Osy jeksenbide Túrkııada jalpy saılaý ótedi. Elektorattar el prezıdenti men parlament múshelerin anyqtaıdy. Prezıdenttik saılaýǵa 6 úmitker tússe, parlamenttik daýys berýge 8 partııa qatysady.
The Guardian gazeti Túrkııada oppozısııanyń kúsh alyp kele jatqanyna qaramastan, qazirgi prezıdent Rejep Taııp Erdoǵannyń basym túsetinin boljap otyr.
«R.T.Erdoǵan el basqarǵan 16 jyl ishinde saılaýlardyń bárinde jeńiske jetip, Túrkııanyń Taıaý Shyǵystaǵy eń alyp kúshke aınalyp kele jatqanyn árdaıym aıtyp keledi. Sonyń dáleli ispetti eldegi eń úlken qala – Ystanbul túrli jahandyq jobalardyń ortalyǵyna aınaldy. Úkimet qazanda Ystanbulda jylyna 90 mıllıon jolaýshyǵa qyzmet kórsete alatyn úshinshi áýejaıdyń qurylysyn aıaqtaýdy josparlap otyr. Sondaı-aq Mármár teńizi men Qara teńizdi jalǵaıtyn Bosfor buǵazy arqyly ótetin joba mıllıardtaǵan dollardy qajet etedi», deıdi The Guardian.
Basylymnyń paıymdaýynsha, R.Erdoǵan basqaratyn Ádilet jáne damý partııasy parlamentte az oryn alýy yqtımal. Áıtse de ózin musylman álemi men eliniń kósemi retinde kórsetken 64 jastaǵy qazirgi prezıdent óz ornyn saqtap qalmaq.
«Erdoǵan men Ádilet jáne damý partııasy saılaýshylarǵa eki ýáde berip otyr: ekonomıkalyq ósim jáne demokratııa. Prezıdentti qoldaıtyndar onyń qoǵamdyq senimine úlken qurmet kórsetedi. Máselen, Erdoǵannyń bıligi kezinde parlamentte, ýnıversıtetterde jáne qoǵamdyq ǵımarattarda oramal taǵýǵa ruqsat etildi», deıdi The Guardian gazeti.
Basylymnyń derekterine saı, derbes saýaldamalar R.Erdoǵannyń birinshi aınalymda-aq jeńiske jetetinin kórsetip otyr.
ALJAZEERA 68,5 mıllıon adam bosqynBUU bosqyndar jónindegi agenttigi álemde 68,5 mıllıon adam óz elinen bezip, bosqynǵa aınalǵanyn aıtady. Uıymnyń málimetine saı, bosqyndardyń 53 paıyzy balalar eken.
Adamdardyń kóbi soǵys, qatygezdik jáne qýdalaýdyń kesirinen óz úıin tastap qashqan. Agenttik osy máselege baılanysty arnaıy zertteý júrgizgen kórinedi. Atalǵan zertteýge súıensek, Ońtústik Sýdan, Kongo Demokratııalyq Respýblıkasyndaǵy jaǵdaı, Mıanmadaǵy rohındja máselesi áli kúnge deıin tolyq sheshilmegen. Osynyń saldarynan 2017 jyly bosqyndar sany 68,5 mıllıonǵa jetken.
Al Jazeera arnasynyń habarlaýynsha, byltyrdyń ózinde 16,2 mıllıon adam bosqynǵa aınalǵan. Iаǵnı, kún saıyn orta eseppen 44 000 adam óz úıinen ketýge májbúr bolǵan.
«Bul jahandyq deńgeıde halyqaralyq kelisim men yntymaqtastyqty qajet etetin másele. Bosqyndar soǵys, qýǵyn jáne qıynshylyq áserinen óz elin tastap shyǵady. Olarǵa kómektesýimiz qajet» deıdi Al Jazeera arnasyna suhbat bergen BUU Bosqyndar jónindegi joǵarǵy komıssary Fılıppo Grandı.
Qazirgi tańda ár bes bosqynnyń tórteýi óz elimen shektesetin memlekette ýaqytsha meken etýde. Sondyqtan F.Grandı Túrkııa, Pákistan, Ýganda sekildi memleketterge halyqaralyq qoǵamdastyq tarapynan kómek qajet, dedi.
EURONEWS Eýroaımaqtyń bıýdjeti qurylady
Germanııa kansleri Angela Merkel men Fransııa prezıdenti Emmanýel Makron ınvestısııa tartý men blokqa kiretin elderdiń ekonomıkasyn jaqyndastyrý maqsatynda Eýroaımaq bıýdjetin qurý týraly kelisimge qol jetkizdi.
Euronews arnasynyń málimetinshe, kelisimge Eýropalyq odaqtyń sammıti qarsańynda qol jetkizilgen. E.Makronnyń paıymdaýynsha, Eýropalyq aımaqty nyǵaıtý maqsatynda birqatar reformalar qabyldaý qajet. Al A.Merkel bul máselede asa muqııat bolý qajettigin eskertedi. «Biz tarıhtyń jańa paraqtaryn ashyp otyrmyz. Eýropalyq aımaqtyń bıýdjeti ınvestısııany kóbeıtip, qarjy aınalymyn jaqyndastyrý maqsatynda jumys isteıdi. Ekonomıkalyq jáne qarjylyq odaq ekonomıkalyq saıasat jaqyndasqanda ǵana saqtalatynyn jaqsy bilemiz», deıdi A.Merkel.
Eýropalyq ekonomıkaǵa qarjylyq qaýip tónip turmaǵanyna qaramastan, keıbir sarapshylar biregeı valıýtany qorǵaý úshin reforma qajet ekenin alǵa tartady. Osyǵan baılanysty A.Merkel Eýropalyq aımaq bıýdjetin Germanııa úkimeti men Býndestagtyń qoldaıtynyna úmit bildirdi. E.Makronnyń aıtýynsha, bıýdjet 2021 jyldan bastap iske qosylmaq. Onyń kólemi, qarjylandyrý kózderi jyl sońyna deıin tıisti mınıstrlikter tarapynan ázirlenedi.
Daıyndaǵan Abaı ASANKELDIULY, «Egemen Qazaqstan»