Ǵylymı ekspedısııalyq top Ekidiń kóne eskertkishine sapar jasady

Ekspedısııa barysynda top músheleri Ekidiń tarıhı eskertkishimen tanysyp, jergilikti turǵyndardan onyń paıda bolýy jaıynda málimetter jınaqtady. Torǵaı óńirindegi kóne zamannan qalǵan tarıhı sáýlet óneriniń eskertkishi eki qurylystan turady. Ony jergilikti turǵyndar diń dep ataıdy. Olar bir-birinen birshama qashyqtyqta túrli tóbeshikterdiń ústinen oryn tepken. Birinshi diń Beısen qystaýynan soltústik-batysqa qaraı 1,5 shaqyrym jerde tur. Qasynda Qaratorǵaı ózeni aǵyp jatyr. Ekinshi diń ótkel mańyndaǵy qyrda ornalasqan. Alystan jaqsy kórinedi. Kıiz úı tárizdi ǵımarat taqtatastan salynǵan. 

Oǵyz, Qypshaq, Qarluq qaǵanattary kezinde keńinen taralǵan mundaı qurylystardy jaý jolyn qarap otyratyn qaraýyl retinde paıdalanǵan deıdi jergilikti turǵyndar. Ekspedısııa jetekshisi Seıitbek Qýanyshbaevtyń aıtýynsha, bul eskertkishke 1959 jyly akademık Álkeı Marǵulan bastaǵan arheologter zertteý júrgizip, ejelgi qurylystyń erte temir dáýirine tán ekenin dáleldegen. Ǵalym Qazaqstan aýmaǵynda sırek kezdesetin «aıtas» nemese «diń» dep atalatyn kıiz úı tárizdes bul qurylystar erte kezde adamdar qasıettegen oryn bolýy múmkin ekenin jazǵan. Eki diń de 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilisiniń darabozdary Ábdiǵapar hannyń, Amangeldi, Keıki batyrlardyń sholǵynshy sarbazdaryna da ıgi qyzmet etken desedi. 

– Torǵaı dalasynyń Sary­tor­ǵaı, Qaratorǵaı óńiri kóne tarıhı eskertkishterge baı. Qazaqstannyń sakraldy kartasyna osy aımaqtaǵy birneshe tarıhı eskertkish engizildi. Ekidińnen basqa Maıatas, Mahat sahanasy, Qyztam, Qostam sııaqty kóne eskertkishter, sonymen qatar Qaratorǵaı ózeni­niń boıyndaǵy ejelgi saq qorymdary keıingi kezde tarıh­shy-arheolog ǵalymdardyń qyzy­ǵýshylyqtaryn oıatyp júr. Sońǵy jyldary saq obalary qazylyp qundy jádigerler tabylýda, – deıdi bilim ordasynyń basshysy Seıitbek Qýanyshbaev. 

Instıtýt basshylyǵy aldaǵy ýaqytta mundaı tanymdyq ekspedısııalardy jalǵastyrýdy oılastyryp otyr. 

Názıra JÁRIMBET, «Egemen Qazaqstan»

ARQALYQ