Qyzyljar óńiriniń mádenı ómirine qatysty jas býyn túgil úlkenderdiń ózderi bile bermeıtin qatparly tustar az emes. Mysaly, bázbireýler qazaq teatrynyń bastaýyn qos ǵasyr toǵysynda otaý tikken S.Muqanov atyndaǵy qazaq sazdy-drama teatrymen baılanystyrady. Bul – túbirimen qate baılam. О́tken ǵasyrdyń 30-jyldary ulttyq drama teatry qurylyp, birneshe jyl jemisti jumys istegenin eske salyp qoıý artyq bolmas.
Sol sııaqty 90-shy jyldary oblystyq «Lenın týy» (qazir «Soltústik Qazaqstan») gazetinde qyzmet etken jas jýrnalıst Jarqynbek Álimbetovtiń uıymdastyrýymen «Jańasha» oıyn-saýyq otaýy shańyraq kóterip, jurtshylyq ár qoıylymyn asyǵa kútetin mádenı orynǵa aınalǵanyn qaıtip qana umytarmyz? Ázil-qaljyńǵa, ýytty kúlkige toly týyndylardyń ara-arasyna termelerdi, halyqtyq, dástúrli ánderdi, kúılerdi, aıtys qoıylymdaryn synalap kirgizip, repertýar totyqustaı túrlenip otyratyn.
Shashýbaı Maldybaev aǵamyz áriptes inisin qoldap, talaı-talaı sátti rejısserlik sheshimder jasady. Quramynda Amankeldi Máýkenov, Ernazar Ybyraev, Kúnnar Qabdósheva, Kámıla Álibaeva, taǵy basqa jergilikti ónerpazdar bar top elimizdiń birqatar oblystaryna, Reseıdiń shekaralas aımaqtaryna gastroldik saparlarǵa shyǵyp, talǵampaz kórermenderdi qazaqy qaljyńǵa qaryq qylyp júrdi. Osylaısha ómirde de, ónerde de oıyp turyp oryn alǵan ázil áleminen biraz ýaqyt kóz jazyp qalǵanymyz belgili. Endi osy olqylyqtyń ornyn toltyrý maqsatymen S. Muqanov atyndaǵy qazaq sazdy-drama teatrynyń beldi akteri ári rejısseri Bolatbek Shambetov satıra teatryn quryp jatyr degendi estip, «jaqsyny bilmek úshin» degen nıetpen jolyǵyp, az-kem tildesken edik.
– Satıra teatrynyń «Teriskeı» degen ataýy qulaqqa jaǵymdy estiledi eken. Ony qurý ıdeıasy qalaı týdy?
– Jurtshylyq arzan, yrjaqaı shoýlardan mezi bolǵan syqyldy. Kez kelgen telearnany ashyp qalsań, oı salarlyq eshteńesi joq, tabıǵatymyzǵa jat kórinister andyzdap qoıa beredi. Árıne kópshilikke tas laqtyrýdan aýlaqpyn. Desek te shetelderge elikteýden, solyqtaýdan týǵan tatymsyz qoıylymdar jastardyń sanasyn ýlap, ulttyq naqyshtan ajyratyp bara jatqany málim. Keıde róldi somdap júrgen ártisterdiń ózderi nege máz bolyp júrgenderin túsinbeıtindeı áser qaldyrady. Akterlik sheberlik, qarym-qabilet óz aldyna, menińshe, eń bastysy, búgingi kúnniń ótkir máselelerin, tolǵaqty problemalaryn astarlap ta, ısharalap ta, tikeleı de jetkizetin salmaqty, mazmundy repertýarlyq shyǵarmalar tapshy. Ekinshiden, ezýińe mysqyl úıiretin, jaǵymsyz qubylystarǵa jıirkenish týdyratyn oıly satırany adamdar teledıdardan ǵana emes, jergilikti jerlerde tikeleı tamashalasa degen oıdy ustandyq. Munyń ózi kóńil kóterýdiń, jaqsy dem alýdyń, mádenı orta qalyptastyrýdyń, úlgili qarym-qatynas jasaýdyń ıgilikti sharasy bolar edi.
– Jurtshylyqty kúldiremiz dep júrip búldirip alyp júrmeısińder me?
– Osydan on bes shaqty jyl buryn oblystyq telearna janynan «Oıpyrmaı» atty ázil-syqaq baǵdarlamasynyń ashylýyna uıytqy bolǵan edim. Az-kem tájirıbemiz bar. Onyń ústine jańa teatrǵa birqatar talantty, talapty áriptesterimdi tartyp otyrmyn. Qalalyq mádenıet úıinen oryn berilip, barlyq jaǵdaı týǵyzyldy. Keleshekte 500 oryndy qazaq teatry boı kóterse, órisimiz keńeıetin bolady.
– Búgingi kún satırasynyń mánin qalaı túsinesiń?
– Qazirgi kórermenderdiń talǵamy da, kózqarasy da múldem bólek. Satıra da tárbıeniń mańyzdy quraly. Ol tek kúlkiden turmaıdy. Astarynda salmaqty oı, áleýmettik astar jatýy kerek. Keı jaǵdaılarda satıranyń rýhanı kúsh beretin, jaqsy kóńil kúı syılaıtyn qudiretin árkez este ustaǵan abzal. Izdene bilgenge nysanaǵa iligetin taqyryptar jetip-artylady. Qazaq satıra tarlandarynyń shyǵarmalaryn paraqtaıtyn bolsaq, búgingi kúnmen úndes, mańyzy bir mysqal kem emes týyndylar az emes. Jergilikti avtorlarmen de baılanysymyz jaqsy. О́ńir turǵyndary tyrnaqaldy baǵdarlamany, alǵashqy qoıylymdy jýyq arada tamashalaıtyn bolady.
Bir sózben aıtqanda, tabıǵatymyzǵa jaqyn qazaqy ázil-qaljyńdarǵa kóbirek oryn beretin bolamyz.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy