Shomylý maýsymyndaǵy shoshytarlyq ahýal. О́tken demalys kúnderi 20 adam sýǵa ketti

Olardyń ishinde Shyǵys Qazaqstan oblysynda – 5, Qyzylorda oblysynda – 3, Qa­raǵandy oblysynda – 3, Aqmola oblysynda – 2, Soltústik Qazaqstan oblysynda 2 adam sýǵa ketken. Sondaı-aq Almaty qalasy men Almaty, Qostanaı, Batys Qazaqstan oblystaryndaǵy sý qoımalarynda da batyp ketken adamdar bar. Ishki ister mınıstrligi Tótenshe jaǵdaılar komıtetiniń habarlaýynsha, jaǵajaıda jan­t­ásilim etken jandardyń kóbi – balalar. Atalǵan vedomstvonyń ókili Rýslan Imanqulov bul qaı­ǵyly oqıǵalardyń deni azamat­tardyń basym bóliginiń mama­n­dardyń eskertpesine qulaq as­paı­tyndyǵynan týatynyn aı­tady. Al Qazaqstanda búginde iri­li-usaqty 50 myńnan astam sý qoımasy bar eken. Sondyq­tan sýǵa shomylarda ózińniń jáne jaqyndaryńnyń, ásirese bala­lardyń ómirine jaýapkershilikti esten shyǵarmaý kerek.

Osy oqıǵalarǵa baılanysty sońǵy kúnderi jaǵajaılardaǵy qaýipsizdik jumysy kúsheıtildi. Má­selen, Astana qalasyndaǵy Esil ózeniniń jaǵalaýlarynda qut­­­qarýshylardyń turaqty kezek­­shiligi uıymdastyryldy. Maman­dar qaıyqpen júzip júrip, el­orda turǵyndary men qonaq­tary­na ruqsat etilmegen jerlerde sho­mylýdyń sońy nege soǵa­ty­nyn táptishtep túsindirip júr. Súń­gýirlerdiń aıtýynsha, sýǵa kez­deısoq batyp ketpeý úshin arnaıy jaraqtandyrylǵan jaǵajaılarda ǵana shomylǵan abzal. 

«Astananyń barsha turǵyny men qonaqtarynan ótinerimiz, sý jańsaqtyqty keshirmeıdi. О́ıtkeni júze, maltı biletin adamnyń ózi júrek soǵysynyń jıiliginen, qol-aıaǵynyń tartylyp qalýynan sýǵa batyp ketýi ábden múmkin. Sondyqtan abaı­lamaýdyń sońy úlken qaıǵy­ǵa ulasady», deıdi Astana qala­lyq tótenshe jaǵdaılar depar­ta­mentiniń bólim basshysy Eldar Raıymbekov.

О́tken aptanyń ózinde óńir­lerdi qosa eseptegende 45 adam sýǵa ketti. Ásirese, Qaraǵandy, Shyǵys Qazaqstan jáne Atyraý oblystarynda sýǵa batý oqıǵalary kóp kezdesti. Mundaı jaǵymsyz derek ońtústik óńirlerde de tirkelip otyr.

IIM Tótenshe jaǵdaılar jó­nindegi komıtetiniń tóraǵasy Vla­dımır Bekker balalardyń sýǵa batý oqıǵalaryna júrgizilgen taldaý boıynsha, qaıǵyly oqıǵa­lardyń deni saǵat 15.00 men 18.00 aralyǵynda bolatynyn, ıaǵnı sabaqtan bosaǵannan keıin balalardyń qaraýsyz qalaty­ny­nan týatynyn aıtady. 

Sońǵy ýaqytta sýǵa batqan balalardyń jasy negizinen 3 jastan 10 jasqa deıin jáne 92 prosenti ul balalar. «Negizi, uldar sheshimtal keledi. Son­dyqtan ata-analary qyzdarǵa qaraǵanda uldardy jetkilikti deńgeıde baqylaýǵa almaýy múmkin. Bul balalardyń ózara toptasyp, úıden shyǵyp ketip, emin-erkin júrýine, qydyrýyna mursat beredi. Elimizdiń shy­ǵysynda ótken demalys kún­deri iri sý qoımalary alty adam­nyń ómirin jalmady. Onyń úsheýinde balalar qurban boldy. Qutqarýshylar ózennen 6, 7 jáne 11 jasar balalardyń denesin shyǵardy. Olardyń bári shomylýǵa arnalmaǵan jerlerde úlkenderdiń qaraýynsyz sýǵa túsken. Dál osyndaı sebeptermen soltústik óńirde eki er adam qaıtys boldy. Sol­tústikte sýǵa batyp ketken ta­ǵy úsh adam súńgýirlerdiń kó­me­gimen qutqaryldy», deıdi V.Bekker. 

Al Soltústik Qa­zaq­stan oblysy tótenshe jaǵ­daı­lar departamentiniń qut­qarý­shy­lar jasaǵynyń jetek­shisi Sergeı Cherkasovtyń aıtýynsha, sýǵa batýdyń negizgi sebebi – balalardyń qaraýsyz qa­lýy men eresekterdiń spırtti ishim­dik iship shomylýy. «Jedel qutqarý jasaǵy kún raıynyń qolaısyzdyǵyna qaramastan kúndelikti reıd júrgizedi. Tipti nóser quıyp tursa da reıd ju­mystary jalǵasa beredi. О́ıt­keni keıde jaǵalaýda otyrǵan balyqshylar qarmaǵyna áldebir zat jabysyp, oratylyp qalsa da, ilmegi sýǵa túsip ketse de ózen­ge qoıyp ketedi. Al asaý ózen aǵysy adamdy qaqpaqyldap aǵy­zyp ala jóneledi. Osylaısha, bolmashy dúnıe úshin ómirin qurban etetin jaǵdaılar jıi kezdesip jatady», deıdi ol. 

Tótenshe jaǵdaılar jó­nindegi komıtet tóraǵasynyń aıtýynsha, elimizde shomylýǵa arnalǵan 100-den asa qalalyq jáne 600 jeke jaǵajaı bar. Bul jaǵajaılarda tótenshe jaǵdaılar jónindegi komıtetiniń bó­limshelerinde arnaıy daıar­lyqtan ótken jáne qoǵamdyq qutqarýshylardy qosa eseptegende 1285 qutqarýshy dema­lýshylardyń qaýipsizdigin ba­qylaıdy. Sondaı-aq 390 qutqarýshylar beketi qurylǵan. Al qaýipti ári kúzet qoıylmaǵan sý qoımalary mańaıynda komı­tettiń jedel qutqarýshylar jasaǵynyń kezekshiligi uıym­dastyryldy. Onyń jalpy sany – 53. Búginde komıtet ákimdiktermen birlese otyryp shomylýǵa tyıym salynǵan oryndardy anyqtady. Mundaı sanattaǵy jaǵalaýlarǵa 3 myń­nan astam eskertý jáne tyıym salý belgileri ornatyldy. Al aqparattyq jumystarǵa bıyl alǵash ret eriktiler uıymdary tartylyp, «Jas Otan» jastar qanatymen birge tıisti jospar-keste bekitildi. Atap aıtqanda, 330 aksııaǵa 2 myńnan astam erikti tartylyp, 200 beınematerıal túsirildi jáne 123 myń nasıhattyq ónim taratyldy. Sonymen birge jergilikti polısııa qyzmeti jaǵalaýdaǵy jáne stıhııaly jaǵajaılardaǵy buqaralyq demalys oryndarynda reıdter júrgizip, spırtti ishimdikterdiń satylýyna jáne tyıym salynǵan oryndarda shomylýǵa qarsy belsendi jumys júrgizýde. Bul rette 9 sáýirden beri 2,5 myńnan astam reıd júrgizilip, 563 adam ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan. 

Ásirese jazǵy maýsymda balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý óte ózekti. Son­dyqtan sý qoımalarynda balalardy sýǵa tunshyǵýdan saqtaý týraly beınerolık­ter kórsetilip, qalalyq jaǵa­jaı­larda 100-den asa balalarǵa arnalǵan qaýipsiz shomylý orny jabdyqtaldy. Onda balalardy durys maltý men júzýge de úıretedi. Qut­qa­rýshylar búginge deıin 500-ge jýyq baldyrǵanǵa júzý ma­shyǵyn úıretip úlgerdi. Eli­mizdegi 115 balalar lagerinde de osy ispetti jumystar júrgi­zilýde. Taıaýda Astanada 4 bal­dyrǵannyń bir mezette sýǵa ketkeni belgili. Mamandardyń aıtýynsha, olar tyıym salynǵan orynda sýǵa shomylǵan. Bul rette balalardy qaraýsyz qal­dyrmaýdyń, bos ýaqytyn tıimdi uıymdastyrýdyń mańyzy zor, deıdi tótenshe jaǵdaı qyz­metkerleri. Osy oraıda Bilim jáne ǵylym mınıstrligi jáne jergilikti ákimdiktermen birge aýla klýbtaryn damytý, mektep lagerlerin qurý, sport seksııalary men shyǵarmashylyq úıirmelerin ashý jumystarynyń ózekti ekeni taǵy da baıqalyp otyr.

Árıne, halqymyz «Ajal jetpeı ólmek joq» deıdi. Biraq «Saqtansań – saqtaıdy» deıtin támsil baryn da umytpaǵan abzal. Sondyqtan jazdyń shildesi qalaı shyjǵyrsa da ómirińizdi báske tikpeı, qaýipsizdik sharalary saqtalǵan jaǵajaıda shomylǵanyńyz, ózińiz de sýǵa túsý barysynda sergek oılap, shomylý tártibi men qaýipsizdik erejesine baǵynǵanyńyz jón. Bul jaqyndaryńyz úshin de mańyzdy.

Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan»