Elbasynyń memlekettik qyzmetkerler qoǵammen dıalog júrgizýdi úırenýi, el turǵyndarymen túsinikti tilde sóılesýdi, júrgizilip jatqan reformalardyń mán-mańyzy men nátıjesin túsindirýdi úırenýi tıis degen tapsyrmasyna saı keshe Joǵarǵy sotta «Sot rıtorıkasy: oqytý jáne tájirıbe máseleleri» atty halyqaralyq konferensııa alǵash ret ótti. Jáne bul konferensııa Internette onlaın-rejimde kórsetildi.
Sol onlaın-rejimnen baıqaǵanymyzdaı, konferensııa «Sottaǵy senim men sóıleý óneri» jáne «Sottaǵy sóıleý mádenıeti – quqyqtyq bilim sapasynyń kórsetkishi» atty eki sessııadan turdy. Birinshi sessııa barysynda Joǵarǵy sot tóraǵasy Jaqyp Asanov, Parlament Májilisiniń depýtaty Qýanysh Sultanov, A.S.Pýshkın atyndaǵy Orys tili memlekettik ınstıtýtynyń kafedra meńgerýshisi (Máskeý q.) Vladımır Annýshkın, jazýshy Bolat Bodaýbaı, M.V.Lomonosov atyndaǵy MMÝ fılıalynyń professory Nursulý Shaımerdenova baıandama jasady. J. Asanov sot júıesiniń eń basty ári dara ónimi – sot aktisi ekendigin atap ótti. Biraq oǵan qatysty narazylyq kóp. Kóbinese adamdar onyń mazmunyn túsiný úshin qosymsha qarjy men ýaqyt jumsaı otyryp, zańgerlerge júginýge májbúr. Sondyqtan osy jylǵy naýryz-sáýir aılarynda ótken Joǵarǵy sottyń jalpy otyrysynda azamattyq, ákimshilik jáne qylmystyq ister boıynsha sot aktisi qandaı bolýy tıistigi jazylǵan normatıvtik qaýlylar qabyldanǵan bolatyn.
Bul jańalyqtyń negizi – árbir sot sheshiminiń mazmuny aıqyn ári túsinikti bolýy kerek, onda iske qatysy joq artyq aqparat bolmaýy tıis. Árbir aıtylǵan ýájge sýdıa óziniń anyq dáıektelgen ustanymyn bildirýi shart. Buǵan qosa, sot sheshimi jarııalanǵannan keıin sýdıa mindetti túrde taraptarǵa qarapaıym ári túsinikti tilde nelikten ol dál osyndaı sheshim qabyldaǵanyn túsindirýi tıis. Bul sýdıalarǵa jazbasha mátinderdi daıyndaý, kópshilik aldynda sóıleý, daýlasyp júrgen adamdar arasynda bitim ornatý boıynsha bilim men praktıkalyq daǵdylarǵa qatysty qoıylatyn talaptardy arttyrady. Soǵan oraı J.Asanov sot rıtorıkasy sot tóreligin tıimdi júzege asyrýdyń, qoǵamda daýdy azaıtýdyń kilti jáne adamdardyń sot júıesinen kútetin naqty talap-tilekterine degen jaýap ekendigin aıryqsha atap ótti.
Odan ári spıkerler zańger sóziniń jaýapkershiligi, zań shyǵarý tiliniń ereksheligi jáne rıtorıka, zańgerlerdi daıarlaý salasyndaǵy kommýnıkasııa men sóz sóıleý mádenıetiniń túrleri sekildi taqyryptar boıynsha pikir almasty. Buǵan qosa, bılerdiń sheshendik óneriniń mańyzdylyǵy, zańgerler sóziniń senimdi bolýy jáne sapaly sot aktisi týraly máseleler kóterildi. Al ekinshi sessııada elimizdegi zańgerlik bilim berýdiń qazirgi jaı-kúıi men zańgerlik bilim standarttary, qoǵamnyń joǵary kásibı zańgerlerge degen suranysy talqyǵa salyndy. Pikirtalas barysynda advokat Mıhael Kvırıng zańgerlerdi daıarlaýdaǵy Eýropa tájirıbesimen bólisti.
Is-shara barysynda «Jańa úlgidegi úzdik sot aktisi» respýblıkalyq konkýrsynyń qorytyndysy aıtyldy. Oǵan 45 sot, 78 sýdıa men 5 maman qatysqan bolatyn. Jumystar «Memlekettik tildegi úzdik sot sheshimi», «Orys tilindegi úzdik sot sheshimi» atalymdary boıynsha usynyldy. Endi bul sot aktileriniń úzdik nusqalary tıisti jınaqqa engiziledi. Ol sýdıalardyń sot sheshimderin ázirleý daǵdylaryn jetildirýine baǵdar bolady. Al atalǵan forým Qazaqstandaǵy F.Ebert atyndaǵy qormen birlesip uıymdastyrylypty. Oǵan Joǵarǵy jáne jergilikti sottardyń sýdıalary, Parlament Májilisiniń depýtattary, Sot tóreligi akademııasynyń basshylyǵy, «Atameken» UKP, joǵary oqý oryndarynyń, advokatýranyń, jazýshylar qaýymdastyǵynyń ókilderi, halyqaralyq sarapshylar, fılolog-ǵalymdar, qoǵam jáne memleket qaıratkerleri qatysty.
Aleksandr TASBOLAT, «Egemen Qazaqstan»