Keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń sapa salasyndaǵy «Altyn sapa», bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi salasyndaǵy «Paryz» baıqaýlary boıynsha syılyqtarynyń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń arnaıy syılyǵynyń laýreattaryn marapattaýǵa arnalǵan saltanatty rásimge qatysty. Marapattaý rásimi barysynda Qazaqstandaǵy ındýstrııalyq nysandardyń tusaýkeseri jáne olardy iske qosýǵa arnalǵan jalpyulttyq telekópir bolyp ótti. Astanadaǵy «Velotrek-Saryarqa» sporttyq kesheninde Premer-Mınıstr K.Másimovtiń jáne Úkimet músheleriniń qatysýymen ótken saltanatty rásimge 6 myńǵa tarta adam qatysty.
El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy qarsańynda elimizdiń barlyq óńirlerinde ekonomıkalyq órleý úrdisi beleń alyp, memleketimizdiń tarıhyndaǵy erekshe aıtýly kúnge tolaıym tartýlar jasalýda. Osy oraıda elimizde júzege asyrylyp jatqan ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda iri jobalar iske qosylyp, myńdaǵan jańa jumys oryndary ashylýda. Elbasy Nursultan Nazarbaev «Velotrek-Saryarqa» sporttyq kesheninde ótken onlaın rejimindegi elimizdiń údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylyp jatqan óńirlik jobalardyń jumys barysymen tanysyp, Táýelsizdik merekesi qarsańynda paıdalanýǵa beriletin iri jobalardyń tusaýyn kesti.
Jalpyulttyq telekópirdiń betashary Qostanaı oblysynan bastaldy. Onlaın rejiminde ótip jatqan telekópir barysynda úlken monıtordan merekelik rýhpen jigerlengen qostanaılyqtar Elbasyna dý qol shapalaqtap qurmet kórsetti. Qostanaı oblysynyń ákimi sóz alyp, údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy sheńberinde óńirde atqarylǵan ıgi isterdi tilge tıek etti. Sizdiń tikeleı tapsyrmańyz boıynsha ÚIIDB aıasynda Qostanaı oblysynda aǵymdaǵy jyly jalpy quny 24,6 mıllıard teńge bolatyn 28 joba iske qosyldy. Qazir biz sondaı bir iri jobanyń tusaýkeseriniń kýási bolǵaly turmyz, dedi Sergeı Kýlagın.
Bul – Sokolov-Sarybaı ken óndiristik birlestiginiń jańa №17-shi tehnologııalyq seksııasy. Jobanyń jalpy quny 7,3 mıllıard teńge. Bul jobanyń iske qosylýy nátıjesinde quramynda 66 paıyz temiri bar temir keni konsentratyn shyǵarý 1,7 mıllıon tonnaǵa artady. Osynyń arqasynda bastapqy temir keni konsentratyn shyǵarý kólemi jylyna 18 mıllıon tonnaǵa ulǵaımaq. Sóıtip, «SSKО́B» AQ Reseı men Qytaıǵa jiberiletin eksporttyq ónim kóleminiń aınalymyn arttyrady. Qostanaı oblysynyń ákimi jańa óndiris nysanyn iske qosý úshin Memleket basshysynan ruqsat surady.
Telekópir arqyly Elbasy qostanaılyqtardy eńbek jeńisimen shyn júrekten quttyqtady. Sokolov-Sarybaı óndiristik birlestigi elimizdegi eń qýatty ken óndirýshi kompanııa bolyp tabylady. Men bul eńbek ujymyn jaqsy bilemin. Sizderdiń búgin iske qosqaly otyrǵan óndiristerińiz elimiz úshin óte qajet edi. Bul jańa ónim, bul qosymsha úlken tabys ákeletin ónimder. Sizderdi osy tabystaryńyzben jáne el Táýelsizdiginiń 20 jyldyq torqaly toıymen quttyqtaımyn. Eńbekte tabys, zor densaýlyq tileımin. Kásiporyndy iske qosýǵa ruqsat, dedi Elbasy óz sózinde.
Odan keıin telekópir arqyly Mańǵystaý oblysynyń ákimi Qyrymbek Kósherbaev sóz aldy. Búgingi tańda ózińiz ashqan «Aqtaý teńiz porty» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy keń qanat jaıýda. Arnaıy aımaqta jalpy quny 400 mıllıon dollar bolatyn Qytaıdyń «SAN BAO» kompanııasymen birge 11 kásiporynnan turatyn «ónerkásip parkin» jasaý jobasyn iske asyra bastadyq, dedi ol óz sózinde. Búgin elimizdiń tuńǵysh kompıýterlik planshet zaýytyn iske qosqaly turmyz. Otandyq ónimniń sapasy óte joǵary ári oǵan qazaqsha baǵdarlama engizilgen. Baǵasy da qoljetimdi. Kompıýterlik quraldyń alǵashqy tobyn orta mektepterge jiberýdi josparlap otyrmyz.
Elimiz táýelsizdik alǵan jyldar úrdisinde Memleket tarapynan Mańǵystaý oblysyna únemi kóńil bólinip keledi. О́zderińiz bilesizder Aqtaý qalasynyń mańynda jańa erkin ekonomıkalyq aımaq paıda boldy, dedi Elbasy telekópir arqyly mańǵystaýlyqtarǵa arnaǵan sózinde. Erkin aımaqta birqatar kásiporyndar ashylyp, ınvestısııa tartýǵa múmkindik týdy. Indýstrııalandyrý degenimiz tek qana óndiris mekemeleri emes, zaýyt, fabrıkalar ǵana emes, bul oraıdaǵy basty maqsat – halyqqa jumys berý, turǵyndardyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý bolyp tabylady. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta da biz osy alǵan baǵyttan taımaımyz. Odan ári Memleket basshysy Mańǵystaý óńirinde atqarylyp jatqan ındýstrııalandyrý jumysyna joǵary baǵa bere kelip, Aqtaý porty arqyly jáne salynyp jatqan basqa da aılaqtar arqyly biz ózimizdiń jalǵyz teńizimiz – Kaspıı teńizi arqyly shetelge shyǵatyn jolymyzdy keńeıtýdemiz. Bul jaǵynan da aldaǵy ýaqytta órkendeý úrdisi úlken boldy dep esepteımin, dep atap kórsetti. Odan ári Memleket basshysy mańǵystaýlyqtardy elimizdiń aıtýly merekesimen jáne aldaǵy jańa jylmen quttyqtap, zaýyttyń iske qosylýyna sáttilik tiledi.
Onlaın júıesi arqyly jobalardy iske qosý saltanatynyń kezegi Aqtóbe oblysyna kelip jetti. Telekópirge Muǵaljar aýdany aýmaǵynda jumys istep jatqan «Qazaqoıl Aqtóbe» JShS-nyń jańadan ashylǵaly otyrǵan gaz óńdeý zaýyty qosyldy. Zaýyt ǵımaratyna jınalǵan jumysshylar qaramy qomaqty. Olardyń qoldaryna ustaǵan úndeýler men urandar, transparanttar men jalaýshalar qýanyshty sáttiń saltanatyn arttyra túskendeı. Jınalǵandardyń júzderinen qýanysh lebi esedi. Onyń da reti bar. El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy men Reseıdiń «Lýkoıl» kompanııasynyń elimizde jumys istegenine 20 jyl tolýymen tuspa-tus kelip otyr eken.
О́ńir 20 jylda ekonomıkasy ártaraptandyrylǵan, álemdik standarttarǵa saı ónimder óndiretin ındýstrııaly aımaqqa aınaldy. Munda ınnovasııalyq tehnologııalardy engizý úderisi jedeldetilýde. Táýelsizdik alǵan jyldary óndiris kólemi 578 ese ósip, óndirilgen ónim kólemi 1 trıllıon teńgege jetti. Bıyl oblysta jalpy óńirlik ónim kólemi 1 trıllıon 300 mıllıard teńge bolady dep kútilýde. Indýstrııalandyrý baǵdarlamasy qolǵa alynǵan eki jylda jalpy quny 184 mıllıard teńge bolatyn 51 joba iske qosylyp, 5 myń jańa jumys orny ashyldy. Oblysta ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa baǵyttalǵan jańa jobalar da júzege asyrylýda. Telekópirde sóz alǵan oblys ákimi Arhımed Muhambetov osy sátte tusaýy kesiletin jańa joba – «Qazaqoıl Aqtóbe» JShS-nyń gaz óńdeý zaýyty jaıynda Elbasyna qysqasha málimdedi.
Asa qadirli Elbasy, Sizdi jáne barsha qazaqstandyqtardy el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵymen quttyqtaımyn, deı kelip oblys basshysy Arhımed Muhambetov osy jyldarda Aqtóbe oblysy Qazaqstannyń ekonomıkalyq kartasynan turaqty oryn alǵanyn, jańa ındýstrııalyq saıasat nátıjesinde búginge jáne bolashaqqa qyzmet etetin jańa óndirister iske qosylǵanyn, barlyq kásiporyndarda eńbek ónimdiligin jáne qaıta óńdeý prosesin arttyratyn ınnovasııalyq tehnologııalar kóptep engizilip jatqanyn jetkizdi.
Qazir paıdalanýǵa berilip otyrǵan «Qazaqoıl Aqtóbe» JShS-nyń gaz óńdeý zaýyty óńirdiń ekologııalyq ahýalyn jaqsartatyn óte mańyzdy joba. Zaýyttyń qýattylyǵy jylyna 420,0 mıllıon tekshe metr munaıǵa ilespe gazdy óńdeýge múmkindik beredi. Jobanyń quny 41,7 mıllıard teńge turady. Zaýyt qurylysynda 1,5 myńnan astam adam eńbek etti. Bul zaýyttyń iske qosylýy oblys turǵyndary men kásiporyndardyń kógildir otynǵa degen suranysyn qanaǵattandyrýǵa, sondaı-aq, jańa óńdeýshi kásiporyndardy damytýǵa jáne óńirdegi ekologııalyq ahýaldy saýyqtyrýǵa múmkindik beredi. Zaýyt quramyna kiretin gaz óndeý kesheninde 420 mıllıon tekshe metr gaz óńdelip qana qoımaıdy, buǵan qosymsha 300 mıllıon tekshe metr qurǵaq gaz, 45 mıllıon tekshe metr suıytylǵan gaz, 6 myń tonna gazdyq benzın jáne 10 myń tonna túıirshikti kúkirt óndiriledi.
«Qazaqoıl Aqtóbe» JShS bas dırektory Andreı Reshetnev arnaýly tetikti basyp zaýytty iske qosty. Zaýytqa qoıylǵan úlken teleekrannan gazdyń kompressorlarǵa túskeni aıqyn kórinýde. Gaz óńdeý prosesin tamashalaǵan jınalǵandar dý qol shapalaqtap, jańa óndiristiń ashylý qýanyshyna bólendi.
Bizdiń elimizde Aqtóbe oblysy munaı-gaz óndiretin mańyzdy óńirlerdiń birinen sanalady. Myna gaz óńdeý zaýyty ásirese elimizge asa qajet. Sondyqtan jyldan-jylǵa gaz óndirýdi órkendetip kele jatqan Aqtóbe oblysynyń eńbekkerlerine rızashylyǵymdy aıtamyn, dedi Elbasy telekópir arqyly aqtóbelikterge arnaǵan sózinde. Memleket basshysynyń ruqsatymen zaýyt iske qosyldy.
Qurmetti Nursultan Ábishuly, Táýelsizdik jyldarynda Jambyl oblysynda ónerkásiptiń myqty irgetasy qalandy. 2015 jylǵa deıin shıkizattyq emes eksport kólemin 36 paıyzǵa, eńbek ónimdiligin 1,4 ese arttyrýǵa qol jetkizemiz, dedi óńir basshysy Qanat Bozymbaev telekópir arqyly aıtqan sózinde. Búgin biz jańa óndiris ornyn – medısınalyq buıymdar óndiretin zaýytty iske qosamyz. Bul zaýytta medısına salasyna arnalǵan arnaıy kıimder jáne biregeı ish kıimder shyǵarylatyn bolady. Mundaı zaýyt TMD memleketteri ishinde eń alǵash bizdiń oblysta iske qosylǵandyqtan, bizdiń kórshi elder rynoktaryna erkin kirip, turaqty oryn alýymyzǵa tolyq múmkindigimiz bar. Qurmetti Elbasy, jańa kásiporynnyń jumysyn bastaýǵa ruqsat etińiz.
Qazirgi tańda Qazaqstan medısınalyq quraldarmen jáne dári-dármektermen ózin-ózi 10 paıyz ǵana qamtamasyz etedi. Bizdiń alǵa qoıyp otyrǵan mindetimiz osy kórsetkishti 40-50 paıyzǵa deıin jetkizý. Ol úshin qazir elimizde kóp jumystar atqarylyp jatyr. Sizder elimiz úshin óte qajet zaýytty iske qosyp otyrsyzdar. Bul Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna degen sizderdiń úlken tartýlaryńyz, dedi Elbasy Jambyl oblysynyń jurtshylyǵyna arnaǵan sózinde. Osydan keıin jınalǵandardyń qyzý qoldaýymen onlaın rejiminde jańa zaýyt ómirge joldama aldy.
Kezek Qaraǵandy oblysyna jetti. Oblys ákimi Serik Ahmetov óńirde atqarylyp jatqan ıgi isterdi aıta kelip, 2015 jylǵa deıin óńirde taǵy da 23 iri kásiporyn iske qosylyp, 4 myńǵa jýyq jańa jumys orny ashylatyndyǵyn málimdedi. Telekópir arqyly búgin munda joǵary sapaly katodty mys shyǵaratyn jańa zaýyt iske qosylmaq. Bul óndiriske 7 mıllıard teńge ınvestısııa tartylǵan. Jańa zaýyt shyǵaratyn ónimge elimizdiń elektr energııasyn taratatyn kompanııalary jáne máshıne jasaý óndirisi óte zárý. Zaýyt jumys isteı bastaǵanda 145 adam turaqty jumys ornymen qamtamasyz etiledi. Bul jobany «Sary Qazyna» kompanııasy is júzine asyrǵan. Zaýyttyń óndiristik qýaty jylyna 10 myń tonna katodty mys óndirý bolyp tabylady. Zaýyt kelesi jyldan bastap tolyq qýatynda jumys isteı bastaıdy, dedi ol.
Elbasy jaqynda Qaraǵandy óńirinde bolǵan jumys sapary barysynda oblysta atqarylyp jatqan jumystarmen jan-jaqty tanysqanyn aıta kelip, bul óńirde úlken óndiristik damý úrdisi beleń alǵanyn atap kórsetti. Qaraǵandylyqtardyń joǵary qarqynmen is júzine asyryp jatqan bastamalary barlyq óńirlerdiń ákimderine, barlyq qazaqstandyqtarǵa úlgi bolýǵa tıis. Elimizdi ındýstrııalandyrý jónindegi bizdiń búgingi bastamamyz – bul dál qazirgi kezeńdegi bizdiń ulttyq ıdeıamyz. Qaraǵandyda ekonomıkamyzdyń barlyq salasy qarqyndy damý ústinde, dedi Elbasy. Memleket basshysynyń ruqsatymen Qaraǵandy óńirinde taǵy da bir iri joba iske qosyldy.
Telekópir arqyly Astanamen baılanysqa shyqqan Qyzylorda oblysynda da iri ındýstrııalyq jobalar iske asyrylýda. О́ńir basshysy Bolatbek Qýandyqovtyń aıtýynsha, táýelsizdik jyldary bul óńirde 5 trıllıon teńgeniń ónerkásip ónimderi óndirilgen. Sońǵy 10 jylda shaǵyn bıznes sýbektileri 7 esege artyp, 68 myńnan asa adam turaqty jumyspen qamtylǵan. Turǵyndardyń aqshalaı tabysy 8 ese ósken. Bıylǵy jyly ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy aıasynda jalpy quny 57,3 mıllıard teńgeniń 33 jobasy iske qosylǵan. Olardyń eń irisi – búgin Memleket basshynyń nazaryna usynylyp otyrǵan Kúkirt qyshqyly zaýyty.
Iá, bul joly Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń nazaryna Jańaqorǵan aýdanyndaǵy Kúkirt qyshqyly zaýyty usynyldy. Zaýyttyń jyldyq ónimi 500 myń tonnany quramaq. Qazirgi boljam boıynsha, 98 paıyz kúkirt qyshqylyn, 18 mVt. elektr energııasyn shyǵarady dep kútilýde. Sońǵy úlgide jasaqtalǵan zaýyttyń buǵan shamasy jetetini kámil. Jobanyń jalpy quny 34497 mıllıon teńgeni quraǵan. Qurylysy tolyq aıaqtalǵan zaýytta 308 adam jumyspen qamtylady.
Endi erekshelikteri týraly aıtaıyq. Mundaı zaýyt elimizdiń ońtústik óńirindegi birde-bir aımaqta joq. Al qýattylyǵy jaǵynan respýblıkada aldyńǵy qatarly zaýyttardyń biri bolyp esepteledi. Kásiporynnyń sońǵy úlgidegi qural-jabdyqtarmen qamtylǵanyn aıttyq. Sonyń arqasynda kúkirt qyshqylyn óndirý sapasy joǵarylaıdy. Sonymen qatar jergilikti mamandardyń kásibı turǵyda shyńdalatyny da aıqyn. Álemniń ozyq tehnologııalaryn toptastyrǵan kásiporyn qorshaǵan ortaǵa zalalyn tıgizbeıdi. Kúkirt qyshqylyn ekologııaǵa zardabyn tıgizbeı óndirip, aınalany lastamaıtyny dáleldenip otyr. Bul Qyzylorda oblysy úshin basty nazardaǵy másele ekeni anyq. Sondaı-aq, atalǵan zaýyt Qazaqstannyń atom ónerkásibine de aıryqsha úles qospaq. El ekonomıkasynyń basym bóligin qurap otyrǵan sala osy arqyly ekpinin eseleı túsedi degen jospar bar. Qysqasy, zaýyt tek aımaqqa ǵana qyzmet etip qoımaı, elimizdiń ıgiligine aınalyp, alys-jaqyn shetelderge óz ónimin usynbaq.
Men qyzylordalyqtardy Táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵy ishinde, ásirese keıingi jyldarda jetken zor jetistikterimen shyn júrekten quttyqtaımyn. Qazirgi ýaqytta Qyzylorda halqy, jalpy bul óńir jańasha ósip, órkendep kele jatyr. Jańa óndiris oryndary ashylýda. Oblys turǵyndary jańa mamandyqtardy ıgerip, jańa jumys oryndary ashylýda. Osynyń bári elimizdiń Táýelsizdiginiń arqasy. Jeńisterimiz jemisti bolsyn, dedi Elbasy onlaın rejimi arqyly Syr óńiriniń jurtshylyǵyna arnaǵan sózinde. Qalyń jurtshylyqtyń qoldaýymen jańa zaýyttyń tusaýy kesildi.
Sizdiń sharýashylyqty ártaraptandyrý týraly tapsyrmańyz óńirde ońtaıly sheshimin tabýda, dep bastady telekópir arqyly Memleket basshysyna arnaǵan sózin Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev. Sonyń biri búgin tusaýy kesilgeli otyrǵan – teri ıleıtin zaýyt.
Semeı qalasynda salynǵan bul zaýyt Qazaqstandaǵy teri óńdeıtin eń iri jáne shıkizatpen daıyn ónim óndirýge qajetti tehnologııamen jabdyqtalǵan birden-bir kásiporyn. Kásiporynǵa ıtalııalyq qondyrǵylar ornatylǵan. Búgingi tańda Abaı, Borodýlıha, Úrjar aýdandarynda úsh servıstik daıyndaý ortalyǵy iske qosylǵan. Jańa zaýyttyń óndiristik qýaty jylyna 450 myń iri qaranyń terisin ılep, 125 mıllıon sharshy metr óńdelgen ónim shyǵarýǵa negizdelgen.
Shyǵys Qazaqstan oblysy Qazaqstannyń iri óndiristik óńirleriniń biri bolyp sanalady. Oblysta atqarylyp jatqan aýqymdy isterdiń barlyǵyn biz jaqsy bilemiz. Kóptegen iri óndiris oshaqtary iske qosylyp, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy jaqsarýda. Munyń bári úlken jaýapkershilikpen atqarylyp jatqan jumystar. Shyǵysqazaqstandyqtar buryn mysty, myryshty, qorǵasyndy ıleýshi edi, endi mine, teri ıleıtin boldyńyzdar. Bul da elimizdiń aýyl sharýashylyǵy úshin asa qajet óndiris, dedi Nursultan Nazarbaev telekópir arqyly baılanysqa shyqqan semeılikterge. Semeı qalasyndaǵy jańa zaýyt ǵımaratyna jınalǵan jurtshylyqtyń qyzý qoldaýymen bul nysan da iske qosyldy.
Kelesi kezekte telekópir jelisine Batys Qazaqstan oblysy qosyldy. Aqjaıyq óńirinde táýelsizdik jyldary óńdeý sektoryndaǵy óndiris kólemi 12 ese ósti. Aımaqta buǵan deıin ótkir kúıinde qalyp kelgen energııa tapshylyǵy problemasy túbegeıli sheshimin tapty. Sondaı-aq munda mashına jasaý, kólik, keme qurastyrý jáne qurylys materıaldary óndiristeri jan-jaqty damyp keledi. Tutastaı alǵanda, «Zenıt», «QazArmaprom», «Batys Qazaqstan qurylys materıaldary korporasııasy», «Oralagroremmash» sekildi zaýyttar men kásiporyndar oblystyń búgingi órken jaıǵan óndiristik kelbetin tanyta alady. О́ńir basshysy Baqtyqoja Izmuhambetovtyń aıtýynsha, 2010-2013 jyldarǵa belgilengen ındýstrııalandyrý is-sharalaryna sáıkes oblysta 29 joba iske asýda. Onyń quny 254,4 mıllıard teńgeni quraıdy. Osy arqyly 1200 adamdy jumyspen qamtýǵa múmkindik týyp otyr. Al bıylǵy 2011 jyly 11 joba paıdalanýǵa berildi. Sonyń ishindegi eń aýqymdysy búgin ómirge joldama alǵan Qarashyǵanaq óńdeý keshenindegi kómirsýtegi shıkizatyn tereń óńdeý jáne tazalaý jónindegi qondyrǵy bolyp tabylady. Bul jobanyń basty maqsaty – búgingi zamanǵy tehnologııalyq jetistikterdiń kómegi arqyly bir jyl ishinde kondensat óndirýdiń eksporttyq áleýetin 7,7 mıllıon tonnadan 10,3 mıllıon tonnaǵa deıin kóterý bolmaq. Jańa qondyrǵy jaǵdaıynda eńbek ónimdiligi bir adamǵa shaqqanda jylyna 387,3 myń AQSh dollaryn quraıdy. Bul saladaǵy ortasha respýblıkalyq kórsetkishten 246 myń AQSh dollaryna joǵary. Jylyna 2,6 mıllıon tonna shıki kondensatty óńdeı alatyn jobanyń quny – 155 mıllıard teńge. Qondyrǵynyń iske qosylýy arqyly 90 jańa jumys orny ashylady dep kútilýde.
Elbasy Batys Qazaqstan oblysynda ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy boıynsha atqarylyp jatqan jumysqa jan-jaqty toqtala kelip, óńirdiń energetıkalyq táýelsizdikke qol jetkizgenine joǵary baǵa berdi. Sizderdiń elektr júıesin ózderińiz salyp, Reseıden keletin elektr qýatyna táýeldilikten qutylǵandaryńyz óte qýanyshty jaǵdaı. Jalpy, oblys aýyl sharýashylyǵy jaǵynan da, mal sharýashylyǵy jaǵynan da, ásirese ındýstrııalandyrý jáne máshıne jasaý salasynda joǵary jetistikterge jetip otyr, dedi Elbasy óz sózinde. Memleket basshysynyń sáttilik tileýimen, óńirde taǵy bir iri óndiris oshaǵy iske qosyldy.
Táýelsizdiktiń 20 jylynda Almaty oblysynda agrarlyq sektorda óńdeý kásiporyndaryn iske qosý qarqyndy júrgizildi. О́ńir basshysy Ańsar Musaqanovtyń aıtýynsha, joǵary tehnologııaly agroónerkásip kesheni quryldy. Atalǵan nysandar Almaty qalasynyń aınalasynda azyq-túlik beldeýin damytý baǵdarlamasyn iske asyrýǵa múmkindik beredi. Sonyń biri «Baıserke Agro» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi bolyp tabylady. Bul jerde jemshóp bazasynan bastap, daıyn ónimder shyǵaratyn mal sharýashylyǵy klasteri quryldy. Búgin «Baıserke Agro» kompanııasynyń 10 túrli ónim shyǵaratyn et óńdeý kesheni iske qosylmaq.
Telekópir baılanysyna Almaty qalasy shyqty. Jaqynda ashylǵan jańa metroda qala ákimi Ahmetjan Esimov bastaǵan almatylyqtar onlaın rejimi arqyly Elbasyna dý qol shapalaqtap zor qurmet kórsetti. Ákim atap kórsetkendeı, metropolıtenniń birinshi kezegin paıdalanýǵa berý arqyly 7 stansa jumys isteıdi. Metronyń jalpy ótkizý múmkindigi jylyna 1 mıllıon adam. Metropolıtennen basqa qalada 2011 jyldyń II jartyjyldyǵynda 5 iri joba aıaqtalǵan. Indýstrııalandyrý kartasy sheńberinde Almaty qalasynda 2014 jylǵa deıin jalpy quny 258 mıllıard teńge bolatyn 28 joba iske qosylmaq.
Telekópir arqyly Memleket basshysy barlyq almatylyqtardy ǵasyr jobasy – Almaty metropolıteniniń iske qosylýymen quttyqtady. Men metronyń barlyq stansalaryn aralap shyqtym. Bul bizdiń elimizdegi alǵashqy metropolıten. Bul quny óte qymbat turatyn tamasha ári balamasyz nysan. Biz aldaǵy ýaqytta metropolıten qurylysyn jalǵastyratyn bolamyz. О́ıtkeni ol Almaty úshin óte qajet ekologııalyq kólik qatynasy bolyp tabylady, dedi Elbasy óz sózinde.
Telekópirge qosylǵan Pavlodar oblysynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaevtyń aıtýynsha, 2016 jylǵa deıin óńirde ındýstrııalandyrý sheńberinde 169 joba iske asady. Bul oblysqa 1 trıllıon 203 mıllıard teńge ınvestısııa ákeledi. 13 800 jumys orny ashylady. Elbasynyń Jarlyǵymen Pavlodar óńirinde arnaıy ekonomıkalyq aımaq qurylǵany belgili. Bul aımaqta ashylatyn jańa kásiporyndar elektr energııasyn tutyný kólemine suranysty kóbeıtetin bolady. osyǵan baılanysty búgin bul óńirde elektr qýatyn óndiretin jańa nysan iske qosylǵaly otyr. Ol – «Pavlodarenergo» kásipornynda ozyq tehnologııamen jabdyqtalǵan qýattylyǵy 505 mVt. jańa týrbına men qazandyq agregaty bolyp tabylady.
Qazaqstannyń ekonomıkalyq damýyna Pavlodar óńiriniń qosqan úlesi erekshe zor. Elimizde óndiretin barlyq elektr energııasynyń 40 paıyzdan astamy jalǵyz Pavlodar oblysynda óndiriledi. Elimiz boıynsha kómir óndirýdiń negizgi kólemi de osy óńirge tıesili. Sondyqtan búgin sizderdiń elektr óndirý júıesine qosyp otyrǵan 505 mVt.-tyq týrbınalaryńyz Qazaqstan ekonomıkasy úshin óte qajetti úlken úles bolyp tabylady, dedi Memleket basshysy pavlodarlyqtarǵa arnaǵan sózinde. Onlaın rejimi arqyly telekópirge jınalǵan pavlodarlyqtardyń qyzý qoldaýymen jańa týrbına tetigi iske qosyldy.
Kelesi kezekte onlaın rejimi arqyly Atyraý oblysy bas qalamen baılanysqa shyqty. El tarıhyndaǵy ataýly meıramdy oblys respýblıkalyq iri-iri baǵdarlamalardy mezgilinen buryn aıaqtap, halyqtyń shynaıy ómirinen kórinis tapqan úlken kórsetkishtermen qarsy alýda. Búgin Sizdiń qatysýyńyzben óńirdi ındýstrııalandyrý sheńberinde júzege asatyn jańa ónerkásip nysany – sý arnasy kommýnaldyq sharýashylyǵy úshin, sondaı-aq munaı-gaz salasynda kómirsýtekti óndirý, daıarlaý, tasymaldaý, qaıta daıyndaý úshin asa qajetti Hımııalyq reagentter zaýytyn iske qosamyz. Buryn osynyń bárin shetelden satyp alsaq, endi ózimizde óndirýdi qolǵa alyp otyrmyz. О́nim álemdik talaptarǵa saı, keıbir komponentteri odan da joǵary. Aldaǵy eki jylda osyndaı jańa 30 ınnovasııalyq joba ashylatyn bolady. Qadirmendi Nursultan Ábishuly, zaýytty iske qosýǵa ruqsat etińiz, dedi Atyraý oblysynyń ákimi Bergeı Rysqalıev.
Atyraý – munaıly óńir. Atyraýda basqa óndiris salalaryn órkendetý týraly tapsyrma bergen bolatynmyn. Soǵan baılanysty bul óńirde munaı óńdeý salasy, basqa da óndirister, jańa mamandyq ıelerin daıyndaý máseleleri órkendep ósip keledi. Búgin iske qosylǵaly otyrǵan Hımııalyq reagentter zaýyty atyraýlyqtardyń el Táýelsizdiginiń 20 jyldyq merekesine arnaǵan úlken syılyǵy. Zaýytty qosyńyzdar, iske sát, dedi Elbasy.
Onlaın rejimi arqyly monıtorǵa Soltústik Qazaqstan oblysy qosyldy. О́ńir basshysy Serik Bilálovtiń aıtýynsha, táýelsizdik jyldarynda óńir ekonomıkasy túbegeıli qaıta quryldy. Sonyń aıqyn dálelindeı ÚIIDB sheńberinde oblysta taǵy bir iri nysan iske qosylǵaly tur. Ol – «Egin» JShS-nyń dıirmen-makaron kesheni. Bul keshende jylyna 4 myń tonna ónim shyǵarylatyn bolady. Negizinen osy ónimderdi shyǵarý arqyly óńir astyq ónimderin eksporttaý áleýetin arttyrady.
Bıyl soltústikqazaqstandyqtar astyq óndirýde rekordtyq kórsetkishke qol jetkizdi. Oblys dıqandary elimizdiń qut qambasyna 8,8 mıllıon tonna astyq quıdy. О́ńirde ónerkásip óndirisi de qýatty damýda. Qurylys ındýstrııasy órkendep, joǵary tehnologııalar men joǵary kásibı bilikti kadrlar ósip shyǵýda. Elimizdiń agrarlyq sektoryna aýylsharýashylyq ónimderin odan ári tereńdete óńdeý mindeti qoıylǵan bolatyn-dy. Bul mindet Soltústik Qazaqstan oblysyna da qatysty. Mine, búgin sonyń nátıjesi retinde taǵy bir nysandy iske qosamyz, dedi Nursultan Nazarbaev qyzyljarlyqtarǵa arnaǵan sózinde.
Telekópir arqyly baılanysqa Ońtústik Qazaqstan oblysy shyqty. О́ńir basshysy Asqar Myrzahmetovtyń málimdeýinshe, ındýstrııalandyrý kartasy aıasynda óńirde bıyl 2000-ǵa jýyq jańa jumys orny ashylýyna negiz qalaǵan 28 ınvestısııalyq joba iske qosylǵan. Búgin Memleket basshysynyń qatysýymen onlaın rejiminde «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyndaǵy «Shymkent-Kashemır» daıyn toqyma ónimderin shyǵaratyn kásiporynnyń tusaýy kesilmek. Jańa kásiporyn sharýa qojalyqtarynda týyndaǵan kúrdeli máseleniń biri – maldyń júnin óńdeýdi tolyǵymen sheshedi. Daıyn ónim – jip shyǵarý óndirisi de iske qosylady.
Men Ońtústik Qazaqstan oblysynda atqarylyp jatqan aýqymdy jumystarǵa ábden qanyqpyn. Sizderdiń búgin iske qosqaly otyrǵan zaýyttaryńyz óte mańyzdy nysan. Kashemır degenimiz, ol júnniń túbiti bolyp sanalady. Elimiz úshin óte qajet ónim. Sonymen birge sizder, ońtústikte mata toqý máselesin qolǵa alyp jatyrsyzdar. Bul óte quptarlyq bastama. Osy sharalardy odan ári óristete berýlerińiz kerek, dedi Elbasy. Memleket basshysy telekópir arqyly osy jańa óndiris ornynda jumys isteıtin adamdardy quttyqtap, jańa kásiporynnyń tusaýyn kesti.
Telekópir arqyly baılanysqa shyqqan Aqmola oblysynda ÚIID baǵdarlamasy aıasynda jalpy quny 647 mıllıard teńge bolatyn 43 joba qolǵa alynǵan. Oblys ákimi Sergeı Dıachenkonyń aıtýynsha, iske qosylǵan óndiris oryndarynyń bári daıyn ónim berýde. Búgin telekópir aıasynda Aqmola oblysynda dándi daqyldar egistiginiń ónimdiligin arttyratyn tyńaıtqysh shyǵaratyn zaýyt iske qosylmaq. Ol – «Astana-Nan Kemıkals» JShS-nyń 15 mıllıon lıtr pestısıd jáne gerbısıd shyǵaratyn zaýyty. Bul keshenniń óndiristik qýaty búkil respýblıkamyzdyń suranysyn qanaǵattandyrady jáne 20 paıyz ónim Ortalyq Azııa men Reseıge eksporttalady.
Elbasy telekópirge qatysýshy aqmolalyqtardy eńbek jeńisimen quttyqtaı kelip, elimizdi mol astyqpen qýantqan dıqandarǵa alǵysyn aıtty. Búgingi paıdalanýǵa berilgeli otyrǵan zaýyttyń egin sharýashylyǵymen aınalysatyn óńirler úshin óte qajetti ónim shyǵaratynyn atap kórsete kelip, Memleket basshysy jańa óndiris ornyna sáttilik tiledi.
Sondaı-aq telekópir barysynda «halyqtyq qurylystar» dárejesine ıe bolǵan Almaty oblysyndaǵy Sharyn ózenindegi Moınaq GES-i men «Jetigen – Qorǵas» temir jol jelisi, Mańǵystaý oblysyndaǵy «О́zen – Túrkimenstanmen memlekettik shekara» temir jol jelisi, Jambyl oblysyndaǵy «Batys Eýropa – Batys Qytaı» kólik dálizi jobasynyń tusaýkeserleri ótkizildi. Monaq GES-i TMD kólemindegi joǵary tasqynmen elektr qýatyn óndiretin birinshi stansa bolyp tabylady. Joǵary tehnologııalyq qondyrǵylar ornatylǵan týnnel sýdyń qatty aǵynyn qamtamasyz etedi. Sonyń nátıjesinde 1 mVt. elektr qýatyn alý úshin jumsalatyn sý kólemi sekýndyna tórtten bir tekshe metr bolady. Bul kez kelgen gıdroelektr stansalar shyǵyndaıtyn sý mólsherinen 15 ese az. Al «Jetigen-Qorǵas» temir jol torabyna kásipkerler «Eýropaǵa ashylǵan 5-shi qaqpa» degen laıyqty ataý bergen. Bul Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy ekinshi temir jol toraby bolyp tabylady. Jańa temir jol torabynyń ashylýyna baılanysty 2000-nan astam jańa jumys orny ashylǵan.
«Qazaqstan temir joly» UK» AQ vıse-prezıdenti Ermek Qızatovtyń aıtýynsha, «О́zen-Túrkimenstanmen memlekettik shekara» temir jol torabynyń uzyndyǵy 146 shaqyrym. Ony salýǵa 2000 qurylysshy qatysqan. Jeti jańa stansa men beketter ashylǵan.
Jaqyn bolashaqta Qazaqstan Eýropamen Úlken Azııa arasyndaǵy altyn kópirge aınalady. Buǵan qazaq eli «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq kólik dálizin salý arqyly qol jetkizedi. Bul halyqaralyq kólik magıstraliniń qurylysy 2013 jyly aıaqtalmaq. Búginde munda 35 myń qazaqstandyq jumyspen qamtylǵan. Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstri Berik Kamalıevtiń aıtýynsha, bul megajobaǵa 6000 tehnıka tartylǵan. Bıyl osy joldyń 780 shaqyrymy salynǵan. Jambyl oblysynda 500 shaqyrym jol salyndy. Sonyń biri búgin Memleket basshysynyń onlaın rejim arqyly tusaýyn kesken Taraz – Shymkent ýchaskesi bolyp tabylady.
Memleket basshysy «halyqtyq qurylystar» dárejesindegi bul megajobalardyń elimizdiń ekonomıkasyn órkendetýge qosatyn qomaqty úlesterin atap kórsete kelip, ÚIIDB sheńberinde júzege asyrylyp jatqan megajobalardyń bolashaǵyna sáttilik tiledi.
Indýstrııalandyrýdyń eki jyly ishinde Qazaqstanda jalpy somasy 1,8 trln. teńgeden asatyn 389 óndiris iske qosylyp, 68 myń turaqty jumys orny ashylǵan. Indýstrııalandyrý kartasynda jalpy somasy 9,6 trln. teńgeniń 609 jobasy eseptelinip, 179 myń turaqty jumys ornyn qurý kózdelgen.
Odan keıin Nursultan Nazarbaev «Altyn sapa» men «Paryz» baıqaýynyń jeńimpazdaryn marapattaý rásimine qatysty.
«Altyn sapa» syılyǵy ónimder nemese qyzmet kórsetý sapasy salasyndaǵy jaqsy nátıjege qol jetkizgeni, olardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, sondaı-aq mekemelerge zamanaýı menedjment júıesin engizgeni úshin konkýrstyq negizde beriledi.
«Paryz» baıqaýyn jyl saıyn ótkizýdegi maqsat jalpy alǵanda, ózderiniń jumysshylary men qoǵam úshin áleýmettik máselelerdi sheshetin jeke menshik kásipkerlik sýbektilerin yntalandyrý bolyp tabylady.
2011 jyldan bastap «Úzdik ujymdyq shart», «Úzdik áleýmettik jyl jobasy» jáne «Úzdik áleýmettik jaýapty kásiporyn» 3 atalymyna qosymsha «Ekologııaǵa qosqan úlesi úshin» atalymy engizildi.
Bıylǵy jyly sapa salasyndaǵy «Altyn sapa» Prezıdent syılyǵy úshin jarııalanǵan baıqaýǵa 232 kompanııa qatysqan. Al 610-nan astam kásiporyn «Paryz» baıqaýynyń nagradasyn alý quqyǵynan úmitkerler qatarynda bolǵan.
Memleket basshysy óz sózinde búginde, Qazaqstan damýdyń jańa kezeńine qadam basqan ýaqytta, ónim sapasyn arttyrý máselesi basymdyqqa ıe ekenin atap ótti. «Altyn sapa» syılyǵynyń laýreaty ataný jáne «Qazaqstannyń úzdik taýary» joǵary baǵasyna ıe bolý – úlken abyroıǵa bóleıdi. 2006 jylmen salystyrǵanda, odan úmitker kásiporyndar sany úsh júzden myńǵa deıin arta túsken. Sondaı-aq «Paryz» syılyǵy da áleýmettik damý máselesinde memleket-jeke menshik áriptestigin nyǵaıtýǵa mańyzdy úles qosty.
«Altyn sapa» syılyǵy «О́ndiristik maqsattaǵy úzdik kásiporyn» atalymy boıynsha bıylǵy jyly «Qaınar-AKB» JShS (Almaty oblysy) men «Amitech Astana» JShS-na (Astana qalasy) berildi. «Halyq úshin taýar óndiretin úzdik kásiporyn» atalymynyń laýreaty bolyp «Kostanaıskıı melkombınat» AQ (Qostanaı oblysy) pen «Qazaqstan Tekstı Laın» óndiristik-kommersııalyq fırmasy» JShS (Almaty qalasy men Almaty oblysy) tanyldy. «Qazaqstan halyq jınaq banki» AQ (Almaty qalasy) pen «Ergonomıka» ǵylymı-óndiristik fırmasy» JShS (Qaraǵandy oblysy) «Qyzmet kórsetetin úzdik kásiporyn» atalymy syılyǵymen marapattaldy.
2011 jylǵy «Paryz» baıqaýynyń Gran-prıin «Teńizshevroıl» JShS (Atyraý oblysy) aldy. Elbasy Nursultan Nazarbaev Gran-prıdi «Teńizshevroıl» JShS-nyń bas dırektory Tım Mıllerge tabys etti. Sondaı-aq «Indýstrııalyq serpilis» atalymy boıynsha «KazSınk» JShS, al «Indýstrııalandyrý kóshbasshysy» atalymy boıynsha «Qazaqstan temir joly» UK» AQ Memleket basshysynyń arnaýly syılyǵynyń laýreattary atandy. «Úzdik áleýmettik jyl jobasy» atalymynda – «Qazatomprom» UAK» AQ (Astana qalasy) pen «Qazaqtúrikmunaı» JShS (Aqtóbe oblysy), «Úzdik ujymdyq shart» atalymynda – «Qazgermunaı» BK» JShS (Qyzylorda oblysy) men «Krendel» JShS (Pavlodar oblysy), «Úzdik áleýmettik jaýapty kásiporyn» atalymynda – «Ivolga-Holdıng» JShS (Qostanaı oblysy) men «Azbal jáne Kompanııa» tolyq seriktestigi (Qyzylorda oblysy), «Ekologııaǵa qosqan úlesi úshin» atalymynda – «PetroQazaqstan Oıl Prodakts» JShS (OQO) men «Kýbleı JShS (BQO) birinshi oryn ıelendi.
Sondaı-aq «Jyldyń úzdik áleýmettik jobasy» atalymynda kúmis paryz músinshesi «Nort Kaspıan Opereıtıng Kompanı» jáne «Eki dos» kompanııalaryna, «Úzdik ujymdyq shart» atalymynda «Eýrazııa medısınalyq ortalyǵy» men «Shymkentturǵynúıqurylys» JShS-laryna, «Úzdik áleýmettik jaýapty kásiporyn» atalymynda «Transenergo» AQ pen «Oral-dızaın-stroıservıs» JShS-na «Ekologııaǵa qosqan úlesi úshin» atalymynda «Qazfosfat» JShS men «Ádil» sharýashylyǵyna tabystaldy.
Al «Jyldyń úzdik áleýmettik jobasy» atalymynyń kúmis paryz músinshesi «QazMunaıGaz» BО́» AQ pen «Qulan joldary» JShS-na, «Úzdik ujymdyq shart» atalymynda «Jezqazǵan elektr taratý jeliler kompanııasy» AQ pen «Ádil» seriktestigine, «Úzdik áleýmettik jaýapty kásiporyn» atalymynda «Úlbi metallýrgııalyq zaýyty» AQ pen «Mámbetov jáne kompanııa» seriktestigine, «Ekologııaǵa qosqan úlesi úshin» atalymynda «Semizbaı-U» JShS men «Gelıos» JShS-ǵa berildi.
«О́ndiristik maqsattaǵy úzdik taýarlar» atalymy boıynsha – «Agromashholdıng» AQ (Qostanaı oblysy), «Saıman korporasııasy» JShS (Almaty qalasy), «Ast Etalon Crown» JShS (Qaraǵandy oblysy), «Halyq úshin úzdik taýarlar» atalymy boıynsha – «Brando» JShS (Atyraý oblysy), «Yrys Baqyt» JShS (Jambyl oblysy), «Aqsý Deen» (Shyǵys Qazaqstan oblysy), «Úzdik óndiristik taýarlar» atalymy boıynsha – «Maslo-Del» JShS (Almaty qalasy), «RýbıKom» JShS (Pavlodar oblysy) jáne «RZA» AQ (Qyzylorda oblysy) 2011 jylǵy «Qazaqstannyń úzdik taýarlary» respýblıkalyq baıqaýynyń jeńimpazdary atandy.
Nursultan Nazarbaev «Velotrek – Saryarqa» sport kesheninde ótken saltanatty rásimnen keıin qorytyndy sóz sóıledi.
Memleket basshysy óz sózinde Qazaqstanda qazirgi ýaqytta asa iri nysandardyń salynyp jatqanyn atap kórsetti. Máselen, olardyń ishinen Atyraýdaǵy quny 6 mıllıard dollar turatyn gaz-hımııa kesheni men quny 4,5 mıllıard dollardy quraıtyn Balqash JEO-ny aıtýǵa bolady.
Men, dedi Elbasy, osynaý kásiporyndar tóńireginde kásipkerliktiń jańa tolqyny paıda bolady dep esepteımin. Ol degenimiz, shaǵyn jáne orta bıznes, ol – jańa jumys oryndaryn qurý. Iri kásiporyndar tóńireginde kásipkerlik damý alýǵa tıis. Sonda jańa jumys oryndary da ashylatyn bolady.
Prezıdent ekonomıkany keń aýqymdy ártaraptandyrý úshin ınvestısııalardyń qajet ekenin atap kórsetti. Qazaqstanda 9 arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar quryldy. Investorlar úshin de, kásipkerler úshin de erekshe jeńildikter jasalýda.
О́z bıznesińdi ash ta tabys tap. Sol arqyly sizder elge, óz otbasylaryńa, jeke ózderińe kómektesetin bolasyzdar. Ekonomıkany damyta otyryp, bizdiń qalaıtynymyz da osy, dep atap ótti Memleket basshysy.
Alyp ónerkásip oryndary qurylysymen birge buryn-sońdy Qazaqstanda bolmaǵan meılinshe jańa salalar qalyptasýda. Elde osyǵan deıin teplovozdar, jolaýshy vagondaryn shyǵarý bolǵan joq.
Básekege qabilettiliktiń mańyzy óte zor. Álem áli daǵdarystan tolyq ońalyp kete alǵan joq. Biz budan ári ne bolatynyn dóp basyp aıta almaımyz, biraq biz qandaı jaǵdaıda da túrli qıyndyqtarǵa daıyn bolýymyz kerek. Biz ótken daǵdarystan laıyqty shyǵa bildik jáne kez kelgen daǵdarystan shyǵýǵa daıynbyz. Oǵan bizdiń eńbegimiz, biz atqarǵan jumystar, bizdiń birligimiz kepil bolady. Bizdiń jumys isteýge degen ynta-jigerimiz zor. Eńbek etken ult árkez tabysqa jetedi. Bizdiń jastarymyz qazirgi zamandaǵy álemde óz ornyn tabýy úshin, óz Otanyna qyzmet etý úshin bilim alyp, jumys isteýleri kerek. Zor jetistikterge qol jetkizý úshin jáne kóshbasshy ataný úshin biz kún demeı, tún demeı eńbek etýimiz kerek, dedi Elbasy.
Prezıdent búginde Qazaqstannyń damýdyń jańa satysyna enip otyrǵanyn, ónim sapasyn arttyrý máselesiniń basymdyqqa ıe ekenin atap kórsetti. «Altyn sapa» syılyǵynyń laýreaty ataný jáne «Qazaqstannyń úzdik taýary» joǵary ataǵyna ıe bolý zor bedel ákeledi. 2006 jylmen salystyrǵanda úmitker-kásiporyndar sany 300-den 1000-ǵa derlikteı kólemde artty. «Paryz» syılyǵy sonymen birge áleýmettik damý máselelerinde memleket-jeke menshik áriptestigin nyǵaıtý isine de mańyzdy úles qosty. Osy syılyq jolynda izdenis tanytýshylar sany eki eseden astamǵa ulǵaıdy. Konkýrsqa qatysýshylar jalpy quny 119 mıllıard teńgeden asatyn 370-teı áleýmettik jobalardy júzege asyrdy. Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy atalyp ótip otyrǵan jylda nagradalar alý men laýreat ataný – aıryqsha qurmet. Qazaqstandyq barlyq kásiporyndar osyndaı deńgeıge jetý úshin umtylýy tıis.
Biz taýardy Qazaqstannan tysqary jerlerge shyǵaryp satýymyz kerek. Eger bizdiń ónimderimiz sapalyraq, jaqsyraq, baǵasy tómenirek bolmasa biz ózgelermen básekelestikke túse almaımyz. «Altyn sapa» alǵa qoıatyn sapaǵa umtylýdyń mańyzy óte zor. Ol eldiń básekege qabilettiliginiń, táýelsizdikti nyǵaıtý, bizdiń Otanymyzdyń qaýipsizdigi máselesi, dep atap ótti Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy barlyq konkýrsqa qatysýshylar men jeńimpazdardy aldaǵy Qazaqstan Táýelsizdigi kúnimen quttyqtady.
Alda kele jatqan jyl aıaqtalyp qalǵan jyldan da jaqsy bolatyn bolsyn. Odan keıingi jyldar odan da jaqsy