Úkimet úıinde Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń tóraǵasy Qýanysh Sultanovtyń jetekshiligimen atalǵan komıssııanyń keńeıtilgen otyrysy ótti. Oǵan Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Mádına Ábilqasymova, Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń tóraǵasy Alık Shpekbaev jáne basqalar qatysty.
Otyrys Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń el azamattarynyń, sondaı-aq memlekettik qyzmetshilerdiń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qamtamasyz etýdegi róline arnaldy.
Jıynnyń negizgi baıandamasyn Alık Shpekbaev jasady. Ol qylmystyq zańnamaǵa engizilgen, azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtýge baǵyttalǵan birqatar jańashyldyqtarmen bólisti. Agenttik basshysynyń aıtýynsha, Memleket basshysynyń tapsyrmasyn júzege asyrý maqsatynda qylmystyq jáne qylmystyq is júrgizý zańnamasyn izgilendirý, repressıvtiligin tómendetý maqsatynda birqatar keshendi sharalar atqarylýda. Máselen, qylmystyq prosestiń repressıvtiligin tómendetý maqsatynda egde jastaǵy kúdikti azamattardy, múgedekterdi, jas balalardy asyrap júrgen áıelderdi, sondaı-aq Qazaqstan azamattyǵy bar, turǵylyqty jeri aıqyn azamattardy ustaý barynsha tómendetilgen. Bas bostandyǵyn shekteýmen baılanysty emes bultartpaý sharalaryn belsendi qoldaný jıilegen.
Bıyl Qylmystyq ister kodeksiniń 128-baby negizinde ustalǵandar sany 186-dan 93-ke deıin, tutqyndalǵandar sany 135-ten 62-ge deıin eki esege qysqarypty. Osy oraıda agenttik tarapynan azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtý maqsatynda qylmystyq ister júrgizetin organdarǵa kinásizdik prezýmpsııasy qaǵıdattary saqtalýyna kepildik berý usynylyp otyr. Al bıyldan bastap qylmystyq zańnamaǵa azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý kúsheıtýge baǵyttalǵan birqatar ózgerister engizilgen. Mysaly, tulǵalardy sottan tys ustaý merzimi 48 saǵatqa qysqartylyp, bıznesti qorǵaý aspektisinde ekonomıkalyq qylmystar boıynsha tulǵalardy qamaýǵa alýǵa tyıym salyndy. Bul sharalardyń barlyǵy quqyq qorǵaý áleýetin arttyryp, halyqtyń tergeý oryndaryna senimin qalyptastyrýǵa baǵyttalyp otyr.
Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń tóraǵasy Alık Shpekbaevtyń aıtýynsha, osydan úsh jyl buryn iri kólemde para bergen 69 adam ustalsa, byltyr atalǵan kórsetkish 165 adamǵa jetken. «Máselen, aýyr jáne asa aýyr qylmys úshin 79 adam uzaq merzimge bas bostandyǵynan aıyryldy. 15 qylmysker 8 jyldan astam ýaqytqa qamalsa, 3 adam 10 jylǵa deıingi merzimge túrmege otyrdy. Al 5 adam 10-15 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy. Tipti 20 jylǵa sottalǵandar bar. Osy oraıda barlyq azamattardy para bermeýge shaqyramyz. О́ıtkeni para berý para alǵanmen birdeı qylmys ekenin eske salǵym keledi», dedi ol. Ol úshin zańda 15 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy qarastyrylǵan. Osy oraıda komıssııa múshesi, Parlament Senatynyń depýtaty Birǵanym Áıtimova jańadan jumysqa ornalasqan memlekettik qyzmetkerlerdi jemqorlyqtan qorǵaý qajettiligin jetkizdi. Sonymen qatar qazirgi kúni agenttik otbasy men mansap arasyndaǵy tepe-teńdikti saqtaýǵa baılanysty birqatar sharalardy qolǵa alýda. Ikemdi jumys kestesin aprobasııadan ótkizýdiń alǵashqy qatysýshylary kishkentaı balalary bar áıel qyzmetkerler bolmaq. Bul bastamany Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa qýana qoldap otyr. Sebebi eldegi memlekettik qyzmetshilerdiń teń jartysy, atap aıtsaq, 55 paıyzy áıelder kórinedi. Olardyń úshten biri memlekettik apparattyń basqarýshy tetikterinde qyzmet atqarady.
Otyrysta budan ózge memlekettik qyzmetshilerdiń áleýmettik-quqyqtyq qorǵalýyn kúsheıtýdiń qoldanystaǵy eńbek zańnamasyn jetildirýdiń ózekti máseleleri de qaraldy. Komıssııa otyrysynda tujyrymdalǵan usynymdar Memleket basshysynyń, Parlament pen Úkimet nazaryna jetkizilmek.
Venera TÚGELBAI, «Egemen Qazaqstan»