Gýmanıtarlyq bilimniń jańa baǵdarlary

Eń bastysy bul oqýlyqtar álem­niń 44 elinde shyǵarylyp, 34 til­ge aýdarylǵan jáne tırajynyń jal­py sany 47 mıllıondy qura­ǵan. Osyndaı oqýlyqtardy memlekettik baǵ­darlamanyń barysyn­da aýdarý já­ne olardy erkin taratý álemde teń­desi joq is-shara bolyp tabylady. 

Aýdarylǵan kitaptardyń ishinde fılosofııanyń damýyna aıryqsha úles qosqan oıshyldardyń tulǵasy men olardyń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan Derek Djonstonnyń «Fılo­sofııanyń qysqasha tarıhy» degen eńbegi aýdarylǵan. Ki­tap­­ta avtor Batys dástúrindegi kór­­­nekti fılosoftardyń negizgi eń­bek­teri men teorııalaryn oqyr­man­­dar­ǵa kezeń-kezeńmen tanystyra­dy já­ne fılosoftardyń ómir súr­gen dáýirine sholý jasap, shy­ǵar­malarynyń negizgi ıdeıalaryn tal­daýǵa basymdyq bergen. 

Kelesi oqýlyq Oksford ýnıver­sı­tetiniń vıse-kansleri, Brıtan aka­demııasynyń prezıdenti bolǵan Entonı Kennıdiń tórt bólimnen tura­tyn fılosofııa iliminiń ejelgi zamanynan búginge deıingi damýyn tolyq qamtıtyn eńbegi «Batys fılo­sofııasynyń jańa tarıhy. 1-tom: Antıka fılosofııasy» jáne «Batys fılosofııasynyń jańa tarıhy. 2-tom: Orta ǵasyr fılosofııasyna» arnalǵan. Onda Pıfagor men Falesten bastalyp, fılosofııanyń hrıstıan dáýirine jetkizgen qasıetti Avgýstınmen aıaqtalady. Jalpy, bul oqýlyqtar batys órkenıetin túsingisi keletin orta úshin fılosofııa tarıhyna arnalǵan tórt bólikten turatyn toptamanyń birinshi jáne ekinshi tomy bolyp tabylady.

Parıj ýnıversıtetiniń profes­sory Remı Hesstiń «Fılo­so­fııa­nyń tańdaýly 25 kitaby» aýda­r­ylyp jaryqqa shyqty. Osy kitap arqyly avtor Batystyń asa kór­nek­ti oıshyldaryn, olar­dyń shy­ǵar­malaryn tanystyryp jáne sol maqsatpen batys fılo­so­fııa­sy­nyń damýynyń eleýli kezeń­de­rin kórsetedi degen 25 shyǵar­ma­ny iriktep usynǵan. 

Dintaný salasynda brıtandyq fılosof, dintanýshy Karen Arms­tron­gtiń «Iýdaızm, hrıs­tıandyq pen ıslamdaǵy 4000 jyldyq izde­nis: Qudaıtaný baıany» eńbegi aýda­rylǵan Armstrongtiń bul eń­begi jalpy álemniń 30-dan astam ti­line aýdarylyp, mıllıondaǵan tara­lymmen shyqqan dintaný sala­syn­daǵy eń bedeldi eńbekterdiń biri bolyp tabylady. Atalǵan oqýlyqta sanamyzdaǵy bir Qudaıǵa degen senim qaıdan kelip ornyqty? Adamzattyń Jaratýshy týraly túsinigi qalaı ózgerip otyrdy degen sııaqty mańyzdy suraqtarǵa jaýap izdeledi. 

Mádenıettaný salasynda álem­niń úzdik ýnıversıtetterinde keńi­nen paıdalanylyp júrgen Alan Bar­nardtyń «Antropologııa tarıhy men teorııasy» atty oqýlyǵy da qazaq tiline aýdaryldy. Ki­tap­­­­tyń mazmuny antropologııa ǵy­­lymynyń qalyptasý tarı­hyn, on­­daǵy evolıýsııa teorııa- sy tý­ra­ly tujyrymdardy, relıa­tı­vı­zm, strýktýralızm men post­st­rý­k­týralızmniń túrli salalaryn jáne endi ǵana qalyptasyp jat­­qan ınterpretasııalyq jáne pos­­tmodernıstik kózqarastarǵa qa­­tysty taqyryptar keńinen qam­tylǵan.

Qoryta aıtar bolsaq, bul oqý­lyq­tardyń barlyǵyn álemniń úzdik ýnıversıtetterinde, mysaly, Kembrıdj, Garvard, Oksvord, já­ne Máskeý ýnıversıtetteriniń stý­­dentteri keńinen paıdalanad­y. Son­dyqtan bul jobanyń aıasyn­da qazaqstandyq stýdentter, oqy­tý­shylar, ǵalymdar mem­le­ket­tik tilde álemdegi eń tanymal ýnı­ver­sıtetterdiń oqýlyqtaryna qol jet­kizýi óte mańyzdy bolyp taby­lady. 

Saltanat AÝBAKIROVA,  PhD doktor, S.Toraıǵyrov atyndaǵy PMÝ-dyń «Fılosofııa jáne áleýmettik- gýmanıtarlyq pánder kafedrasynyń qaýymdastyrylǵan  professory (dosent)