Alaıaqtar aramyzda júrgende ádildiktiń saltanat qurýy múmkin be? Árıne, joq. О́ıtkeni olardyń sybaılastary bar. Al alaıaq qaıda júrmeıdi deısiz: olar dúnıeniń tórt buryshynan da kezigedi. Biraq biz ádette alaıaqtyń arbaýyna eshqashan túspeımiz dep oılaımyz. Sebebi alaıaq ekeni eshkimniń mańdaıynda jazylyp turmaıdy. Sondyqtan san soǵyp qalyp jatamyz.
Máselen, ana bir jyly Berik Myńjanovqa Astana qalasy ákimdiginiń qaýlysymen «Ońtústik-Shyǵys» shaǵyn aýdanynan 10 sotyq jer beriledi. Ańsaǵan jer telimin alǵan soń, B.Myńjanov onda ádemi úı turǵyzady. Bul kezde balalary da erjetip qalǵan edi. Sondyqtan ol jer úıdi satyp, balalaryna kóp qabatty úıden jaıly páter almaqshy bolady. At shaptyrym jerge keń saraıdaı úı salynyp turǵanyn kórgen jurt birinen soń biri saýdalasýǵa umtylady. Solardyń biri retinde V.Muqanova da habarlasady.
Al V.Muqanova anaý-mynaý emes, qurylys kompanııasynyń bildeı dırektory eken. Mundaı aty dardaı qurylys kompanııasynyń dırektory ataný úshin de qolda memlekettik tıisti bılik ókilderi bergen arnaıy ruqsat qujattar bolýy kerek. Úıińizdi osyndaı baǵaǵa satsańyz, aqshasyn irgesin endi qalap jatqan bizdiń kóp qabatty úıdiń birneshe páterine salýyńyzǵa bolady dep sendiredi ol. Sodan Berik jer úıin satyp, kóp qabatty úıden jeńildikpen birneshe jaıly páter alý úshin bar aqshasyn Muqanovaǵa sanap beredi. Qajetti qujattyń bári jasalady. Alaıda «is bitti, qý ketti» degendeı, keıin aqsha da joq, páter de joq bolady, al Muqanova qarasyn batyrady. Sóıtse V.Muqanovanyń kóp qabatty úı turǵyzýǵa tipten ruqsaty bolmaǵan. Biraq qolynda tıisti qujattardyń bári bolǵan edi deıdi B.Myńjasarov. Aqyry ol sotqa júginedi. V.Muqanovanyń tek ózin emes, 40 shaqty otbasyn aldap soqqanyn sonda biledi. Qalaısha? Bul zamanda adam qaıtip alaıaqtyq jasaı alady, zań bar, aınala tolǵan quqyq qorǵaý, baqylaýshy organdar, ákimdik bar?
V.Muqanovanyń ústinen qylmystyq is qozǵalady. Jalǵan qurylys dırektory ekenin qaıdan bilsin, jurt V.Muqanovanyń sońǵy saǵaty soqqanǵa deıin oǵan tirnektep jıǵan aqshalaryn ákep bere bergen. Al sybaılas alaıaqtar bul aqshalardy sýdaı sapyryp, óz paıdalaryna jaratqan.
Sonymen ne kerek, aramzanyń alaıaqtyǵy anyqtalyp, áreń degende jaýapqa tartylady. Alaıda onyń salǵan lańynan artynda qaqsap qalǵan jurttyń tartqan zııanyn joıyp, joǵyn bútindeý áli kúnge múmkin emes kórinedi. Múmkin bolýy da neǵaıbyl. Sebebi bul jalǵyz adamnyń búldirgen isi emes. Atalǵan jalǵan JShS dırektory joǵarydaǵy «kókelerine» úmit artyp, alda-jalda qıyn-qystaý kún týsa, aman-esen qutylyp, sútten aq, sýdan taza bolamyn dep sengen sekildi. Tek úmiti úzilip, senimi selkeý tartqanda ǵana jantalasa sol «kókelerin» izdegen kórinedi. Al bastapqyda urlanǵan aqshany qyldaı bólisken «kókeleri» keıin at quıryǵyn kesisip, osy toıǵanymyz da jetedi degendeı, buǵyp qalypty.
Mine, osyndaı isterde kóbine alaıaqtar ońaı qutylyp, zardap shekkenderdiń esesi tolyq túgendelmeıtini qynjyltady. Qansha adamnyń júıkesi juqardy. Keıbireýleri shydaı almaı kúıikten júnjip ketti, bireýler óz-ózine qol jumsady, endi bireýleriniń sútteı uıyǵan otbasyndaǵy tynyshtyq buzyldy. Al olardy taqyrǵa otyrǵyzǵandardyń, ıaǵnı alaıaqtyqty uıymdastyrǵandardyń murty da qısaıǵan joq. Osyndaı keleńsiz jaıttyń sheteldik kınoda, ne ádebı kitapta emes, naqty ómirde, onda da basqa elde emes, týra ózimizde kórinis tabýy kóńilge kirbiń túsiredi.
Aleksandr TASBOLAT,
«Egemen Qazaqstan»