«Aqtóberentgen»: serpindi joba – senimdi qadam

«...Aýyl turǵyndary úshin medısınalyq kómektiń qoljetimdiligin keńeıtýge aıryq­­sha nazar aýdarý qajet. ...Qazaqstan úshin kóliktik medısına óte kókeıkesti, sond­yq­­tan biz ony da­mytatyn bolamyz. Jumyl­­ǵysh medısı­na­lyq keshender-avtoklınıkalar sanyn 50 birlikke deıin jetkizý qajet. Olardy shyǵarý Qazaqstanda júzege asy­rylýǵa tıis.»

Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynan.

 

ADAM DENSAÝLYǴYNA QYZMET ETETIN KÁSIPORYN

«Aqtóberentgen» AQ TMD elderindegi rentgen tehnıkalaryn shyǵa­ratyn birden-bir ejelgi jáne bedeldi kásiporyn bolyp tabylady. Al elimizdegi medısınalyq jáne óndi­­­ristik osyndaı tehnıkalar shyǵara­­­tyn jalǵyz kásiporyn. Ústimizdegi jyly kásiporyn óziniń 69 jyl­­­dyǵyn merekeledi. Osy jyldarda kásiporyn shaǵyn zaýyttan rentgen qondyrǵylaryn shyǵaratyn birden-bir iri kompanııaǵa deıingi óndiristik qalyptasý jolynan ótti. Ujymda óndiristik mol tájirıbe jınaqtal­dy, bul zaýytqa osy zamanǵy álem­dik standarttarǵa saı sapaly medı­sınalyq ónimder shyǵarýǵa múmkin­dik berdi. Ekonomıkalyq baılanys­tar úzilgen kezdegi azǵantaı ýaqyt sharýashylyq konıýnktýralyq tu­­raq­­­­tandyrýdan keıin kásiporyn qar­qyn­dy damýǵa bet burdy. «Qazaq­­stan Damý banki» AQ-pen birlese otyryp, birqatar Eýropa elderiniń, Kanada men Japonııanyń osy za­manǵy ozyq qondyrǵylarymen jab­­dyqtalǵan jańa óndiristik qýattar iske qosyldy. Munda óndiristi tereń jańǵyrtý júrgizildi. Ol óndiriletin ónim sapasyn anaǵurlym jaqsartýǵa jáne olarǵa degen tutynýshylar suranysynyń artýyna yqpal etti. Jańǵyrtý úderisinde kásiporyn birinshi kezekte óndiristik prosestiń ekologııalyq tazalyǵyna, ónimderi­niń básekege qabilettiligine, joǵary ónimdiligi men bolashaqtaǵy múmkin­dikterine baǵyt ustady. Mysaly, qazir munda Batys Qazaqstanda úzdik galvanıkalyq tehnologııalyq jeli paıdalanylady. Onda ekologııalyq taza, las qaldyqsyz sýmen qamta­masyz etýdiń tolyq aınalymy qa­ral­ǵan. Joǵary voltti toraptar óndiristik jelisinde vakýýmdyq qon­dyrǵylar paıdalanylady. Bul bu­rynǵy Keńes Odaǵyna qarasty elderdegi osy zamanǵy rentgen-dıag­­nostıkalyq qondyrǵylaryn sh­yǵa­rý jóninen úzdigi bolyp otyr. О́t­ken jyly kásiporyn respýb­lı­kalyq ındýstrııalandyrý kartasy aıasynda iri ınnovasııalyq jobany júzege asyrdy, munda 16 qımaly kompıýterlik tamograf shyǵaratyn joǵary tehnologııalyq óndiris paı­dalanýǵa berildi. Bul jobany jú­ze­ge asyrýda álemdik deńgeıdegi ónim­derdi kóptep shyǵarýmen belgili bolǵan eń úzdik «GENERAL ELEC­TRIC» transult­­tyq kompanııasy senimdi seriktes boldy. Bundaı ón­diristiń Qazaq­stan­da teńdesi joq. «KAZNEX» korpo­rasııasy bastama­symen Anglııanyń «HEMINGFORD INTERIM MANA­GE­MENT» kompa­nııasy júrgizgen aýdıttiń nátıje­sinde aksıonerlik qoǵam óz ónim­derin eksportqa shy­ǵarýǵa anaǵur­lym daıyn qazaq­stan­dyq on mashına jasaý kásiporyn­darynyń qata­ry­na kirdi. Kásiporyn óndiristi ártarap­tan­dyrý úderisin belsendi júrgizýde. Paıdalanylatyn tehnologııalyq pro­­sester oǵan joǵary sapaly ǵylymı negizdelgen buıymdar shyǵarýǵa múmkindik beredi. Elbasy Nur­­sul­tan Nazarbaev osynda bolǵanda ká­siporynnyń qazirgi ustanyp otyr­ǵan óndiristik-tehnologııalyq baǵy­tyn joǵary baǵalaǵan bolatyn. Munda kásibı sheberligi joǵary zerteýshiler, konstrýktorlar, ınjenerler eńbek etedi. Arnaýly kons­trýk­torlyq bıýro kompanııanyń júregi dese de bolǵandaı. Munda dúnıege kelgen batyl ıdeıalar óndiriske jol tartyp, ómirde júzege asyrylyp jatady. Kásiporynnyń basty ba­ǵyt­tarynyń biri ISO9001, ISO 13485 halyqaralyq standarttary men 9342ES dırektıvalary talap­ta­ryna sáıkes sapa menedjmenti jú­ıesiniń nátıjeliligin turaqty arttyrý. Bul baǵyttaǵy izdenister de tabysty bola túsýde. Satybaldy SÁÝIRBAI.

