Astanada munaı jáne gazdy barlaý jónindegi II halyqaralyq forýmy («KazakhstanGeologyForum, Oil&Gas, 2018») ótti. Sharany ótkizý jumystaryn Qazaqstan munaıshy-geologtar qoǵamy uıymdastyrdy jáne «Kazenergy» qaýymdastyǵy atsalysty. Forýmǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Energetıka mınıstrligi, «QazMunaıGaz» UK» AQ, Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Geologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný komıteti qoldaý bildirdi. Forýmǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń salalyq mınıstrlikteri men vedomstvolarynyń, iri munaı-gaz kásiporyndarynyń basshylary, sarapshylar qatysty.
«Kazakhstan Geology Forum, Oil&Gas, 2018» forýmy Qazaqstannyń munaı geologııalyq barlaýyn damytýdaǵy basty basymdylyqtar, elimizdegi geologııalyq barlaýǵa ınvestısııa tartý maqsatynda zańdyq bazany jetildirý, skvajınalardy geofızıkalyq, kásipshilik zertteý, alqaptyq geofızıkalyq jumystar, otandyq geologııalyq barlaý ǵylymy jáne tájirıbe, sıfrly geologııa, «aqyldy ken oryndary», mamandardy daıyndaý jáne basqa da negizgi taqyryptardy qamtydy.
Shara barysynda «QazMunaıGaz» barlaý óndirý» AQ bas dırektory, I.M.Gýbkın atyndaǵy ýnıversıtettiń professory, akademık Qurmanǵazy Esqazıev arnaıy baıandama jasady.
Búgingi kúni «QazMunaıGaz» barlaý óndirý kompanııalar toby jetkilikti deńgeıde munaı qoryn óndirip otyrǵanyna qaramastan, erterekte ashylǵan munaı ken oryndaryndaǵy munaı qorynyń jyl sanap azaıyp kele jatýyn eskerip, qordy tolyqtyrý jaıyna asa mán berip otyrǵanyn atap ótti sarapshy.
Qazaqstandaǵy munaı ken oryndarynyń basym bóligi óndirýdiń sońǵy kezeńderin bastan ótkerýde. Onyń ishinde «QazMunaıGaz» barlaý óndirý kompanııalar tobynyń ken oryndary da bar. Osyǵan oraı dál búgingi tańda paleozoı kezeńiniń túzilimderinde tereń burǵylaý ádisi arqyly resýrtyq bazany ulǵaıtý máselesi ózektiligin arttyryp keledi. Ásirese «QazMunaıGaz» barlaý óndirý kompanııasynyń geologııalyq barlaý jumystarynyń negizgi baǵyty paleozoı kezeńiniń túzilimderi ornalasqan Kaspıı jaǵalaýy men Mańǵystaý basseıni ekenin erekshe atap ótý qajet.
Geologııalyq barlaý jumystarynyń nátıjesin taldap saraptaýdan keıin «О́zen» jáne «Qaraton» ken oryndaryndaǵy eki burǵy uńǵymasy tańdalyp alyndy.
– Zerttelgen óńir Mańǵystaý ortalyq Kaspıı basseıni aımaǵynda ornalasqan. Bizdi qyzyqtyryp otyrǵan negizgi obekt – paleozoı kezeńiniń túzbesi. Biz burǵy uńǵymasyn qazý ornyn «О́zen» ken ornynan 6 shaqyrym qashyqtyqtan tańdadyq. Qazir korporatıvishilik kelisimderge qol qoıylýy tıis, osydan keıin biz tuńǵysh ret paleozoı kezeńiniń túzilimderin zertteýge tolyq kirisetin bolamyz, – dedi «QazMunaıGaz» barlaý óndirý» AQ basqarma tóraǵasy Qurmanǵazy Esqazıev.
Ekinshi halyqaralyq munaı jáne gaz ken oryndaryn barlaý forýmynyń taǵy bir spıkeri retinde «Embimunaıgaz» AQ basqarma tóraǵasy Anýar Jaqsybekov baıandama jasady. Sıfrlandyrý salasynyń úzdikteri qataryndaǵy kompanııa basshysy kompanııadaǵy jańa tehnologııalar jaıyn ortaǵa saldy.
«Embimunaıgaz» aksıonerlik qoǵamy – otandyq munaı-gaz salasynyń negizin qalaýshylardyń biri. Byltyrǵy jyly atalǵan kompanııanyń qurylǵanyna 95 jyl toldy. Osy jyldar ishinde Embide munaı-gaz óndirý, geologııalyq barlaý men munaı óńdeý salasynda úlken tájirıbe men bilim qory jınaqtalǵan.
– Jyl saıyn kompanııa kelisimshart negizindegi aımaqtarda geologııalyq barlaý jumystaryn ulǵaıtyp keledi. Mysaly, 2015 jyly 5 uńǵyma burǵylansa, 2018 jyly 18 uńǵy burǵylanǵan. Osylaısha, biz shıkizat bazasyn ulǵaıtyp kelemiz, – dedi Anýar Jaqsybekov.
Kompanııa jańa tehnologııalardyń óndiriske belsendi túrde engizilýi men jumysshylardyń biliktiligin kóterý baǵytynda kóp jumystar atqaryp keledi. Atalǵan kásiporyn «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasy quramynda eń birinshi bolyp «Sıfrly ken orny» konsepsııasyn engizdi. 2016 jyly «Intellektýaldy ken orny» jobasy «Ýaz» shaǵyn ken ornyna qanatqaqty joba retinde engizilgen bolatyn. 2017 jyly atalǵan joba Prorva toby ken oryndaryna, bıylǵy jyly eki birdeı: «Jańatalap» – «Jaıyqmunaıgaz» jáne «Shyǵys Maqat» – «Dossormunaıgaz» ken oryndaryna enzildi.
