Kúndelikti ómirde elene bermeıtin máseleniń biri – syrtqy kóshi-qonnyń jaǵdaıy. Ony «uly kósh» dep atasa da, «úlken kósh» dep atasa da artyqtyq etpeıdi. Dúnıeniń ár qıyryna taǵdyrdyń jazýymen tarydaı shashyrap ketken aǵaıyndarymyzdyń atamekenine bet burýy – jaǵymdy jaıt, memleket quraýshy ulttyń úlesin tolyqtyra túsetin qubylys. Joǵaryda atalǵan kóshti júrgizý joǵary memlekettik organdardan ǵana emes, sonymen birge óńir basshylarynan da júıeli jumysty talap etedi. О́zge elden óz otanyna oralǵan qandastarymyzǵa jaıly jaǵdaı týǵyzý – ortaq paryzymyz. Ásirese olardyń belgili bir qonys pen baspanaǵa qol jetkizýi jáne eńbekpen qamtamasyz etilýi eleýli ról atqarady. «Nurly kósh» baǵdarlamasynyń basty arqaýy da osy arnadan tamyr tartady. Syrtqy kóshi-qon baǵdarlamasyna qatysty alǵanda aıtylar oıdyń bir ushy atalǵan máselege taban tireıdi.
Sózimiz jalań bolmas úshin naqty derekter men dáıekterge kezek berelik. Aıtalyq, elimiz táýelsizdikke qol jetkizgennen keıin taıaý jáne alys shetelderde turatyn baýyrlarymyzdy kóbirek qabyldaǵan óńirlerdiń biri – Aqtóbe. Osy aralyqta oblys aýmaǵyna 8178 otbasy qonys aýdarypty. Olardyń basym kópshiligi О́zbekstanǵa qarasty Qaraqalpaqstan respýblıkasynan keldi. Budan keıingi kezekte týǵan topyraqqa bet burǵandardyń qataryn Reseıden, Mońǵolııa men Qytaıdan jáne Irannan kelgen qandastarymyz quraıdy.
Eger Aqtóbe aımaǵyna sany boıynsha eń kóp qonys aýdarǵandar Qaraqalpaqstannan kelgender degen tujyrymdy taǵy da naqtylaı tússek, bul elden 6037 otbasy nemese 30186 adam kelip qutty qonystaryn Aqtóbeden tapqan. Qazirgi kezde otandastarymyzdyń sany tabıǵı jáne demografııalyq ósim esebinen ósip keledi. Iаǵnı jıyntyq san boıynsha eseptegende kórsetkish 42260 adamǵa joǵarylaǵan. Taǵy bir kóńil aýdarar másele otanyna oralǵan aǵaıyndarymyzdyń sandyq faktorǵa qosa sapalyq quramy da joǵary ekenin aıtqan jón. О́ıtkeni olardyń arasynda ǵylym doktorlary men kandıdattary, joǵary tehnıkalyq mamandar jáne mádenıet pen óner qaıratkerleri júzdep sanalady.
Aqtóbe óńiri aýmaǵynyń keńdigi jóninen Qaraǵandy oblysynan keıingi ekinshi orynda tur. Al onyń ońtústik bóligindegi shekarasy Qaraqalpaqstanmen shektesedi. О́zge taıaý jáne alys shet eldermen salystyra qaraǵanda syrtqy kóshi-qonnyń úlesi atalǵan respýblıkadan kóbirek bolýy osyndaı shekaralyq jaqyndastyqqa, sondaı-aq Aqtóbe aımaǵynyń jyl saıyn ósip-órkendep, adamdardyń sapaly ómir súrýine qolaıly jaǵdaılar týǵyzylyp júrgeninde deýge bolady.
Biz buǵan deıin syrtqy kóshi-qon máselelerin retteýdegi basty qaǵıdattar retinde otandastarymyzdyń turaqty qonysty ıelenýi men jumysqa ornalasýy ekenin jazǵan edik. Bul rette óńirde júıeli jumystar qolǵa alynyp, qandastarymyzdyń ómir súrip, eńbek etýine barlyq qajetti jaǵdaı jasaldy. Búginde olar óńir ekonomıkasynyń órge basýyna laıyqty úlesterin qosyp júr.
Aqtóbege qonys aýdarǵan qandastarymyzdyń ul-qyzdaryn oblystyń jalpy bilim beretin mektepterine qabyldaý isinde de aldyn ala uıymdastyrý sharalary júrgizildi. Ras, alǵashqyda jalpy orta bilim beretin mektepterge túsetin júkteme men oqýshylar sany ósip ketkendikten qıyndyqtar týyndap, eki jáne úsh aýysymdyq oqý kesteleri kezdeskeni ras. Degenmen qazirgi kezde oblys ortalyǵy men aýdandarda qosymsha jańa mektep ǵımarattarynyń boı kóterýi bul tyǵyryqtan shyǵýǵa jol ashyp otyr.
...Otandastar kóshi odan ári jalǵasýda.
Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan»
AQTО́BE