Rýhanı tamyrlastyq ráýishteri

Soǵan qaraǵanda «О́ner ataýlynyń ishindegi eń mańyzdysy – kıno» degen proletarıat kósemi Lenın sóziniń jany bar ma deımin. Áıtpese atys-shabys astynda ómir men ólim arpalysqan qıyn-qystaý zamanda basqa qyzyqtyń bárin kúnkóris qamy basyp ketpeýshi me edi. Kerek derek retinde aıta ketsek, bul tórtkúl dúnıedegi tuńǵysh kınoshylar mektebi kórinedi.

Al endi osynaý aıtýly oqıǵaǵa Qazaqstannyń qandaı qatysy bar? Osy oraıda oıymyzǵa aldymen el basyna ekitalaı kún týǵan soǵys jyldarynda KSRO-nyń «Mosfılm», «Lenfılm» sekildi mańdaıaldy kınostýdııalarymen birge VGIK-tiń de Almatyǵa kóship kelgeni oralady. Sondaı-aq Májıt Begalın, Abdolla Qarsaqbaev, Eskendir Ty­nysh­baev, Aısha Ǵalymbaeva, Sahı Ro­manov, Ámen Qaıdarov sekildi qazaq mádenıetiniń kórnekti qaı­ratkerleri eriksiz eske túsedi. Olardyń ber jaǵyndaǵy Saty­bal­dy Narymbetov, Talǵat Teme­nov, Ardaq Ámirqulov, Ráshıd Nuǵymanov, Serik Aprymov, Rús­tem Ábdirashev sııaqty sańlaq­ta­rymyzǵa qatysty áńgime óz aldyna bir tóbe.

Jaýdyń beti qaıtyp, kóńilderi jaılanǵan soń Máskeý men Lenın­grad­qa qaıta qonys aýdarǵan kınostýdııalar ózderine tıesili qural-saımandaryn Almatyda qaldyryp ket­ti. Sonyń negizinde bazasy keńeı­gen qazaqstandyq kınogerler táp-táýir fılmder túsire bastady.

Tarıhı tamyrlastyq taǵylym­da­ryna mán bergen Mádenıet jáne sport mınıstrligi Astana men Almatyda BMKI-diń kún­de­rin ótki­­zý­ge muryndyq boldy. Rýhanı ynty­maq­tastyq me­re­kesine arnalǵan bas­­pasóz más­­lıhatynda Mádenıet já­­ne sport mınıstri Arystanbek Mu­­ha­medı­uly asa mártebeli oqý orda­sy­nyń Qazaqstanmen qarym-qatynasy bu­ryn­ǵydan da tereńdeı túsetindigin atap kórsetip, aldaǵy ýaqyttarda bir­­lesken jobalardyń abyroımen jú­­zege asatyndyǵyna se­nim bildirdi.

Jýrnalıster aldynda jor­ǵadaı taıpalǵan S.A.Gerasımov atyndaǵy Búkil­reseılik mem­lekettik kıne­matog­rafııa ıns­tıtýtynyń rektory Vla­dımır Malyshev mereı­toılaryna or­taq­tasqan qazaq­standyqtarǵa shyn júrekten shyq­qan alǵys sezimin jetk­iz­di. О́zi basqaratyn ınstıtýttyń Qa­zaq­­­stanmen dostastyǵy erteden qa­lyp­­tas­qanyn jáne sol altyn arqaý­dyń áli úzilmegenin maqta­nyshpen aıt­ty.

– Álemniń birde-bir mem­leke­timen dál Qazaqstanmen ara­daǵydaı tyǵyz baı­lanys ornatqan emes­piz. Sol se­bep­ti biz sizderdi ózimiz sanaımyz. VGIK-te bilim alyp júrgen qazaq jas­­­tary qazir de az emes. Sirá, sodan shy­ǵar, mynaý aýmaly-tók­peli kezeń­degi odaqtasymyz – Qazaqstan­nyń sha­qyrtýyn úlken qýanysh ústinde qabyldadyq. Aǵa býyn ókilderi óz­de­riniń Alataý baý­raıynda ótkizgen jyl­daryn jylylyqpen eske alady. Qazaq kınosynyń kósegesin kógertýge kóp úles qosqan kórnekti tul­ǵalardyń birazy bizdiń VGIK-tiń túlekteri eke­nin eshkim joq­qa shyǵara almasy anyq. El­ordalaryńyzdaǵy Qazaq ult­tyq óner ýnıversıtetimen jáne Almatynyń Temirbek Júrgenov atyn­daǵy qazaq ulttyq óner akademııa­symen yntymaqtastyq jónindegi me­­morandýmǵa qol qoıylǵan. Sonyń aıa­syn­da soq­taly ister tyndyrýǵa bola­­tyn tárizdi, – dedi qurmetti qonaq or­nyqty oı qozǵap.

