Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Astananyń 20 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan saltanatty qabyldaýda sóılegen sózi.
Qurmetti otandastar!
Ardaqty astanalyqtar!
Qadirmendi qonaqtar!
Barshańyzdy táýelsiz elimizdiń qasıetti tóri, qutty mekeni, el tiregi – Astanamyzdyń 20 jyldyq mereıtoıymen shyn júrekten quttyqtaımyn!
Búgingi saltanatty jıynǵa baýyrlas elderdiń basshylary qatysýda.
Tájikstan Prezıdenti Emomalı Rahmon, О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzııoev, Qyrǵyzstan Prezıdenti Sooronbaı Jeenbekov jáne basqa da birqatar mártebeli meımandar keldi.
Sizderge eńseli elordamyzdyń mereıtoıyna arnaıy kelgenderińiz úshin búkil qazaqstandyqtardyń atynan rızashylyq bildiremin.
Búginde ár qazaqtyń júrek tórinen oryn alǵan Qazaqstan, Táýelsizdik, Astana degen asyl sózder birin-biri aıshyqtap, tolyqtyra túsetin qasterli de qanattas uǵymǵa aınaldy.
Qazaqstan barshamyzdyń qasıetti Otanymyz bolsa, Táýelsizdik – bar ǵumyryn joıqyn soǵystarmen ótkizgen batyr babalarymyz armandap, bizdiń býyn júzege asyrǵan eń asyl qundylyǵymyz.
Eýrazııa kindiginde ornalasqan elordanyń tóńiregi halqymyz úshin ejelden qutty meken bolǵan.
Amerıkalyq ǵalym Maıkl Frachetı bastaǵan arheologtar Elordanyń teriskeıindegi ejelgi Botaı qonysynda keshendi zertteýler júrgizdi.
Sonyń nátıjesinde babalarymyz osydan 6000 jyl buryn adamzat tarıhynda tuńǵysh ret jabaıy jylqyny qolǵa úıretip, at ábzelderin jasap, qymyz ashytqanyn dáleldedi.
Ortalyq Qazaqstan óńiri – qola dáýirinde metall qorytyp, ony óńdegen álemdegi iri ortalyqtardyń biri.
Irgetasy Esildiń sol jaǵalaýynda VIII-IX ǵasyrlarda qalanǵan ortaǵasyrlyq Bozoq qalasyn da búgingi Astananyń atasy deýge ábden bolady.
Astana el qamyn jegen Edigeden bastap, Áz Táýkege deıingi qazaq handarynyń jazǵy rezıdensııalary qyzmetin atqarǵan.
Meniń tapsyrmam boıynsha zertteý júrgizgen astanalyq arheologtar Esildiń boıyndaǵy Kúıgenjar aýylynyń tusynan Áz Táýke hannyń jazǵy ordasynyń ornyn tapty.
Osy jer – Táýkeniń uly Sámeke hannyń, odan keıin nemeresi, Aqmola dýanynyń aǵa sultany Qońyrquljanyń ata qonysy.
Qazaq handarynyń «han jaılaýy» dep atalǵan jazǵy ordalary da Arqa tósinde – Astananyń irgesinde kóterilipti.
Bul bas qalamyzdyń Uly Dalanyń ǵalamat jańǵyrtýshylyq kúshin boıyna jınaǵan qasıetti tórinde ornyqqanyn tarıhı turǵydan dáleldeıdi.
О́kinishke oraı, Keńes zamanynda Astana men onyń tóńiregi ALJIR, KarLag, StepLag sııaqty jantúrshigerlik stalındik jazalaý lagerlerine aınaldy.
Sol kezeńde halqymyzdyń quıqaly qonysyn japan túz, «tyń ólkesi» retinde ǵana kórsetý beleń aldy.
Táýelsizdiktiń arqasynda tórtkúl dúnıege dostyq qushaǵyn aıqara ashqan asqaq Astanany salyp, eńsesi bıik Aqordany qutty ornyna qondyrdyq.
«Qazaqstandyq jol» – el damýynyń jańa strategııasy dál osy berekeli shahardan bastaý aldy.
Elimizdiń bar óńirine tartylǵan «Nurly jol» da Astanadan shýaq shashty.
Tipti bizdiń zamandy «Nurly jol» dep atasa da laıyq.
Búgingi ulanasyr toıda Astana baıtaǵyn óz qolymen turǵyzǵan barsha otandastaryma alǵys aıtamyn.
Osy kúnderi elordanyń týǵan kúnine saıabaq, kópir sııaqty jańa nysandar tartý etip, qoldaý kórsetip jatqan barlyq óńirlerge shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin.
Bas qalamyzdy kórkeıtý isine búkil qazaqstandyqtar jumyla atsalysyp, óz úlesterin qosty.
Qurmetti hanymdar men myrzalar!
Astananyń salynýymen birge qazaqtyń jańa dáýiri bastaldy.
Elordanyń 20 jyldyq torqaly toıynda osyny tarqata aıtýdyń reti keldi dep bilemin.
Eń aldymen, táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda qolǵa alynyp, kezeń-kezeńmen júzege asyrylǵan qazaq memlekettiliginiń barlyq ınstıtýttary birjola ornyqty.
Astana qalyptasqan memlekettiń búkil álem tanyǵan jańa saıası ortalyǵyna aınaldy.
Ekinshiden, tereń tamyrly tarıhy ejelgi saq, ǵun, kók túrik, Deshti Qypshaqtan bastaý alatyn halqymyzdyń búgingideı ataǵy aspandap, abyroıy artqan kezi bolǵan emes.
Qazaqtyń dańqyn aspandatqan da, asqaqtatqan da – qasterli Táýelsizdigimiz ben arý Astanamyz.
Úshinshiden, Astana Qazaqstannyń geostrategııalyq ortalyǵy retinde saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik damýdyń jańa modeliniń negizin qalady.
Astana ashqan mol múmkindikter men jańa qundylyqtar negizinde el damýynyń jarqyn bolashaǵyn aıqyndaǵan «Qazaqstan – 2050» biregeı strategııasy jasaldy.
Tórtinshiden, Astana beıbit te jasampaz ómirge umtylǵan qazaq ultynyń jańa keskin-kelbetin aıqyndady.
Elorda álemdik sáýlet ónerinde qala men dalany úılestire bilgen jańa landshafty estetıkany qalyptastyrdy.
Besinshiden, Astana kúlli álemge jańa beıbitshilik pen kelisim ortalyǵy retinde tanyldy.
Biz Ata zańymyzda árbir qazaqstandyqqa nanym, senim, ar-ujdan bostandyǵyn qamtamasyz etip, ultaralyq kelisim men dinaralyq tatýlyqty tórge ozdyrdyq.
Bes ret qatarynan Álemdik jáne dástúrli din lıderleriniń sezderin ótkizip, aıaýly astanamyzdy izgi jandardyń meıiri men shapaǵatyna bóledik.
Altynshydan, Astana birligi jarasqan kóp ultty halqymyzdyń berekeli baıtaǵyna aınaldy.
Biz taǵdyr jazýymen kóp ultty memleket boldyq.
Júzden astam ult pen ulystyń terezesin teń ustaý úshin rahym men sabyrdy serik etip, barsha jurtty bir týdyń astyna toptastyrdyq.
Birikken Ulttar Uıymy álem jurtshylyǵyna úlgi-ónege retinde usynǵan Qazaqstan halqy Assambleıasy quryldy.
Erke Esildiń jaǵasynda Beıbitshilik pen kelisim saraıyn saldyq.
Jetinshiden, elorda ejelden kóship-qonýǵa beıim halqymyzdyń jańa mıgrasııalyq úderisterine jol ashty.
20 jyl ishinde Astana halqy 4 esege jýyq ósip, turǵyndary bir mıllıonnan asqan alyp megapolıske aınaldy.
Eldiń irgesi bekemdelip, ońtústik óńir turǵyndary Arqa tósine qonys aýdara bastady.
Búkil el bas qalany maqtan tutyp, elordaǵa qarap boı túzeıdi.
Astananyń qaryshtap damýy óńirlerdiń ekonomıkasyn órkendetti.
Segizinshiden, elordada jańa ómir salty, jaıly turmystyń biregeı standarty, aıryqsha astanalyq stıl ornyqty.
