«Jańa gýmanıtarlyq bilim. Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq» memlekettik jobasy zamanaýı qazaqstandyq stýdentterdiń tanym kókjıegin keńeıtti. Endi fılosofııa, psıhologııa, áleýmettaný, dintaný, mádenıettaný, lıngvıstıka, jýrnalıstıka, ekonomıka jáne menedjment salalaryndaǵy álemdik ǵylymı bestseller qazaq tilinde qoljetimdi bolady. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda aýdarylyp ári jaryqqa shyqqan alǵashqy 18 kitap búginde ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-diń bilim berý úderisine engizildi.
Jaryq kórgen alǵashqy on segiz kitaptyń ishindegi alty oqýlyqty ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń oqytýshy-professorlar quramy aýdardy. Olardyń arasynda, Djordj Rıtser men Djeffrı Stepnıstiń «Áleýmettik teorııalar» oqýlyǵy áleýmettaný jáne áleýmettik jumys kafedrasynyń oqý, pedagogıkalyq, ǵylymı-zertteý jáne dıplom aldy tájirıbelik baǵdarlamalaryna engizildi. Áleýmettaný jáne áleýmettik jumys kafedrasynyń meńgerýshisi, aýdarmashylar avtorlyq ujymy músheleriniń biri Gúlmıra Ábdiraıymova bastaý alǵan jobanyń aýqymdylyǵy men ýaqtylyǵyn atady: «Jańa gýmanıtarlyq bilim. Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq» jobasy bizdiń mamandardy daıarlaýdy jańa sapaly deńgeıge shyǵarady. Aýdarylǵan oqýlyqtardyń sheteldik jetekshi ýnıversıtetterdiń oqý baǵdarlamalaryna engeni ári birneshe ret basylyp shyǵýy olardyń qajettiligin dáleldeıdi. Biz olardy oqý úderisinde qoldanýdamyz jáne olardyń qalyptan tys oılaýdy damytýǵa kómektesetindigin ári jańa jahandyq bilimdi ashatynyn kórip otyrmyz».
Kitaptardy oqý baǵdarlamasyna engizý jumystary fılosofııa kafedrasynda da júrgizilýde. Derek Djonstonnyń «Fılosofııanyń qysqasha tarıhy» eńbegi bakalavrlar men magıstranttarǵa arnalǵan «Zamanaýı áleýmettik fılosofııa», «Pragmatızm fılosofııasy», «Nısshe jáne postmodern fılosofııasy» sııaqty kýrs baǵdarlamalaryna engizildi. Memlekettik tilge aýdarylǵan álemdik ǵylymı ádebıet ekonomıkalyq mamandyqtarda da belsendi túrde qoldanylýda. Mysalǵa, QazUÝ Ekonomıka jáne bıznes joǵary mektebiniń oqytýshylary bakalavrdan bastap doktorantýra satysyna deıin qazaq bóliminde oqıtyndarǵa «Ekonomıka negizderi men qaǵıdalary», «Ekonomıkalyq teorııa», «Mıkroekonomıka» jáne «Makroekonomıka» pánderin oqytýda G.Menkıý men M.Teılordyń «Ekonomıks» oqýlyǵyn qoldanady.
Kitaptardy oqý úderisterine engizý úderisi tıptik oqý baǵdarlamalaryn ózgertýmen jáne olardy stýdentterdiń ǵylymı-zertteý jumystaryna engizip qoıýmen ǵana shektelmeıtindigin aıta ketý kerek. Dintaný jáne mádenıettaný kafedrasy «qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq» jobasy aıasynda mádenı antropologııany zertteýdiń negizgi pándik salasymen tanysý maqsatynda 2018 oqý jylyna arnap JOO avtorlyq ujymyna dárister kýrsyn jasaý jáne daıyndaýdy oqytý boıynsha biliktilikti arttyrý kýrsynyń baǵdarlamasyn jasady. Sondaı-aq onlaın bilim berý arnalarynda kafedra músheleri aýdarǵan Alan Barnardtyń «Antropologııa tarıhy men teorııasy» negizinde qazaq tilindegi dárister kýrsy shyǵarylymǵa daıyndalýda. «Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq» jobasynyń basty maqsatty aýdıtorııasy, eń aldymen qazaqstandyq stýdentter bolyp otyr. Stýdentterdiń aıtýynsha, álemdik oqýlyqtar olarǵa máselelerdi sheshýde jańa ádistemelik jáne qoldanbaly qurylǵylardy ashady.
Meniń dıplom jumysymnyń taqyryby «Áleýmettik jelidegi kommýnıkasııa tili», dep atalady deıdi fılosofııa jáne saıasattaný fakýltetiniń 4 kýrs stýdenti Madına Jeksenbaeva. Taqyrypty tańdaǵan kezde, jastardyń áleýmettik jelilerge degen joǵary qyzyǵýshylyǵy sııaqty ózektiligine mán berdim. Alaıda jumysty jazý barysynda basty máselelerdiń biri qazaq tilindegi aqparattardyń jetkiliksizdigi boldy. S.G.Ter-Mınasovanyń «Til jáne mádenıetaralyq kommýnıkasııa» oqýlyǵyn meniń jumysymdy damytýdaǵy negizi kitap deýge bolady. Sol úshin de oqýlyqtyń qazaqshaǵa aýdarylýy men úshin, eń aldymen jeke ǵylymı sekiris boldy dep aıta alamyn. Osylaısha, atalǵan kitapta jazylǵan eldiń geografııalyq emes nemese saıası ereksheligin anyqtaıtyn mádenı kartalardy qurý ádisin, olardyń mádenı stereotıpke negizdelip ózge elderde qabyldanýyn ózimniń jumysyma qoldandym. Atalmysh ádisti qoldaný meniń dıplom jumysyma joǵary ǵylymı-tájirıbelik mán qosty.
Halyqaralyq bilimniń qarqyndy damýy jaǵdaıynda, álemniń ártúrli tilderinen memlekettik tilge aýdarylyp otyrǵan álemdik oqýlyqtar tek jastarǵa ǵana emes, oqytýshylardyń keń ortasyna, zertteýshilerge de paıdaly.
Bilim berý keńistigi qazaqsha kontentiniń maǵynaly ári mazmundy salmaqtanýy ǵalamdyq aýqymda aqparattyq-tanymdyq shekarany keńeıtýge, bilim-ǵylym aınalymyna jańa termınder engizýge, mádenı muraǵa jáne túrli ǵylymı saladaǵy úzdik zamanaýı avtorlardyń eńbekterine aralasýǵa múmkindik beredi.
Arman OKTIаBR, «Egemen Qazaqstan»