Elektrondy ónerkásip álemde bank pen medısınadan keıingi oryndy ıelenedi. Ol qaı kezeńde de mashına jasaý óndirisiniń ózegi sanalyp keldi. Kóptegen ındýstrıaldy memleketterde mamandanǵan salaǵa aınalyp, dástúrli mashına jasaý óndirisin naryqtan yǵystyra bastady.
Búgingi tańda elektronıkanyń álemdik naryǵy munaı ónimderinen 4,5, energetıka jáne júk tasymalynan 2,5 esege artyq. Al aqparattyq jáne telekommýnıkasııalyq tehnologııalardyń bazasy sanalatyn – radıoelektronıkanyń mashına shyǵarý salasyndaǵy úlesi – 30, ǵylymı qurylǵylar óndirisinde – 40, al avıasııada 50 paıyzdan asady. Mamandardyń boljamyna sáıkes, taıaý jyldarda elektrondyq ónimderdiń álemdik úlesi jalpy ónerkásip óndirisiniń 20 paıyzyn qamtıtyn bolady. Al Qazaqstandaǵy elektrondy ónerkásip salasynyń bet alysy men damý barysy qandaı? Osy másele tóńireginde «Innovasııalyq tehnologııalar parki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda kásipkerlermen ótken keńeste talqylandy.
О́tken jyldyń jeltoqsan aıynda QR Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi janynan qurylǵan Elektrondy ónerkásipti damytý departamenti mamandary salany damytýǵa baılanysty ózekti máselelerdi kásibı jıyndarda jıi talqylap keledi. Búginde «2018-2020 jyldarǵa arnalǵan elektrondyq ónerkásipti damytý boıynsha jol kartasy» ázirlengen. Jol kartasy kásipkerlik belsendilikti arttyrý, tehnologııalyq turǵydan damý, ǵylymı-tehnıkalyq qyzmetpen qamtamasyz etý men adamı kapıtaldy damytý sııaqty tórt baǵytty qamtıdy.
«Almaty qalasynda jáne qala mańynda kóptegen óndiris oryndary shoǵyrlanǵan. Kásipkerlermen kezdesip, olardyń usynystary men pikirlerin tyńdaý aldaǵy ýaqytta memlekettik turǵydan qandaı sharalardy júzege asyrý qajettiligine múmkindik beredi. Osy saparymyz barysynda «KazInj Elektronıks», Aqparattyq jáne esepteýish tehnologııalar ınstıtýty, «Arnaıy konstrýktorlyq-tehnologııalyq bıýro» JShS, «Elteks Alataý», IT-kvartal sııaqty birqatar nysandardy aralap, kásipkerlerdiń usynystaryn tyńdadyq», deıdi QR Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi Elektrondy ónerkásipti damytý departamenti dırektorynyń mindetin atqarýshy Ernur Jáýtikbaev.
Elektrondy ónerkásipti damytý departamenti Basqarmasynyń jetekshisi Darhan Ahmedıev kásipkerlerdiń belsendiligin arttyrýda memlekettik qyzmetterdi jetildirý, ónimdi eksporttaý men ımporttaý barysynda memlekettik qoldaýdy kúsheıtý, kedendik salyqty tómendetý sııaqty basymdyqtardy atap ótti. Al, salany ǵylymı-tehnıkalyq turǵydan qamatamsyz etýde qorǵanys, aeroǵarysh, elektrondy ónerkásip, sonymen birge kıberqaýipsizdikti damytýǵa baılanysty zertteýler júrgizip, «Qazaqstan ǵylymynyń biryńǵaı aqparattyq júıesi» jobasyn daıyndaý qajet. Tehnologııalyq damý turǵysyna keletin bolsaq, sertıfıkattalǵan ónimder tizimi jasalýy shart. О́ndirýshiler qaýymdastyǵy men arnaıy konstrýktorlyq-tehnologııalyq bıýro qurý da salany damytýǵa baılanysty júzege asatyn tetikter. Búginde óndiristiń kez kelgen salasy bilikti mamandarǵa zárý. Qazirgi kezde elektrondy ónerkásip salasyn kásibı mamandarmen qamtamasyz etýde tıisti mınıstrliktermen is-qımyldar qarastyrylyp, robottyq tehnıka, elektrondy ónerkásip salasyna qatysty baǵdarlamalar ázirlenip, pedagogıkalyq kadrlardyń biliktiligin arttyrýǵa baılanysty keshendi jumystar qolǵa alynǵan.
Mınıstrliktiń Aqparattyq qaýipsizdik jónindegi komıteti tóraǵasynyń orynbasary Dýman Kúntýbaev ókiletti mınıstrliktiń, «Atameken» UKP, salalyq uıymdar men IT salasy mamandarynan komıssııa qurylyp jatqandyǵynan habardar etti. Qazirgi kezde elektrondy ónerkásip pen baǵdarlamalyq qamtamasyz etý tizimine enýdiń talaptary naqtylanǵan. Eń bastysy – ónimniń aqparattyq qaýipsizdik standarttarymen sáıkes kelýi. Tizimge engizý barysy mınıstrlik tarapynan qosymsha habarlanatyn bolady ári ol shilde aıynda qurylymdalady.
Aldaǵy ýaqytta óndirýshi kásiporyndar, ǵylymı-tehnıkalyq ortalyqtar jáne oqý oryndarynyń pikirlerimen Facebook áleýmettik jelicinde tanysyp, salanyń damý barysyna qatysty málimetterden habardar bolýǵa múmkindik bar. Ásirese kásipkerler úshin óz usynystarymen bólisýge bolatyn tájirıbe alańyna aınalýy tıis, deıdi mamandar.
Elvıra SERIKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY