Memleket mereıi – maqtanyshymyz!

10 jeltoqsan Qazaq memleketiniń tarıhynda erekshe kún retinde qalatyny anyq. О́ıtkeni, bul kúni Parlament Senaty Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik Táýel­sizdiginiń 20 jyldyǵy deklarasııasyn qabyldady. Bul sondaı-aq qazaqstandyqtardyń el úshin, el bastaǵan er úshin maqtanysh sezimin týǵyzǵan kún bolǵany da kúmánsiz. Tómende kúni keshe qabyldanǵan bul qujat týraly  sol úderistiń tikeleı kýágerleri bolǵan bir top Senat depýtatynyń lebizderin jarııalaǵandy jón kórip otyrmyz.   Elimizdiń damý sımvoly Lıýdmıla POLTORABATKO, Parlament Senatynyń depýtaty. – Bul qujat – elimizdiń damý sımvoly. Eli­miz­­diń táýel­si­­­z­dik jyl­­darynda júrip ótken jo­lyna berilgen ba­ǵa. Osydan 20 jyl buryn Tá­ýel­­sizdik dekla­rasııasy qabyldanǵan kún keshe ǵana kóz aldymyzda ótkendeı bolyp kó­rinedi. Al búgin, mine, sol Táýel­sizdiktiń 20 jyl­dyǵyna arnalǵan deklarasııany qa­byldap otyrmyz. Aldyńǵy qujat elimizdiń kópten beri ańsaǵan ar­manyn, bolashaqqa degen baǵyt-baǵ­daryn, jaqsylyq­qa umtylysyn kór­setse, osy jolǵy Deklarasııa memleketi­miz­­diń qalyptasyp, onyń 20 jyl­­daǵy jetistikterin, damý deń­geıin kórsetetin qujatqa aınalyp otyr. Bul qujat­tyń ereksheligi, ol zań júzinde eli­mizdiń bar­lyq jetistikterin be­ki­tip, ós­­ke­leń ur­paq al­­­dyn­da at­qaryl­ǵan qy­rýar isterge óz baǵa­syn berdi. Endi keler ur­paq al­dyńǵy tolqyn aǵalary­nyń, biz­diń býynnyń táýel­sizdik jyl­da­rynda atqarǵan isterinen úlgi alyp, elimizdi damytýda batyl sheshim qa­byldaý arqyly Qazaq­stan­dy odan ári órkendete­tinine senimim mol. Ol úshin bizde bar­lyq jaǵdaı ja­salǵan. Oǵan áýeli halyq arasyn­da­ǵy birlikti, dos­tyqty aıtýǵa bolady. Qazaq halqy tabıǵatynan bitimgershil, eshqandaı alaýyzdyq­qa bar­maı­tyn, beıbitsúıgish ha­lyq ekenin jaqsy bilemiz. Qazaq eliniń osy qasıetteri elimizdegi kóptegen etnos ókilderine tatý-tátti ómir súrýge jaǵdaı jasap otyr. Bul tý­raly Deklarasııada jaqsy aıtyl­ǵan. Son­dyq­tan óz­ge ulttardyń qazaq halqy­nyń osyndaı jaqsy qasıet­terin tú­sinip, ony baǵalaı bilýi kerek dep oılaımyn. Bizdiń Tuńǵysh Prezıden­timizdiń 20 jyldan beri júrgizip kele jat­qan saıasa­tynyń máni osynda jatqa­nyn júregi Otanym dep soǵa­tyn kez kelgen azamat bilse deımin. Al Memleket basshysynyń eli­mizde birlikti, halyqtar ara­syn­da yntymaqtastyqty nyǵaı­týda sińirgen eńbegin búkil álem kó­rip, bilip otyr. Ony dálel­deýdiń ózi artyq. Soǵan sáıkes 1 jel­toqsan, ıaǵnı Tuńǵysh Prezıdent saılan­ǵan kún jalpyha­lyqtyq mereke kúni dep belgilendi. Bul – bizdiń Elbasymyzǵa berilgen bıik baǵa.   Tabystarymyzdy tanytar qujat Qýanysh AITAHANOV, Parlament Senatynyń depýtaty. – Biz 1990 jyly 25 qazanda Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Egemendigi týraly deklarasııa qabylda­ǵanbyz. Sonda táýelsiz memleket bolamyz, óz al­dy­myzǵa jeke el bolamyz dep talpynǵanbyz. Bir jyldan keıin, 16 jeltoqsanda el táýelsizdigin jarııa­laǵan tarıhı qujat ómirge keldi. Sodan beri 20 jyl ótti. Elimiz Elbasynyń bastaýymen 20 jylda keremet tabystarǵa jetti. Almaǵaıyp zamannan aman óttik. Jáne bizdi búgin álem tanydy, ekono­mı­kalyq, saıası turǵydan, halqymyzdyń ál-aýqa­tynyń artýynan alǵa shyǵýdamyz. Mine, osy 20 jyldyq merekeniń aldynda júrip ótken jolda­rymyzdy saıası-quqyqtyq qujatqa jınaq­tap otyrmyz. Biz eshkim bilmeıtin elden álemdik saıasatta beldi oıynshyǵa aınaldyq, jetken jetistikterimiz bar dep ony saraptap otyrmyz. Bul – tek búgin­gilerge ǵana emes, erteńgi urpaqqa da qajet qujat. Elimizdiń tabystaryn baǵalaı otyryp, biz Elbasy Nursultan Nazarbaev­tyń kóshbasshylyǵy arqasynda osy bıikke kóteril­genimizdi de qu­jatta bekemdedik. Al búkil el bo­lyp qazaq tarı­hynda tuńǵysh ret Prezıdent saı­laǵan kún de el shejiresinde oıyp turyp ja­zylatyn kún bo­latyn boldy. Sol sebepten 1 jel­toq­san­dy mem­lekettik mereke etip belgileýge biraýyzdan daýys berdik. Qazaq táýbeshil halyq. Táýbe­miz­den jańylmaı, aýyzbirshiligi­mizge kóleńke túsir­meı, sol baıaǵy ata-babadan kele jaqtan asyl qasıet­terimizdi keler kúnge jetkizsek, Qazaq eliniń erteńi jarqyn bola­tynyna shúbá joq. Táýelsizdik – uly uǵym. Halqymyz úshin onyń or­ny erekshe. Másele, osy táýelsizdigimizdi jyl ótken saıyn nyqtap, álem sahnasynda óz bıigimizden kórine bilý – bizdiń eldigimizge syn. О́ıtkeni, bizden sany kóp bolǵa­nymen, óz aldyna memleketi joq elder bar ekendigi belgili. Bul – bizdiń baǵy­myz, ata-babalar armanynyń jú­zege asqandyǵy, osy jolda kóz jumǵan asyl erleri­mizdiń qanynyń bosqa tógilmegeni.   Tógilgen terdiń tóleýi Mıhaıl BORTNIK, Parlament Senatynyń depýtaty. – Deklarasııa qabyl­danýy­nyń tarıhı turǵydan zańdy­lyǵy bar dep sanaımyn. Bizdiń ta­bysty da jemisti qadamda­ry­myz, Qazaq eli atqarǵan jumys­tardyń nátıjesi osy Deklarasııada kó­rinis taýyp otyr. Onyń árbir jolyna mán berip oqysaq, ár jol­dyń ar­tynda ózimiz kýá bol­ǵan qandaı eńbektiń jat­qanyn kóremiz. О́ıtkeni, Deklarasııada kórsetil­gen árbir ta­bysta qazaq­stan­dyq­tardyń mań­daı teri bar. 20 jyl ishinde biz qandaı qıyn­dyq­tarmen kúresip, jeńip shyq­tyq, onymen qosa, ta­bystarǵa keneldik – bári qam­tylǵan. Deklarasııada keler ur­paqqa biz sizderge qan­daı mu­­ra qal­dyryp otyr­myz, sizder endi sony ese­leńiz­der degen úmit arty­la­dy. Olar da er­teń tarıh­ty pa­raqtap, biz­ben bir­ge tá­ýelsiz­di­gin ja­rııa­laǵan el­dermen bizdiń tabys­tary­myz­dy salmaqtap baı­qar, sonda áke­le­riniń, atalary­nyń 20 jyldyq ta­bysta­ry­na kóz­derin jetkizedi degen oıda­myn. О́ıt­keni, Qazaqstandaǵy­daı múm­kin­dik solardyń barly­ǵynda da bol­dy, biraq dál bizdeı paı­dalanǵan joq. Sondyqtan Dek­larasııada biz­diń ekonomıka, saıasat, áleýmet­tik sa­lalardaǵy tabysta­ry­myz naq­­ty­lanyp, onyń nátıjeleri jan-jaqty atap kór­setildi. Al ta­bystar degende Elba­sy – Qa­zaq­stan Respýblı­ka­synyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursul­tan Nazarbaev   esimi­niń ata­lýy ta­bıǵı jaǵdaı. Biz Eýrazııa keńistiginiń qaq ortasynda – Batys pen Shy­ǵys­tyń, mádenıetter men et­nos­tar­dyń, dinder men dilder­diń toǵys­qan jerinde turmyz. Biz osy us­tanǵan saıasaty­myz­ben, beıbit bastamalary­myz­ben alǵa qoıǵan bıik maq­sattarymyzǵa búgingi qal­­py­myzdan aınymaı jete bersek, kim-kimmen de terezesi teń el bolatynymyz anyq. Al buǵan alǵysharttar jetkilikti. Birinshiden, Nursultan Nazarbaevtaı sara Memleket basshymyz bar. Birligi jaras­qan tatý-tátti halqymyz bar. Osynyń ózi eki eldiń biriniń basyna qonbaǵan baq. Muny qazaqstandyqtar jaqsy túsin­gen­dikten de, aınalasy jıyrma jyldyń ishinde ǵasyrǵa belgisiz jetistikterge qol jetkize aldyq.   Árkimniń óz úlesi bar Samat ESKENDIROV, Parlament Senatynyń depýtaty. – Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik táýel­sizdiginiń 20 jyldyǵy deklarasııasy asa mańyzdy saıası qujattardyń biri bolyp tabylady. Ol – búgingi zaman adamdaryna ǵana emes, keler urpaq úshin de salmaqty, sabaq alarlyq dúnıe. Adamnyń rýhyn kóteretin, patrıottyq sezimin selk etkizetin Deklarasııanyń tarıhı qundylyǵy kún ótken saıyn aıshyqtala túsetini taǵy anyq. Meniń paıymymsha, Qazaqstannyń jıyrma jyl­da júrip ótken joly, elimizdiń osy az ýaqyt ishinde oryn alǵan eki qarjy-ekonomıkalyq daǵda­rystardan eńse túsirmeı shyǵyp qana qoımaı, tabystaryn eseleı túsýi – qalaı aıtsaq ta jarasatyn jetistikter. Buǵan qosa, Otanymyzdyń beıbit te ómirsheń bastamalary men ıntegrasııaǵa umtylysy, álemdi rýhanııat tórine qaraı jetelep, bir ústel basyna qatar otyrmaı kelgen dinba­sylarynyń basyn qosyp, birneshe qaıtara sezd ótkizýi álemdik kelisim úderisine qosqan úlken úlesi ekeni aıtpasa da túsinikti. Qazaqstannyń jıyrma jylda qol jetkizgen, búkil dúnıe júzi tanyp moıyndaǵan úlken tabys­taryna ıadrolyq qarýynan óz erkimen bas tartyp, álemdegi asa iri ıadrolyq synaq polı­gon­darynyń biri – Semeı polı­gonyn jabýyn, EQYU sııaq­ty halyqaralyq bedeldi uıym­dardaǵy tabysty tóraǵalyǵyn jatqyzýǵa da ábden bolady. Bu­ǵan elimizdi mekendeıtin sanda­ǵan ult ókilderiniń tatýlyǵyn, konfessııalardyń kelisimin qos­qan­nyń da esh artyqtyǵy joq. О́ıtkeni, dana halqymyz «Birlik bar jerde tirlik bar» dep keıingi urpaǵyna ula­ǵatty sóz qaldyrǵan. Olar bul ulaǵatqa adaldyq tanytyp kelse, budan tek utysqa shyǵyp otyrmyz. Deklarasııada elimizdiń barlyq saladaǵy jetistikteri jan-jaqty atap kórsetildi. Maǵan aýyl sharýashylyǵy salasy jaqyn bolǵan­dyqtan, tarıhı qundy qujatta agroónerkásip keshenine baı­lanysty aıtylǵan jáıtter asa oryndy kórindi. Sebebi, munda meniń de úlesim bar. Tutastaı alǵan­da, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik táýel­sizdiginiń 20 jyldyǵy deklarasııasynan árbir qazaqstandyq óz úlesin kóredi ǵoı dep oılaımyn.