KOMPIýTERLIK TOMOGRAF О́ZIMIZDE ShYǴARYLADY

Bizdiń zaýytta shyǵarylatyn 16 qımaly kompıýterlik tomo­graf­­qa elimizde balama joq. Bizde shyǵarylǵan alǵashqy osyndaı kompıýterlik tomografty Aqtóbe qalasyndaǵy medısınalyq meke­­meniń birine ótkizdik. Qazir osy óndiristi ıgerýge tehnologııalyq daıyndyq pen ony derbes bó­lek­teýdi jalǵastyrýdamyz. Biz ıgerip jatqan ınnovasııalyq joba El­basy tapsyrmasyn oryndaýdaǵy sátti qadam bolyp tabylady. Ká­siporyn óndiristi keń kólemde jańǵyrtýmen birge óndiristi árta­raptandyrý jumystaryn da belsendi júrgizýde. Jyljymaly flıýo­­rografııalyq keshenderdi shy­­ǵarý boıynsha baı tájirıbe negizinde jáne qashyq jáne barý-kelýi qıyn eldi mekenderde turatyn turǵyndardyń stomatologııalyq tekserýge zárýligin eskerip, zaýyt «ZıL» jáne «KamAZ» avtomobılderine ornatylǵan jyljymaly stomatologııalyq kabınetter óndi­­­risin jolǵa qoıdy. Alǵashqy nus­­­qalary synaqtan oıdaǵydaı ótip, jumys istegen dárigerlerden la­ıyq­­ty baǵasyn aldy. Keshendi avtomobılge ornatylǵan óz aldyna derbes stomatologııalyq kabınet deýge ábden bolady. Ol Fran­sııanyń, Shveısarııanyń, Germa­nııa­nyń jáne Chehııanyń osy za­manǵy qondyrǵylarymen jaraq­tan­dy­rylǵan. Bul qondyrǵy­lar­dyń kómegimen aýrýlardyń dıag­nostıkasynyń, terapııasynyń já­ne hırýrgııasynyń barlyq túrle­rin oryndaýǵa bolady. «Stom­kar-Ý» dep atalatyn keshen zaý­yt­ta shy­­ǵarylatyn 19-shy ónim, ózi tektes tórtinshi jyljymaly keshen. Mars MAHMÝTOV, «Aqtóberentgen» AQ atqarýshy dırektory.

EKINShI ÚIIM ISPETTI

Men orta mektepti bitirisimen-aq osyn­­da jumysqa ornalastym. Munda aǵam, apa­larym jumys isteıtindikten osy zaýyt tartty da turdy. Oǵan qazir esh ókinbeımin. Zaýyttaǵy jumysqa tez tóseldim. Bilmegenimdi suradym, qolymnan kelmegenin úı­rendim. Eńbegim baǵalanyp, maqtaý-mara­­pattarǵa da ıe boldym. Rentgen appara­týralarynyń elektrondy bólshekterin qu­rastyrýdyń ózindik qıyndyqtary da bar. Tájirıbe jınaqtaı kele, onyń da uńǵyl-shuńǵylyn ıgerip kettim. Alaıda, keshegi ótpeli kezeńde bul kásiporyn da qıyn­dyqqa kezikti. Turmys quryp, balaly bol­ǵannan keıin, basqa da sebeptermen biraz ýaqyt jumysymda úzilis boldy. Qazir bu­rynǵy jumysyma qaıta kiriskenime de bes-alty jylǵa aınaldy. Jumysym ózime unaıdy, úırengen ujymym. О́tken jyly Elbasy Nursultan Nazarbaev oblysqa sapary kezinde bizdiń kásiporynǵa kelip, jumysshylarmen kezdesti. Men Elbasy aldynda sóz sóılep, alǵa qoıylǵan mindetterdi abyroımen oryndaıtynymyzdy jetkizdim. Bul meniń Elbasymen alǵashqy ja­qynyraq júzdesýim edi, biraz tolqydym. Nursultan Ábishuly kásiporyn ustanyp otyrǵan ınnovasııalyq baǵytqa rıza­shy­lyǵyn bildirdi, onyń qaıtarymdy bola­ty­nyna senim artty. Shyndyǵynda da, munda sońǵy jyldary eksportqa baǵyttalǵan ónimder shyǵarýǵa múmkindik beretin ın­dýstrııalyq-ınnovasııalyq jobalar júzege asyrylýda. Basqasyn bylaı qoıǵanda, El­basyna kórsetilgen kompıýterlik tamo­graf­tyń ózi nege turady. Mundaı kompıýterlik tamograf elimiz boıynsha bizde ǵana shyǵarylady. Onyń bolashaǵy zor, sura­nysqa ıe medısınalyq qondyrǵy ekeni sózsiz. Qazir biz qurastyrǵan rentgen appa­rattaryna, jyljymaly medısınalyq keshenderge elimizdiń óńirlerinen ǵana emes, alys-jaqyn shetelderden tapsyrys túsip jatqanyna kóńil marqaıady. Tapsyrys bolsa, jumys ta yrǵaqty júredi, tabys ta bolady degendeı. Biz erteńgi kúnge degen senimmen eńbek etýdemiz. Aqjarqyn OMAROVA, elektr-montajdaýshy.  

EŃBEK ZAŃDYLYǴY BASTY NAZARDA

Shyny kerek, ekonomıkalyq baıla­­­nys­tardyń úzilýi óńirdegi eń ejelgi kásiporyn bolyp tabylatyn bizdiń zaý­­ytty da aınalyp ótpedi. Alaıda, eko­­nomıkalyq daǵdarys jaǵdaıynda da negizgi óndirisshiler men ınjener-tehnı­­­­kalyq quramdy saqtap qalýǵa qol jetkizildi. Búgingi tańda kásiporyn aıaǵynan turyp, damýdyń jolyna tústi deýge bolady. Qazir zaýytta 200-den astam adam eńbek etedi. Olardyń 90 paıyzdan astamy kásipodaq múshesi bolyp taby­­lady. Munda ózge óndiris orynda­ryn­­daǵydaı kásipodaqty basy artyq býyn dep qaramaı, burynnan qalyptasqan dás­túrge adaldyq tanytty. Ekonomı­ka­lyq kúrdeli jaǵdaıda da ardagerlerimizge áleýmettik qoldaý kórsetýdi umyt­­­qanymyz joq. Onyń qasynda qazirgi jaǵdaıymyz shúkirshilik deýge keledi. Sondyqtan aksıonerlik qoǵam basshy­­­­ly­ǵy kásipodaq jumysyna qoldaý-kó­mek kórsetýden qashpaıdy. Ujymdyq kelisim-shartqa sáıkes jeńildikter, qa­jet etetinderge materıaldyq kómek qa­ras­tyrylǵan, ardagerlerimizdi eshqashan esten shyǵarmaımyz. Jumysshylarǵa ar­­­naýly kıim men tamaq beriledi. Olar­ǵa eńbek ótiline qaraı qosymsha dema­lys kúnderi qosylady, áıelderge bala­ly bolǵanda, týysqandary qaza bol­ǵan­darǵa aqyly demalys qarastyrylǵan. Joǵary oqý oryndarynda óndiristen qol úzbeı oqıtyndarǵa, olardyń ma­man­dyǵy zaýytqa qajet bolsa, aqyly eńbek demalysy beriledi. Ujymdyq ke­lisim-shart úsh jylǵa jasalyp, ár jar­ty jyl saıyn tekserýler júrgizilip, qa­jet bol­ǵan jaǵdaıda ózgerister men to­lyq­ty­rý­lar engiziledi. Munyń bar­ly­ǵy da eńbek jaǵdaıyn jaqsartý jáne eńbek ónim­diligin arttyrýǵa baǵytta­la­dy. Osyn­da 25 jyl jumys istegen zaý­yttyń ardagerleri, al 40 jyl jasaǵan er adamdar men eńbek ótili 35 jylǵa tolǵan áıel­der «Qurmetti ardager» ata­ǵyna ıe bo­lady. Zeınet jasyna tol­ǵan­darǵa 25 aı­lyq eseptik kórsetkish kóle­minde syı­lyq beriledi. Zaýyttyń ju­mys­shyla­rynyń basym bóligi eńbek ardagerleri. Buǵan deıin jastar munda kelmedi, stanokta turýdy aýyrsynady. Tokar, frezerovshık, elektr qurasty­rýshy maman­dyqtaryna tóselip ketý úshin kemi bes jyl qajet. Sonda ǵana eńbekaqysy jo­ǵarylaıdy. Jastar bolsa tez kóp qar­jy tapqysy keledi. De­gen­men sońǵy jyldary jastardy qa­byldap jatyr­myz. Kásiporyn jumys­shy­larynyń ortasha eńbekaqysy alǵash­qy jarty­jyl­dyqta 90 myń teńgege jetti. Kásipodaq komıteti jumys berý­shiniń eńbek jáne óndiris zańdylyǵyn saqtaýyn qadaǵa­laı­dy. Bul baǵytta aksıonerlik qoǵam basshylyǵymen ózara túsinistik qa­lyp­tasqan. Budan basqa da mádenı-sport­tyq sharalarǵa uıytqy bo­lyp, ujym­nyń uıymshyldyǵyn ny­ǵaıtý baǵy­tyn­da jumystar atqarylady. Sergeı BONDARENKO, kásipodaq komıtetiniń tóraǵasy.