Erekshe atap ótetin taǵy bir jaıt, búgingi tańda iri munaı-gaz kompanııalarynda munaı óndirý úderisin sıfrlandyrýǵa baǵyttalǵan, bir-birinen jeke-dara jumys isteıtin, bir baǵytta toǵystyrýdy qajet etetin ártúrli baǵdarlamalar, elektrondy baza men júıeler shoǵyry bar. «Intellektýaldy ken orny» jobasy osy máseleni sheship, ártúrli júıelerdiń basyn bir aqparattyq ortalyqqa toǵystyrdy.
О́z kezeginde, júıelerdiń toǵysýy úlken kólemdegi aqparattardyń bir aqparattyq júıege jınalyp, óndiristik úderisti ári qaraı taldaý men saraptaýǵa múmkindik týdyrdy. Nátıjesinde, ártúrli derekkózdegi aqparat, máselen, qarjylyq eseptilik qurylǵysyndaǵy aqparat biryńǵaı júıege toǵytylady, ol óz kezeginde óńdelip, paıdalanýshynyń qajetine sáıkes berilip otyrady.
Oǵan qosa, atalǵan júıe planshetke arnalǵan mobıldi nusqaǵa ıe. Mobıldi nusqa korporatıvtik júıeden bólek qurylǵylarda álemniń kez kelgen jerinen ınternet arqyly barlyq qajetti aqparatty alyp, paıdalanýǵa múmkindik beredi. Bul, ásirese kompanııanyń top-menedjmenti úshin asa tıimdi. Al jedel koordınasııa jasaıtyn jumysshylar úshin buryn qolmen toltyrylyp kelgen eseptilik búginde avtomatty túrde jasalady. Eseptilikti daıyndaýǵa jumsalatyn ýaqyt 50 paıyzǵa qysqardy, ónimdilik ulǵaıdy. Osynyń esebinen kompanııa basshylyǵy saraptamalyq, taldamalyq baǵytty damyta túsýge múmkindik aldy.
Sıfrly tehnologııalardy engizýdiń arqasynda kompanııa óndiris tıimdiligin arttyra tústi. «Ýaz» ken ornyndaǵy elektr energııasyn únemdeý deńgeıi 35%-ǵa, al jóndeý jumystaryn júrgizý kezeńderi 500 kúnge deıin jetti.
– 2022 jylǵa arnalǵan baǵdarlama bar. Ol boıynsha, «Embimunaıgaz» kompanııasynyń, árıne túgeldeı emes, biraq basym bóligi sıfrly tehnologııaǵa ótetin bolady. Eger biz buryn bárin qolmen jasaıtyn bolsaq, búginde mundaı qajettilik joq. Biz ken ornynan 300 shaqyrym qashyqtyqta keńsede otyryp uńǵyma qalaı jumys istep jatyr, onyń rejimi qandaı, qansha munaı kólemi ótip jatyr, qanshasy ótpeı jatyr, bárin baqylaı alamyz. Sózsiz, sıfrlandyrý úlken ról atqarady. Oǵan kelesi sandar dálel. 2015 jyldan bastap ken ornyndaǵy óndirý kólemi 75 myń tonnaǵa ósti. Bıylǵy jyly jospar boıynsha óndirý kólemi – 55 myń. Buryn-sońdy «Embimunaıgaz» mundaı deńgeıge jetpegen bolatyn, – dep erekshe atap ótti kompanııa basshysy.
Kompanııa basshysy atap ótken 75 myń tonna munaı 2015 jyl men 2018 jyl aralyǵynda óndirilgen jıyntyq munaı qory. Bul paıdalaný qory men jańa tehnologııalardy engizý nátıjesinde oryn alǵan jetistik. Keleshekte atalǵan joba barlyq óndiristik bólimshelerge tolyq engiziletin bolady.
– Júrgizilip jatqan jumystar burynnan paıdalanylyp kele jatqan ken oryndaryndaǵy munaı qoryn ulǵaıtýǵa kóp septigin tıgizdi jáne bul jumys jalǵasatyn bolady. Bizdiń ken oryndarynyń jasyna qaramastan, áli de munaı-gaz qorynyń áleýeti joǵary. Biz buǵan úlken senimmen qaraımyz jáne jańa ıdeıalar men tehnologııalarǵa árdaıym ashyqpyz, – dedi sóziniń sońynda kompanııa basshysy.
Forýmnyń qorytyndy jıynynda munaı-gaz óndirisinen bólek, balamaly energııa kózderin paıdalaný jáne onyń elimizde damý áleýeti jaıly da sóz boldy.
Aıtpaqshy, «Munaı-gaz salasyndaǵy geologııalyq barlaý» xalyqaralyq forýmy aıasynda uıymdastyrylǵan «Izbasar» baıqaýynda «Jylyoımunaıgaz» MGО́B Prorva ken oryndary tobynyń II dárejeli ınjener-geology Erbol Jumaǵulov «Geologııa salasynyń jas sheberi» nomınasııasynyń jeńimpazy atandy.
Arnur ASQAR, «Egemen Qazaqstan»