Baǵy asqan, dáýleti tasqan Qazaqstan!

Keshe Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jınalys bolyp, onda Elbasy Nursultan Nazarbaev sóz sóıledi. Bul kúni elimizdegi eń úlken jáne eń basty sáýletti saraıda Qa­zaqstan Respýblıkasy Táýel­siz­diginiń irgetasyn qalasyp, ony nyǵaıtýǵa óz deńgeıinde atsa­lys­qan elimizdiń barlyq jaqsylary men jaısańdary: áleýmettik-eko­nomıkalyq jáne mádenı damýǵa úles qosqan qaıratkerler, óndiris pen bıznes salalarynyń úzdikteri, ǵylym men ónerdiń, ás­kerı jáne quqyq qorǵaýdyń, sport­tyń aıtýly ókilderi jınal­ǵan eken. Keń saraıdyń qaı bu­ry­shyna qarasańyz da elimizge belgili, ultymyzdyń ataǵynan at úr­ke­tin uran tutar azamattary. Bá­ri­niń de júzderi jarqyn, kóńil­de­ri shat, bir-birimen qýana qaýy­shý­da. Elimizdiń túkpir-túkpiri­nen kelgen jandar bir-birin ómir boıy biletindeı, jaqyndasa ketse jatsynbaı, qýanyshtan nur­lan­ǵan júzben jyly jaýaptasýda. Ataqty adamdarmen sýretke túskisi kelip, umsyna umtylyp júrgender qanshama? Olardyń kóńilge túıgen pikirlerin, qýa­nysh­­ty sáttegi jan tebirenisin jazyp alýǵa tyrysyp júrgen jýrnalıster qanshama? Jınalǵan jurttyń bári de Qazaq eli Táýelsizdiginiń 20 jyl­dy­ǵyna jetkizgen, jastary kelip qalǵandary sony kórsetken Ja­rat­qanǵa ishterinen myń da bir rı­za­shylyǵyn aıtatyn sekildi. Sheteldik qonaqtar, olardyń ara­syn­da dıplomattyq korpýs pen sheteldik BAQ ókilderi de qazaq­stan­dyq­tardyń sheksiz qýany­shy­na qyzyǵa qarap, tańyrqaı qy­zyq­tap júr. Saǵat týra 15.00 bolǵanda má­jilis zalyna Elbasy Nursultan Nazarbaev kirdi. Ony qarsy alyp, qýanǵan halyqtyń ishki tol­qynysy qandaı janǵa bolsa da aıryqsha qýat bererlik kúıde edi. Uzaqqa sozylǵan qol soǵý aıaq­talǵan soń zalǵa Qazaqstan Res­pýblıkasy­nyń Memlekettik týy men Pre­zı­denttiń shtandarty saltanatty jaǵdaıda engizildi. Osydan keıin Qazaqstan Táýel­siz­diginiń 20 jyl­dyǵyna arnal­ǵan saltanatty jı­na­lys ashyq dep jarııalandy. Mem­lekettik án­uran oryndal­ǵan­nan keıin jınalysty júrgizýshi, Senat Tóraǵasy Qaırat Mámı al­ǵashqy sózdi Elbasy Nursultan Na­­zar­baevqa berdi (Prezıdent­tiń sózi jeke berilip otyr). Prezıdent sózin aıaqtaǵan soń alǵashqy sóz eńbek ardageri, elimizdiń abyz aqsaqaldarynyń biri Baıan Janǵalovqa berildi. Ony minberge súıep shyǵarǵan El­basy Nursultan Nazarbaev: «Ege­men Qazaqstan» gazetine Táýelsizdik týraly alǵashqy óleńin shyǵarǵan Jambyl 7 jasta, al Baıan aqsaqal 97 jasta dep, qazaqtyń eńbektegen jasynan eń­keıgen kárisine deıin uly toıǵa ún qosyp jatqandaryn bildirip ketti. Men úsh dáýirdi bastan ót­kergen kónemin, dep bastady óziniń sózin Baıan aqsaqal. Patsha zamanynda dúnıege kelip, talaı aýyrtpalyqty, almaǵaıyp zaman­dardy bastan keship, mine, búgin Táýelsiz qazaq eliniń abyroıy asqaqtaǵanyn kórip, Allaǵa myń da bir shúkirshilik etip otyrmyn. Azattyqtyń alǵashqy jyldary ja­dymyzdan áli shyǵa qoıǵan joq. Taǵdyrdyń talqysyna tús­ken eldiń eńsesin tikteýge para­satty paıym, asqan bilik kerek boldy. Táýelsizdikti saqtaý, egemen memleketti ornyqtyrý úshin kóregen kósem qajet edi. Sol kezde enshisin alǵan eldiń kóshin Siz bastap, ony kólikti qylyp, keregesi myqty, kórikti memleket ornattyńyz. Ultty uıystyryp, ony birligi myqty yntymaqty elge aınaldyra bildińiz, dedi ol Elbasy N.Nazarbaevqa qarap. «Súıer ulyń bolsa – sen súı, súıinerge jarar ol» dep uly Abaı aıtqandaı, Siz halqy­ńyz­dyń arqa tutar panasy, maqtan tutar danasy boldyńyz. Qazaq­stan aıdaı álemge tanylǵan aby­roıly memleketke aınaldy. Siz muratyńyzǵa jettińiz, Qazaq degen eldi dúıim álemge áıgili et­ti­ńiz. Sizdiń eren eńbegińizdi qazir álem jurtshylyǵy tegis moıyn­daýda. Siz dáýirdiń darabozy, ǵa­syrdyń eren tulǵasysyz. Hal­qy­ńyzdy jarqyn bolashaqqa bastaı berińiz, dedi aqsaqal. Sóz ara­syn­da ol óziniń alǵash ret Nursultan Nazarbaevpen qa­laı tanysqanyn da áńgimelep ber­di. Onyń «as­sa­laý­maǵaleı­kým» dep sol kompar­tııanyń dáý­reni júrip, qazaqshy­lyq­tyń za­ma­ny quryp turǵan kezdiń ózinde qazaqsha qol bergeninen kóp úmit etip qalǵanyn aýyzǵa aldy. Men jyr alyby Jambyl sekildi júz­ge jeteǵabyl janmyn. Osy merekelik sátte júrekjardy tilegimdi aıtaıyn, deı kelip, aqsaqal Prezıdentke basyńyzdan baǵyńyz, asty­ńyz­dan taǵyńyz taımasyn, berekeli isińizdiń jemisin kórińiz, elimiz dúnıe júziniń aldy bolsyn, Táýelsizdigimiz máńgi bolsyn! dep batasyn berdi. Aqsaqal sózin aıaqtaǵan soń jınalys tóraǵasy Qaırat Mámı Qazaqstan Prezıdentiniń atyna Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna oraı sheteldik memleketter bas­shy­lary men halyqaralyq uıym­dar tóraǵa­larynan kelip jatqan quttyq­taý­lardyń birqataryn oqyp berdi. Parlament Senatynyń de­pý­taty, «Halyq Qaharmany» Muh­tar Altynbaevtyń sózi Elbasyǵa baǵyttaldy. Táýelsizdiktiń joly dańǵyl bolǵan joq. Biraq kezdesken qıyndyqtardyń bárin Sizdiń dana basshylyǵyńyz arqyly jeńe bildik. Búginde Siz aıqyn­daǵan memlekettik damý stra­tegııasynyń durystyǵyna dúıim jurttyń kózi jetti, dedi senator. Siz ıadrolyq qarýdan birinshi bolyp bas tartyp, beıbit el ekenimizdi dúnıe júzine dálel­dedińiz. Ulan-ǵaıyr dalamyzdyń zań júzinde tuńǵysh ret sheka­rasyn aıqyndap, irgemizdi bekit­tińiz, deı kelip, keń baıtaq Qa­zaq­stan jeriniń shekaralyq sheń­ber boıynda tatý kórshiligi qa­lyptasqanyn, jıyrma jyl ishinde ulttyq qaýipsizdikti qamtama­syz etýde úlken nátıjelerge qol jetip, Táýelsizdigimizdi qorǵaı­tyn aıbarly áskerimizdiń jasaq­tal­ǵanyn, sarbazdar men sardar­lardyń elimizdiń shekarasy men