Áýlıekól aýdanynda Moskolev degen aýyl bar. Bul aýyldy elimizdegi aýyl sharýashylyǵy mamandary, ǵalymdar, tipti kásipkerler de jaqsy biledi. Biletini – munda tórt túliktiń ishinde Zeńgi babanyń eti aq mármár ataqty Áýlıekól tuqymy ósiriledi. «Moskolevskıı» sharýashylyǵyn belgili sharýashylyq uıymdastyrýshy, ǵalym Zeınolla Jańbyrshınov basqarady. Ol Qazaqstanda et baǵytyndaǵy iri qara tuqymyn asyldandyrý úshin jerge, soltústiktiń sýyǵyna beıimdelgen, eti talaı kórmelerde azýyn aıǵa bilegenderdi shań qaptyrǵan Áýlıekól tuqymynan ońtaılysy joqtyǵyn aıtýmen keledi. Aıtarymyz bul emes edi. Endi osy aýylda taǵy bir tamasha is bastalyp, jurtshylyqqa jyly habar kóktemniń altynkúrek jelindeı tarap ketti.
Aýylda jergilikti jurtty rýhanı terbep otyratyn meshit bar. Juma namazynan keıin munda ımam, aqsaqaldar keıingilerge úlgi-ónege bolarlyq ósıetti áńgimeler aıtady. Kókenakı Ábildın aqsaqal da juma namazynan qalmaıdy, aýyldaǵy jaqsy isterge bastamashy bolyp júretin kisiniń biri. Ǵumyr boıy bilim salasynda qyzmet etti, bar kóńilin de, qyzmetin de jas urpaq tárbıesine arnady. Kóp jyldar mektep dırektory qyzmetin atqardy, jańashyl ustaz retinde de jerlesterine esimi belgili. Arǵy Keńes Odaǵy kezin aıtpaǵanda, Táýelsiz Qazaqstannyń «Qazaqstan Respýblıkasy bilim salasynyń úzdigi» tósbelgisin alǵash alǵandardyń biri. Álipbı latyn qarpimen jasalsa qazaq tiliniń qanatyn keń jaıýyna septigi tıerin biledi, aýyldastaryna da solaı túsindiredi. О́tken jyldyń aıaǵyna qaraı aýdandyq gazetke bir maqalasyn latyn qarpindegi álipbımen jazdy. Aýdandyq gazet redaksııasy da oqyrmanynyń bul bastamasyn qoldap, maqalany dereý jaryqqa shyǵardy. Ony oqyǵan aýyldastary kóz úırenbegendiki me, ejelep otyryp qalǵan. Meshitke jınalǵandardyń arasynda juma namazynan keıin osy Kókenakı aǵanyń latyn qarpindegi maqalasy, latyn álipbıi sóz boldy.
– Sol kúngi áńgime jamaǵattyń juma namazynan keıin latyn qarpin, jańa álipbıimizdi úıretińiz degen usynysymen aıaqtaldy. On eki kisi sabaqqa qalatyn boldy. Bul usynys maǵan da qatty unady, dereý taqtany balalarǵa jasatyp, ildirip qoıdym. Solaı sabaqty bastap ta kettik, – deıdi Kókenakı aqsaqal.
Qazir juma namazynan keıin Kókenakı aǵaıdyń sabaǵyna tek úlken kisiler ǵana emes, mekteptiń muǵalimderi, oqýshylar, jastar da kelip qatysatyn bolǵan. Ustazdyń ózi jas kezinde nemis tilin oqyǵan edi, sondyqtan negizi bir latyn qarpi oǵan eshqandaı qıyndyq týǵyzǵan joq. Qazir aǵylshyn tilin oqyp jatqan oqýshylar úshin de bul qıyn emes eken. Al Kókenakı aǵaı óziniń «ádistemelerimen» sabaqty barǵan saıyn qyzyqty ótkizip keledi.
– Men danalyq sózderdi, túrli shejire, qysqa áńgimelerdi jınap alamyn da, taqtaǵa sony latyn qarpindegi álipbımen jazdyramyn. Aýyldastarym ári latyn qarpindegi álipbıdi úırenedi, ári danalyq sózderden ǵıbrat alady, – deıdi Kókenakı aǵaı.
Qazir oraza kúnderi jamaǵattyń pátýasymen latyn álipbıin úırenýdi ýaqytsha toqtatty. Aýyldastar aýyz ashqannan keıin meshitke jınalyp Taraýh namazyn oqıdy, ósıet áńgimelerin aıtady. Kókenakı aqsaqaldyń qysymen úıretken eńbegi dalaǵa ketpegen eken, namazǵa kelgenderdiń barlyǵy da latyn qarpin jazýdan, oqýdan qınalmaıtyn bolǵan. Moskolev aýylyndaǵy meshit aýyldastardyń Allaǵa qulshylyǵyn jasaýmen qatar, rýhanı tolyp, marqaıyp qaıtatyn qasıetti ornyna aınaldy.
Názıra JÁRIMBET, «Egemen Qazaqstan»
Qostanaı oblysy, Áýlıekól aýdany, Moskolev aýyly