Sońǵy jyldary Densaýlyq saqtaý mınıstrligi mýkovıssıdoz, birinshilikti ımmýn tapshylyǵy, týabitti qan uıýy buzylysy, Dıýshen mıopatııasy syndy sırek aýrýlarǵa erekshe mán berýde.
Qazaqstanda resmı túrde mýkovıssıdozǵa shaldyqqan 100 naýqas tirkelgen. О́tken jyldan beri elimizde balalardaǵy sırek aýrýlardy dıagnostıkalaý men emdeýdiń jańa standarttaryn engizýge arnalǵan jol kartasy iske asa bastady. Oblys ortalyqtarynda orfandyq aýrýlar boıynsha úılestirýshiler bar. Olar respýblıkalyq ortalyqtarmen birige otyryp, naýqastarǵa medısınalyq kómek beredi. Elimizde mýkovıssıdozben aýyratyn balalar tegin emdeledi.
Atalǵan dertke qatysty Almatyda ótken «Balalardaǵy mýkovıssıdozdy dıagnostıkalaý men emdeýdiń ózekti máseleleri» atty ǵylymı-tájirıbelik konferensııa gendik aýrýdy emdeıtin álemniń úzdik dárigerleriniń basyn qosty.
2016 jyly 21 maýsymda CFW Dúnıejúzilik mýkovıssıdoz uıymynyń dırektorlar keńesinde qazaqstandyq mýkovıssıdoz qaýymdastyǵyn CFW músheligine qabyldaý, sondaı-aq Qazaqstandy qoldaý týraly oń sheshim qabyldanǵan bolatyn. Ekijaqty kelisim aıasynda sheteldik uıym qazaqstandyq dárigerlerdi mýkovıssıdozdy emdeýdiń álemdik standarttaryna oqytý úshin osy dertten emdeýshi eń úzdik mamandaryn elimizge jiberip, dárister uıymdastyrýdy óz mindetine alǵan-dy. Nátıjesinde Ulybrıtanııanyń aldyńǵy qatarly Greıt Ormond-strıt jáne Brompton koroldiq aýrýhanalarynyń gendik aýrýlardy emdeıtin eń bilikti dárigerleri keldi.
Basqosýda balalardaǵy mýkovıssıdozdy dıagnostıkalaý men emdeý, aýrýdy dıagnostıkalaýdyń medısınalyq-genetıkalyq máseleleri, emdeý jáne dárilik zattarmen qamtamasyz etý, kınezıterapııa jáne naýqasty ońaltý máseleleri talqylanyp, oqytý dárisi boıynsha qorytyndy shyǵaryldy. Ári Qazaqstanda mýkovıssıdoz ortalyǵyn salý jaıy talqylandy.
«CFW Dúnıejúzilik mýkovıssıdoz halyqaralyq uıymyna álemniń 72 eli múshelikke engen. Uıym 2001 jyly qurylǵan. Bizdiń uıym qaıyrymdylyq maqsatta qurylǵandyqtan jan-jaqty kómektesýge ázir. Qural-jabdyqtardy jaqsartýǵa, aýrýmen kúresýde keńes berýge, dárigerlerdiń biliktilikterin arttyrý men praktıkalyq daǵdylaryn ári qaraı jetildirýge jáne ortalyq ashýda tájirıbemizben bólisýge daıynbyz», dedi osy uıymnyń prezıdenti Terrı Stıýart.
«Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵy 2011 jyldan bastap sırek kezdesetin aýrýlar boıynsha úılestirýshi bolyp belgilengen. Sondyqtan dárigerlerdiń bilimi men biliktiligin kóterý, aýrýdy erte anyqtaý men emdeý boıynsha Reseı, Germanııa syndy elderdiń bilikti mamandarymen baılanys ornatyp, túrli semınar, dóńgelek ústelder, dárister men sheberlik synyptary ótkizilip turady. Sırek aýrýy bar naýqastardy erte bastan anyqtaý asa mańyzdy. О́ıtkeni onyń belgileri basqa túrli aýrýlardyń belgileri sııaqty bolýy múmkin. Sırek aýrýlardy qaraý boıynsha arnaıy zertteýler de júrgiziledi. Dıagnostıkalaý jolǵa qoıylyp keledi. Bul dertti emdeý men dıagnostıkalaý boıynsha arnaıy 2017-2019 jyldarǵa arnalǵan jol kartasy jasaldy, normatıvti-quqyqtyq qujattar bekitildi. Elimizdiń ár oblysynda aımaqtyq úılestirýshiler taǵaıyndaldy», deıdi Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵy dırektorynyń pedıatrııa jónindegi orynbasary Lázzat Manjýova.
Sırek kezdesetin orfandyq aýrýlar múgedektikke, ómirdiń qysqarýyna alyp kelýi múmkin sozylmaly kúrdeli, ómirge qaýipti aýrýlar. Búginde sırek kezdesetin aýrýlardyń 7 myńnan astam túri belgili jáne bul tizim únemi artyp keledi. Kóp jaǵdaıda bul genetıkalyq aýrý, alaıda sırek kezdesetin aýrýlar arasynda ınfeksııalyq, aýtoımmýndyq nemese ýytty sıpattaǵy aýrýdyń túrleri de bar. О́kinishke qaraı kóptegen sırek aýrýlardyń paıda bolý sebepteri belgisiz bolyp qalýda. Aýrýdyń belgileri týa sala nemese júre kele bilinýi múmkin. Der kezinde naqty dıagnoz qoıý da qıyn. О́ıtkeni sırek aýrýlardyń kópshiligi basqa aýrýlardyń belgisi túrinde bilinedi. Qazaqstanda taralýy jaǵynan Reseıdegideı 10 myń adamǵa shaqqanda 1 jaǵdaıdan kezdesedi.
Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan»
ALMATY