Parlamenttiń úshinshi sessııasy aıaqtaldy, depýtattar – demalysta

N.Nyǵmatýlın elimizdiń BUU Qaýip­sizdik Keńe­sine tór­aǵa bol­ǵanyna, sondaı-aq EKSPO-2017 halyqaralyq kór­mes­i uıymdastyrylǵanyna, elor­dada Sırııa jaǵdaıy bo­ıynsha «Astana prosesi» ótip, Qazaq­stannyń álemdik deńgeıdegi kelissózder alańyna aınalǵany­na toqtaldy. «Bul sharalar Elba­sy­myz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń halyqaralyq are­­na­­daǵy bıik bedeliniń, ishki jáne syrtqy saıasattaǵy eren eńbe­giniń kórsetkishi. Sondaı-aq úshin­shi sessııa jumysynda bol­ǵan taǵy bir tarıhı oqıǵa bar. Ol – «Prezıdenttiń bes áleý­met­tik bastamasynyń» osy sessııa barysynda jarııa­lanýy. Bul bastamalar halqymyzdyń jaǵ­daıyn kúsheıtýge arnalǵan teńdesi joq, erekshe qadamdar boldy. Qos palata depýtattary osy bastamalardy zańnamalyq turǵydan qol­daýǵa belsene aralasty. Par­la­menttiń osy sessııadaǵy eń negizgi jaýapty mindeti Elbasymyzdyń basqa da tapsyrmalaryn joǵary deńgeıde, sapaly zańdarmen qam­tamasyz etý boldy», dedi palata Spıkeri N.Nyǵmatýlın.

Májilis Tóraǵasynyń aıtýynsha, ótken sessııada Memleket bas­shysynyń tapsyrmalaryn júze­ge asyrý barysynda qos palat­anyń birlesken 4 otyrysy, Májilistiń 38, Senattyń 25 jalpy otyrysy ótip, onda 400-ge jýyq mańyzdy másele qaralǵan. Sondaı-aq úshinshi sessııa óz ju­mysyn bastaǵan kezde eki pala­tanyń qaraýynda 129 zań jobasy bolsa, jabylýy qarsańynda olardyń 84-i qabyldanyp, al 65-ine Elbasynyń qoly qoıylyp, qujattar kúshine endi. Solardyń qatarynda elimizdiń basty qarjy qujaty – respýblıkalyq bıýdjet týraly zańnyń bolǵanyn erek­she atap ótýge bolady. Depý­ta­t­tardyń osy zańǵa engizgen usy­nystarynyń nátıjesinde bıýd­jettiń áleýmettik baǵyty kúsheıtilip, bilim berý, densaý­lyq saqtaý, mádenıet jáne sport nysandaryna tıisti qarajattar bólindi. Sondaı-aq «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly» jáne «Kedendik retteý týraly» kodek­s­ter men «Kásipkerlik qyz­met­ti retteýdi jetildirý máse­le­leri jó­nindegi», sondaı-aq «Stan­dart­taý týraly» jáne «Venchýr­lik qar­jylandyrý» týraly ma­­ńyz­­dy zańdar qabyldandy. Budan ózge, memleket qurylysy jáne azamattyq qoǵamdy damytý baǵy­tynda «Qazaqstan halqy Assamb­leıasy týraly», «Aqparat jáne kom­mýnıkasııalar» týraly, al áleý­mettik-gýmanıtarlyq baǵyt­ta «Turǵyn úı qatynastary máse­­le­leri» men «Jumyspen qamtý jáne halyqtyń kóshi-qon máselelerine» arnalǵan bir­qa­tar zańdar qabyl­dady. Olar­dyń ishinde Elbasynyń «100 naqty qadam» Ult jospary baǵdar­lama­syn iske asyrý boıynsha qabyl­danǵan «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» kodekstiń orny erekshe. Onda osy saladaǵy qatynastardy retteı­tin barlyq normalar tuń­ǵysh ret bir zańnamalyq qujat­qa jı­naq­taldy. Bul óz kezeginde jer­di paıdalanýshylar men ınves­tor­larǵa ortaq qolaıly jaǵ­d­aı týǵyzdy. N.Nyǵmatýlın Par­la­menttiń negiz­gi mindeti zań shyǵarýdan bólek, qoǵamdyq ıns­tı­týttarmen jáne halyqpen óza­ra ju­mystardy tabysty jú­ze­ge asy­r­ǵanyn aıryqsha atap ótti.

Bıyl Parlamentte 18 Úkimet saǵaty, 6 Parlamenttik tyńdaý, 27 dóńgelek ústel, komıtetterdiń 44 kóshpeli otyrysy jáne 3 halyq­aralyq konferensııa uıym­das­tyrylǵan. Olardyń kópshi­ligi ekonomıkalyq jáne áleý­met­tik máselelerge arnaldy. Úshin­shi sessııanyń qyzmetine «Nur Otan», «Aq jol», «Halyq kommý­nıs­­teri» parlamenttik fraksııa­lary jáne Qazaqstan halqy Assam­b­leıasynyń depýtattyq toby atsalysyp, el ıgiligi úshin jumyla jumys atqardy. Eki palata depýtattary da halyqty maza­laǵan mańyzdy máselelerge erekshe kóńil bólip, sessııa barysynda tıisti organdarǵa 374 depýtat­tyq saýal joldady. Onyń ishinde Májilis depýtattarynan joldanǵan saýal sany – 274 bolsa, Senat depýtattary – 100 saýal joldaǵan. Al azamattardan kelgen hattar sany 9 myńnan asyp túsken. Osy oraıda Parlamenttiń aımaqtarǵa jasaǵan sapary týraly erekshe atap ótý kerek. Bul saparlar aıasynda Senat pen Májilistiń barlyq depýtattary 4 myńnan astam kezdesý ótkizip, oǵan eli­mizdiń túkpir-túkpirinen 200 myńnan astam adam qatysqan. Budan ózge, basqa eldermen jáne halyqaralyq uıymdarmen baılanys­tardy nyǵaıtý maqsatynda da úlken jumystar atqaryldy. Parlament 13 parlamentaralyq uıymmen jáne 80-nen astam eldiń parlamentimen ózara árip­testik ornatyp, 300-den artyq halyq­aralyq is-sharaǵa qatysty. Bul qadamdar parlamentaralyq baılanys­ty damytý arqyly mem­leketimizdiń syrtqy saıasatyn nyǵaıtýǵa yqpal etýde.

Sóz sońynda Májilis Tóraǵa­sy N.Nyǵmatýlın aldaǵy sessııada talqylanatyn máseleler, qabyl­danatyn zańdar jáne bir­lesip atqaratyn sharalar kóp ekenin jetkizip tórtinshi sessııa­da at­qarylatyn jumystardyń bir parasyna toqtaldy. «Parla­ment kelesi sessııa barysynda El­basynyń Joldaýy men «Bes áleý­mettik bas­tamany» iske asyrý­ǵa arnalǵan jumystardy odan ári jalǵastyratyn bolady. Depýtattyq korpýs Úkimet­pen tyǵyz baılanys jasaı otyryp, otandyq ekonomıkany kú­sheıtýge, kásipkerlikti qoldaýǵa, áleý­mettik kepildikterdi saq­taýǵa, elimizdi odan ári nyǵaıtýǵa jáne demokratııa­ny damytýǵa baǵyt­talǵan jańa zańdar qabyl­daıtyn bolady. Búgingi tańda Parlament qaraýynda 45 zań jobasy jatyr. Atap aıtqanda, «Arnaıy ekonomıkalyq jáne ındýst­rııalyq aımaqtar», «Mem­le­kettik statıstıka», «Mem­le­kettik satyp alý» másele­leri jónin­degi jáne «Agroóner­kásip­tik keshendi retteý», «Kınema­to­­grafııa» týraly zań jobalary bar. Sonymen qatar qazan aıynda Astana qalasynda ótetin «In­ves­tı­sııa – jastarǵa» atty halyq­ara­lyq konferensııa uıymdast­yrýǵa bastamashy bolamyz», dedi ol.

Birlesken otyrysqa qatysý­­shy­lardy Astananyń 20 jyldyq mereıtoıymen quttyqtaǵan N.Nyǵ­matýlın: «Halqymyzda kemege mingen – teńizge shyǵady» degen qanatty sóz bar. 20 jyl buryn Elbasy Nursultan Ábish­uly Nazarbaevtyń depýtattar aldyn­da jarııalaǵan tarıhı ıdeıasy búginde barsha qazaq­standyqtardyń maq­­tanyshyna aınaldy. Búgingi Astana – Elba­synyń eren erligi. Búgingi Astana – Elbasynyń tarıhı jeńisi. Búgingi Astana – Elbasy­nyń oryndalǵan armany», dedi.

Sóz sońynda Májilis Tór­aǵasy N.Nyǵmatýlın úshinshi ses­sııa ju­mysynyń nátıjesi Senat pen Má­jilistiń Úkimetpen jáne barlyq memlekettik organdarmen, qoǵamdyq uıymdarmen, aqparat quraldarymen birlesip atqarǵan eleýli eńbekteriniń jemisi ekenin aıtyp, olarǵa da alǵysyn jet­kizdi. Aıta keter jaıt, sessııa boıy Parlamenttiń jalpy otyrystary, Úkimet saǵattary onlaın rejimde kórsetildi.

Venera TÚGELBAI,

«Egemen Qazaqstan»