyzǵa ǵylymı baza qurýymyz kerek, dedi N.Noǵaev. – Aýrýshańdyq kórsetkishi joǵary emes, sheshýge bolatyn problema. Naýqastardyń málimetter bazasyn jasap, jaǵdaılaryn únemi baqylaýda ustaýǵa tıispiz».
Bıyl oblysta densaýlyq saqtaý salasyna 100-den astam maman tartyldy. Alaıda kadr jetispeýshiligi máselesi áli bar. Qazir 35 atyraýlyq jas jergilikti bıýdjet esebinen medısınalyq joǵary oqý oryndarynda bilim alyp jatyr. Týberkýlez áleýmettik aýrý dep te atalady. Aýrýdy boldyrmaýda aldyn alý sharalaryn jasaý, dári-dármekpen qamtý, shıpajaıda em alý, naýqastyń áleýmettik jaǵdaıyn kóterý máseleleri ózekti. Oblystyń bas dárigeriniń sózine súıensek, ásirese jumyssyz, tabysy tómen adamdar osy aýrýǵa kóp dýshar bolady eken. Sondyqtan memleket tarapynan naýqastardyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa kómek kórsetilip keledi. О́tken jyly oblysta turǵyn úıge muqtaj 6 adamǵa páter berilse, 13 adam jumysqa ornalastyryldy. Endigi maqsat týberkýlez aýrýshańdyǵy boıynsha nóldik kórsetkishke qol jetkizý bolyp otyr.
Baqytgúl BABASh, «Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