NEGIZGI KО́RSETKISh – SAPA

Meniń sanaly ómirim osy zaýyt­pen tikeleı baılanysty. Orta mektepti bitirgennen keıin osynda eńbek jolymdy qaıraýshylyqtan basta­­­dym. Keńes armııasy qatarynda áske­­rı boryshymdy ótep kelgen soń Saratov polıtehnıkalyq ınstıtýtyn ón­diristen qol úzbeı júrip oqyp, tá­mamdadym. Konstrýktor, sheber bol­­dym. Zaýyt basshylary osy bólimdi basqarýǵa senim artty. Bas tehnolog bólimi óndiristi jańa buıymdar shyǵarýǵa daıyndaýmen aınalysady. Jańa qondyrǵylar men tehnolo­gııa­lardy shyǵarýǵa jáne engizýge ju­mystanamyz, ChIP stanoktaryna baǵ­darlamalar quramyz. Barlyq jańa ónimderdiń syzbasyn syzyp, qalaı daıyndalýy qajettigine bas-kóz bo­­­­la­myz. Bul óte jaýapty da kúrdeli min­det. Esepteýler men syzbalardan múlt ketýge bolmaıdy, ondaıda ju­­­mys úderisinde kidiris bolady, al ol ónim sapasyna áser etedi. Bólim qyz­­metkerleri tájirıbeli , bilikti mamandar, óz isiniń sheberleri deý oryndy. Sondyqtan da jumysta qolaısyzdyq bolmaıdy. Júrek qalaýymen tańda­­ǵan mamandyqtaryna degen adaldyq­tan bolar uzaq ýaqyt týǵan kásip­­ornynan taban aýdarmaı jumys istegender qatary kóp. Bir-birimizdi ısha­radan-aq túsinip jatamyz. Eńbek jaǵ­daıy jaqsy, ónimdi jumys isteýdiń barlyq múmkindikteri qarastyryl­ǵan. Biz «Medkar», «Stomkar», «Mamokar» sııaqty halyqtyń densaý­ly­ǵyn jaqsartýǵa qyzmet kórsetetin rentgen-dıagnostıkalyq apparattar shyǵaratyn bedeldi kásiporynda ju­mys istegenimizdi maqtanysh tutamyz. Sondyqtan da óz isimizge asqan jaýapkershilikpen qaraýǵa daǵdylanǵanbyz. Zaýyt markisi bizdiń árqaısymyz úshin óte qadirli. Sebebi, bul bizdiń ekinshi úıimiz, kúnkórisimizdiń kózi, elimizdiń atyn shetelderge tanytyp otyrǵan ozyq óndiris orny. Aqtóbe­ren­tgendikter muny oryndy maq­ta­nysh tutady. Abaı BATANOV, bas tehnolog.