Baspasóz máslıhatyna qa­tys­qan Reseıdiń halyq ártisi Vladımır Ho­tı­nenkonyń aıtýynsha, ol munda bu­dan jarty ǵasyr buryn kelipti. «Keshe Kongress-Holǵa barǵanda sol ýa­qyttaǵy Tyńgerler saraıynyń qa­laı ózgergenine qaıran qaldym. О́tip jatqan ómir-aı» dep basyn shaı­qaı berdi belgili rejısser.

Áriptesiniń áńgimesin ilip áketken «Mosfılm» kıno­konsernine qarasty «Ark-fılm» kınostýdııasynyń bas­qarma tóra­ǵasy Vadım Abdra­shı­tov Astanaǵa alǵash at basyn bur­ǵa­nynda bul arada alyp qurylys ala­­­ńyn kórgenin alǵa tartty. Qu­myr­­­­­sqanyń ıleýindeı qujynaǵan qu­­­­­­ry­­­lysshylar men dúrildegen-gú­ril­­­­­­degen tehnıkanyń kóptiginen ba­sy aınalǵanyn, endi mine, sonyń ná­­tı­­­­­je­sindeı jaınaǵan jas shahar boı kó­­­tergenine tańdanysyn jasyra al­ma­­dy. Máskeýlik meımandar arasynda «arpa ishindegi bir bıdaıdaı» bolyp otyrǵan qandasymyz, Reseıdiń jáne Qa­zaq­stannyń eńbek sińirgen ár­tisi Natalıa Arynbasarovanyń qaratory óńine qarap tórkindep kelgen qyzdyń keıpin ańǵardyq.

– О́zimdi ózgeshe sezinetin sekil­di­min. Eń qyzyǵy, týǵan úıimniń ta­bal­dyryǵyn attaǵandaı keremet kúı­di keshýdemin. Qazaǵymnyń qo­naq­­jaılylyǵyn únemi maqtan ete­min. Osy joly da sol úırenshikti úr­­dis jalǵasyn taýyp jatqandaı. Ma­­­ǵan jerlesterimniń oń qabaq tany­ta­­tynyn, ár qadamymdy tilek­tes­tik­­­pen baqylaıtyndaryn bilemin. My­na delegasııanyń quramynda kel­­genimdi ózime abyroı sanaımyn. О́ıtkeni men de VGIK-tiń túlegimin. Ataq­ty Ser­geı Gerasımov pen Tatıana Ma­ka­rovanyń synybynda oqy­ǵan ke­shegi Keńester Odaǵyna ke­ńi­nen ta­­nymal tórt Natalıanyń (Be­lo­h­vos­­tıkova, Gvozdıkova, Bondarchýk, Arynbasarova) birimin, – dep Natalıa О́teýilqyzy aǵynan jarylyp.

Máskeýlik kıno mamandaryn qa­zaq­tyń kindik qalasyna shaqyrý­shy­lar­dyń atynan sóz sóılegen Qa­zaq ult­tyq óner ýnıversıtetiniń rek­tory, Qazaq­stannyń Eńbek Eri Aıman Mu­saqojaeva bul sharanyń aıasynda kóptegen ıgi ıdeıalardy jú­zege asyrýǵa bolatynyn, oǵan eki­jaqty paı­daly yntymaqtastyq zor múm­kindik týǵyzatynyna toq­tal­dy. Onyń oıynsha, bolashaq kı­no­gerlerdiń bir-birimen álden ara­las-qu­ralas bolǵany jón. Sonyń alǵy­shart­tary qazirdiń ózinde jasalyp jat­qan syńaıly.

Atalmysh aksııa barysynda más­keýlik mamandar О́ner ýnıver­sı­tetinde sheberlik sabaqtaryn ótkizip, astanalyq ónerpaz óren­­derdiń aıaq alystaryn baı­qady. BMKI-diń eń da­ryndy stý­dent­terinen qurylǵan teatr ujymy astanalyq kórermenderge «Evgenıı Onegın», «Joq jerden shyq­qan shý», «Sóıleıtin mylqaý» atty spektaklderin usyndy.

Jaqsy dástúr keleshekte de jarasymdy jalǵasyn tapsa nur ústine nur.

Talǵat BATYRHAN,

«Egemen Qazaqstan»