Osy oraıda, men jańalyqqa, ǵylym-bilimge qushtar jas urpaqtyń boıynan ata dástúrge adaldyqtyń, básekege qabilettiliktiń jarqyn kelbetin kóremin.
Elordada jańa qazaq ulty men onyń elıtasy qalyptasty dep nyq senimmen aıta alamyz.
Toǵyzynshydan, elorda áýel bastan ekologııalyq taza qala bolady dep josparlandy.
Astana adamdardyń jaıly turmysy men alańsyz tirshiligi úshin salyndy.
Meniń tapsyrmam boıynsha sulý Kóksheniń orman-toǵaıymen ushtasqan elordanyń jasyl beldeýi jasaldy.
Qalanyń ishi ádemi gúlzarlarmen kómkerilip, saıaly parktermen ajarlana tústi.
Jańadan ashylǵan botanıkalyq baq jınaqtalǵan baı tájirıbeni qorytyp, elordany kórkeıte túsetinine kámil senemin.
Onynshydan, Astana jańa ıdeıalar men ınnovasııanyń álem tanyǵan ortalyǵyna aınaldy.
Elordada jahandyq ekonomıkalyq damýdyń ózekti máselelerin talqylaıtyn Astana ekonomıkalyq forýmy ótkizilýde.
Dúnıe júziniń 100-ge jýyq elinen keletin Nobel syılyǵynyń laýreattary, túrli salanyń ǵalymdary men sarapshylary jyl saıyn Astanada bas qosady.
Olar osy zamanǵy ekonomıkalyq transformasııalar men syn-qaterler máselesin talqylap, ony eńserýdiń joldaryna qatysty usynystar engizýde.
Astana búginde kúlli adamzat damýyna yqpal etetin ári tarıhı sheshimder qabyldanatyn jahandyq ortalyqqa aınaldy.
Munda Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń, Azııadaǵy ózara yqpaldastyq jáne senim sharalary keńesiniń, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń aýqymdy forýmdary kúlli álemniń saıası-ekonomıkalyq damýyna áser etetin tarıhı qujattar qabyldady.
Astanada álemniń 56 eliniń basyn qosqan Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń aıtýly sammıti ótkizildi.
Bul jıynda «Astana deklarasııasy» degen atpen tarıhqa engen asa mańyzdy qujat ómirge keldi.
57 musylman eliniń basyn biriktiretin Islam yntymaqtastyǵy uıymynyń sessııasy da bizdiń elordada ótti.
Bul basqosý Dúnıejúzilik ıslam ekonomıkalyq forýmyna ulasty.
Eger sáni men saltanaty kelisken ásem Astanamyz bolmasa, osyndaı kúlli álemdi tań qaldyrǵan aıtýly forýmdardy ótkize alar ma edik?!
Elorda kúni qarsańynda biz EHRO qalashyǵynda jańa «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyn ashtyq.
Byltyr ótken «Astana EHRO-2017» halyqaralyq kórmesi de Qazaqstannyń áleýeti men kúsh-qýatyn, kemel keleshegin álemge tanytty.
Men sol ýaqytta «Osy kórmeniń shapaǵatyn áli talaı kóretin bolamyz» degen edim.
Búginde Astana London men Sıngapýr arasyndaǵy eń úlken halyqaralyq qarjy ortalyǵyna aınalyp otyr.
Ývajaemye damy ı gospoda!
Dorogıe gostı stolısy!
Za dvadsat let Astana prevratılas v epısentr globalnoı ıntegrasıı, bezopasnostı ı mırotvorchestva.
Posle ıstorıcheskogo sammıta OBSE v mırovýıý polıtıký prochno voshlo ponıatıe «Dýh Astany».
Ono stalo sımvolom otkrytostı ı doverııa, tolerantnostı ı partnerstva.
Nashı konstrýktıvnye ınısıatıvy v oblastı bezıadernogo mıra ı spravedlıvogo mıroporıadka sposobstvovalı ızbranııý Kazahstana nepostoıannym chlenom Soveta Bezopasnostı OON ı predsedatelstvý v etoı avtorıtetnoı organızasıı.
Za proshedshıe dva desıatıletııa Astaný posetılı 22 monarshıe osoby, 180 prezıdentov, 109 glav pravıtelstv ı 114 glav mejdýnarodnyh organızasıı.
Vızıty glav gosýdarstv ı vysokopostavlennyh otvetstvennyh lıs – eto vajneıshıı pokazatel drýjestvennyh otnoshenıı mejdý stranamı.
I kajdyı takoı vızıt ývelıchıval chıslo drýzeı Astany vo vsem mıre.
Novaıa stolısa prıdala neveroıatnýıý energııý mejdýnarodnoı aktıvnostı ı ýkreplenııý polıtıcheskıh, ekonomıcheskıh ı kýltýrnyh svıazeı Kazahstana.
S Astanoı nerazryvno svıazana ı ıstorııa moeı lıchnoı drýjby so mnogımı lıderamı vedýshıh zarýbejnyh stran.
Kajdyı raz, vstrechaıa vysokıh gosteı v Akorde, ıa vıdel, kak vdohnovlıaet ıh nasha prekrasnaıa stolısa.
Vse etı gody onı davalı samye vostorjennye osenkı sozıdatelnomý potensıalý, dýhovnym sennostıam ı ıstorıcheskım perspektıvam nashego naroda.
Etı slova prınadlejat rossııskomý lıderý Vladımırý Vladımırovıchý Pýtıný:
«Astana – chýdo sovremennogo mıra. Za 20 let naselenıe stolısy Kazahstana ývelıchılos bolee chem v 3,5 raza, a terrıtorııa rasshırılas v 2,5 raza. Astana – odın ız samyh sovremennyh gorodov Evrazıı».
Kak otmetıl Predsedatel KNR Sı Szınpın, «Astana stala sımvolom trýdolıýbııa ı rassveta kazahstanskogo naroda. Za poslednıe 20 let zdes proızoshlı grandıoznye ızmenenııa, kotorye predveshaıýt prekrasnoe býdýshee Kazahstana».
«Chýdom 21-go veka ı gordostıý kazahstanskogo naroda» nazval Astaný eks-Prezıdent Respýblıkı Koreıa Lı Mıon Bak.
Premer-Mınıstr Vengrıı Vıktor Orban skazal: «Iа voshıshen stolıseı Kazahstana. Etot gorod ıavlıaetsıa sımvolom togo, chto chelovechestvo pereshlo v novýıý fazý razvıtııa».
Kak ızvestno, Italııa vsegda byla etalonom krasoty ı garmonıı v arhıtektýre, ı ýdıvıt ıtalıansev ochen slojno.
No Astane eto ýdalos.
«Astana – eto gorod, rodıvshıısıa blagodarıa smeloı ı genıalnoı ıdee. Segodnıa Astana prıznaetsıa plodom mýdrostı polıtıcheskogo lıdera», – takoe mnenıe vyskazal eks-premer-mınıstr Italıı Sılvıo Berlýskonı.
Kak moshnyı magnıt Astana prıtıagıvaet segodnıa vzory vseh kontınentov.
«Astana – eto gorod, kotoryı menıa ochen vpechatlıl. Ýdıvıtelno, kak ego ýdalos postroıt za takoı korotkıı srok. Eto govorıt o sıle, energıı ı moshı vasheı strany».
Takoe pozdravlenıe s ıýbıleem stolısy postýpılo nedavno ot eks-predsedatelıa pravıtelstva Ispanıı Hose Lýısa Sapatero.
Kak otmetıl Prezıdent Islamskoı Respýblıkı Iran Hasan Rýhanı, «Astana v pamıatı mnogıh narodov assosıırýetsıa s gorodom mıra, takovym on ı prodoljaet ostavatsıa. Stolısý Kazahstana mojno eshe nazyvat gorodom naýkı ı tehnologıı».
Astana – eto grandıoznyı ıstorıcheskıı mega-proekt, obraz ýspeshnogo Kazahstana.
Kak skazal byvshıı Prezıdent Respýblıkı Horvatııa Stepan Mesıch, Astana ıavlıaetsıa «glavnym sımvolom nezavısımostı ı progressa Kazahstana».
A Prezıdent Cheshskoı Respýblıkı Mılosh Zeman podcherknýl sledýıýshee:
«K tem stranam, kotorye ranee schıtalıs ekonomıcheskım chýdom, kak Germanııa, Iаponııa ı Iýjnaıa Koreıa, teper mojno prıchıslıt ı Kazahstan.
Naglıadnym prımerom etomý ıavlıaetsıa stroıtelstvo novoı stolısy Astany».
Pochemý ıa stol podrobno sıtırýıý mırovyh lıderov?
Eto – ne prosto dan vysokoı dıplomatıı.
Eto – obektıvnyı rakýrs, v kotorom nashý stolısý vosprınımaet segodnıa ves mır.
V nem naıbolee polno otrajaıýtsıa blıstatelnye ı ýnıkalnye granı ımıdja Astany.
Vse eto prıtıagıvaet sıýda lýchshee, chto est v mıre: znanııa, ınvestısıı, tehnologıı ı ınnovasıı.
No samoe glavnoe – Astana ı Kazahstan prıvlekaıýt k sebe serdsa mnogıh lıýdeı ı narodov.
Ochen vyrazıtelno ı tochno ob etom napısal vydaıýshıısıa brazılskıı prozaık Paýlo Koelo:
«Astana – bolee chem stolısa. Eto – ıdeıa. Ideıa progressa ı transformasıı dýshı strany.
Ona olısetvorıaet vıdenıe býdýshego, povorotnýıý tochký v jıznı grajdan. Iа ýje mogý predstavıt sebe Astaný, predstavıt ee v kachestve svetka, vyrastaıýshego ız stepı».
Zdes trýdno s nım ne soglasıtsıa.
Vozvedennaıa v serdse Evrazıı novaıa stolısa neset kolossalnýıý modernızasıonnýıý mıssııý.
V Astane sozdany novoe prostranstvo, novaıa sıstema koordınat, ıa by skazal, novoe vremıa.
Ono zadaet ımpýls totalnogo obnovlenııa ı rojdenııa novogo porıadka.
V nashı dnı mır nýjdaetsıa ne v protıvostoıanıı, a v garmonıı, razvıtıı ı sotrýdnıchestve.
Poetomý ızlýchaemyı Astanoı svet dobra ı kazahstanskıh sennosteı rasprostranıaetsıa po vseı planete ı polýchaet blagodarnoe otrajenıe.
Dorogıe gostı!
Ývajaemye astanchane!
Segodnıa Astana ıgraet klıýchevýıý rol v modernızasıı ekonomıkı v ýslovııah Chetvertoı promyshlennoı revolıýsıı ı ıntegrasıı Kazahstana v globalnoe ekonomıcheskoe prostranstvo.
Gorod dınamıchno prısoedınıaetsıa k globalnomý tehnologıcheskomý trendý Indýstrıı 4.0.
Valovyı regıonalnyı prodýkt vyros za etı gody v 190 raz!
I dostıg 5 trıllıonov tenge v nomınalnom vyrajenıı, a v realnom ývelıchılsıa v 5,5 raz.
Obem ınvestısıı za 20 let sostavıl pochtı 8 trıllıonov tenge.
V selom, ınvestısıı gosýdarstva v razvıtıe stolısy okýpılıs pochtı v 2,5 raza.
Postýplenııa v gosýdarstvennyı bıýdjet dostıglı 1 trıllıona tenge ı vyroslı za etı gody v 78 raz.
Hanymdar men myrzalar!
Ardaqty aǵaıyn!
Jelkildegen týdaı jıyrmaǵa endi ǵana kelgen bas qalamyz qazir naǵyz kemel shaǵynda.
Astana – qazaqtyń HHI ǵasyrdaǵy dáýirleý kezeńiniń aq bastaýy.
Astana – qalyptasqan memlekettiń jańa strategııalyq baǵytyn nusqaıtyn aıqyn baǵdar.
Astana – jasarý men jańǵyrý jolyndaǵy jasampaz ultymyzdyń jańa kelbeti.
Astana – joǵary tehnologııalar men ınnovasııalyq ıdeıalardyń laboratorııasy.
Astana – ultaralyq tatýlyq pen dinaralyq kelisimniń, beıbitshilik pen bereke-birliktiń qalasy.
Astana – Otanymyzdyń júregi, Táýelsizdigimizdiń tiregi!
Astana toıy qutty bolsyn!
Toı toıǵa ulassyn!
Alǵa Qazaqstan!
Jarqyrap, jaınap, jasaı ber ardaqty Astana!