ZAMAN TALABYNA SAI DAMÝ

Qazirgi ýaqytta zaýyt bes túrli mobıldi rentgen júıesin jáne 16 sta­sıo­narlyq medısınalyq rentgen apparatt­a­ryn shyǵarady. Zaýytta metaldardy al­yp, elektrondy jınaqtaý jáne metall toraptaryn daıyndaýdan bastap daıyn ónim shyǵarýǵa deıingi óndiristiń tolyq sıkli atqarylady. О́nimder joǵary ha­lyqaralyq sapa standarttary boıynsha sertıfıkattalǵan. Memlekettik tapsyrys bolsa jumys qarqyndy júredi. Sońǵy eki jylda tapsyrystar kóptep túsip, jumys kólemi artty. Ústimizdegi jyly otyzǵa jýyq mobıldi keshender jetkizýge ke­li­sim-shart jasaldy. Kásiporynda taǵy bir biregeı joba qolǵa alyndy. Ol Qa­zaq­­standaǵy apattyq medısına qyzmeti úshin kóp salaly jyljymaly medısınalyq keshen, ıaǵnı medısınalyq gospıtal qu­ras­tyrý bolyp tabylady. Bul gospıtal – iri tótenshe jaǵdaı kezinde qoldany­la­tyn keshen. Apatty jaǵdaıda zardap shekkender men aýrýlarǵa saýatty medıs­ına­lyq kómek kórsetý, olardy ýaqytsha gospıtaldaý, bazalyq emdeý jáne basqa da qyzmet túrleri kórsetiledi. Bolashaqta hırýrgııalyq, ýrologııalyq jáne basqa rentgen-dıagnostıkalyq tehnıkalar shyǵarý kózdelýde. Bizdiń ónimderimizge ishki rynokta ǵana emes, syrtqy rynok ta kóz tigýde. Sonyń ishinde zaýytta shyǵarylatyn palatalyq rentgen apparatýralaryna Bolgarııa qy­zyǵýshylyq tanytyp otyr. Basqa shetelder de bizben áriptestik qatynas ornatýǵa yntaly bola túsýde. Ústimizdegi jylǵy on aıda ǵana 2,5 mıllıard teńgeniń ónimderi ótkizildi. Bul ótken jylǵy kórsetkishten anaǵurlym kóp. Jalpy, kásiporynda jańa ónimder shy­ǵarý, burynǵylaryn jetildirý baǵy­tyn­da júıeli jumystar júrgizilýde. Mu­nyń ózi aksıonerlik qoǵam alar asýlar­dyń alda da alasarmaıtynyn kórsetedi. Borıs KAMYNIN, strategııalyq damý jónindegi dırektor.  

QALAǴAN KÁSIBIM – О́MIRLIK NÁSIBIM

Meniń zaýytta jumys istegenime 42 jyldyń júzi bolypty. Árıne, osy jyldarda kásiporyn adam tanymas­taı ózgerdi desem artyq aıtqandyq bolmas. Jańa tehnıkalar satyp alyndy, básekege qabiletti ónimder shyǵa­ry­lýda. Sehtaǵy qondyrǵylar Japonııadan, Germanııadan ákelingen. Tokarlyq stanoktar da jetildirilgen, sapaly da jańa. Joǵary tehnologııalyq rentgen apparatýralaryna ornatylatyn bólshekter de álemdik standarttarǵa saı bolýy kerek. Jalpy, tokarlyq mamandyqtyń qyr-syry kóp, eń myqtymyn degen sheberdiń óziniń bilmeıtini bolýy bek múmkin. Sondyqtan ár bólshekti jonǵanda uqyptylyq pen baıqampazdyq kerek. Sonda ǵana sapaly bolady. Tokarlyqqa jastar kelmeıdi. Olar bul jumysty aýyr­synady, eńbekaqysyna kóńilderi tolmaıdy. Biz osy ma­man­dyqpen óz ómirimizdi sabaqtastyrǵandyqtan osydan ar­tyq jumysqa kóńilimiz de aýmaıdy. Munda qazir joldasym da eńbek etedi. Biz zeınet jasyndamyz. Alaıda, kásiporyn basshylary jumys jasaı berýimizdi qalaıdy. Al, eńbek etip qalǵan adamnyń qarap otyra almaıtyny belgili ǵoı. Eńbek jaǵdaıymyz jaqsy, jalpy, ardagerlerge degen kó­z­­­qarasqa da rızamyz. Zaýyt kózge de, kóńilge de ystyq. Son­dyqtan kásiporynnyń jańa jaǵdaıda jumys istep, bá­se­kege qabiletti ónim shyǵarýyna, qarqyndy damýyna úles qosyp jatqanymyz kóńilge maqtanysh sezimin uıalatady. Nurlan AITJANOV, 2-sehtyń 5-razrıadty tokari, qurmetti eńbek ardageri. __________________________ Aıqarma betti daıyndaǵan «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Aqtóbe oblysyndaǵy menshikti tilshisi Satybaldy SÁÝIRBAI.