tynyshtyǵyn qas qaqpaı kúzetip turǵanyna toqtaldy. Ári qaraı elimizdi túrli daǵdarystardan aman alyp shyǵýdaǵy Elbasynyń róline mán bere kele, Qazaqstan beıbitshilik pen kelisimniń, tu­raqtylyq pen tynyshtyqtyń ula­ǵatty mekenine aınaldy, osy­nyń bári saıası tul­ǵasy bıik Ult kóshbasshysynyń arqasynda jú­zege asty, Sizdiń 20 jylda atqarǵan isińiz teńdesi joq ǵajaıyp saıası erlik bolyp sanalady, dedi Muhtar Qapashuly el júregi Astananyń Arqa tósine sonaý qı­yn kezde kóship, qazirgideı ósýin aı­ta kele «Astana sizdiń er­ligi­ńizdiń jarqyn kórinisi. Son­dyq­tan barsha Qazaqstan halqy О́zińizdi Halyq Qaharmany dep esepteıdi. Qazaqstan búgin irgesi berik, yntymaǵy jarasqan, ekonomı­ka­sy qýatty, saıası júıesi sara­lan­ǵan, óz jolyn, óz bolashaǵyn aı­qyndaǵan álemdik qaýymdastyq aldyndaǵy bedeli bıik memleket. Onyń týǵan halqyn zamannyń san-alýan synynan aman alyp shyǵyp, bıikten-bıikke bastap kele jatqan, eli súıgen – elin súı­gen Elbasy bar», dedi. Munan soń sheshen Táýelsizdiktiń 20 jyly – bul barsha halyqtyń tabandy eńbeginiń 20 jyldyq jeńisi jáne tabysy ekenin, Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Táýelsizdiginiń jıyr­ma jyldyǵy deklarasııasynda aıtylǵanyndaı, barlyǵyńyzdy búgingi uly kúnmen quttyq­taı­myn, deı kele osy 20 jyldyń eki ǵasyrdy syıdyrǵanyna, al olar­dyń Elbasy ómirindegi úlken dáý­ir ekenine toqtaldy. О́zim ás­ke­rı adam bolǵandyqtan, Joǵa­r­ǵy Bas qolbasshy qabyldaǵan du­rys strategııa men taktıkanyń qandaı mańyzdy ekenin bilemin degen ol ári qaraı «Eger ol du­rys bolsa tabystyń seni aına­lyp ótpeıtinin anyq bilemin. 20 jyl ishinde Siz, Nursultan Ábish­uly, múmkin emesti múmkin ettińiz. Siz tek Uly Kóshbasshy atqaratyn isterdi atqardyńyz. Siz buǵan deıin bolmaǵan jańa memleketti, jańa ekonomıkany, jańa elordany saldyńyz. Endi 2012 jyldan bastap biz memlekettik mereke – Qazaqstan Respýb­lıkasy Tuńǵysh Prezıdenti kúnin 1 jeltoqsanda meı­ram­daıtyn bolamyz», deı kele, ótken tarıhymyzdaǵy babalar erligin de tilge tıek etti. Bizdiń batyr babalarymyz Otan úshin shaıqasty. Olar qazaq jerinde azattyqtyń tańy atyp, táýelsizdiktiń kúni týatynyna sendi. Biz búgin sol úmitterdiń aq­talǵanyn kózimizben kórip otyr­myz. El egemendigi bekem. Eko­no­mıka ósý ústinde. Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń shekarasy berik qor­ǵaýda, zamanaýı qorǵanys qýa­ty bar ásker jasaqtaldy. Bizdiń áskerimiz táýelsizdikti kúzetip, halyqtyń jasampaz eńbegin qor­ǵaýda. Osynyń barlyǵy eldi bastaǵan naǵyz Saıası kóshbasshy – Elbasynyń arqasynda múmkin boldy, degen Muhtar Qapashuly Nursultan Ábishulynyń eldi adastyrmaıtyn dańǵyl jolmen alyp kele jatqanyna toqtalyp, Sizdiń 20 jyl ishinde atqarǵan isterińiz ulttyq jáne jahandyq ólshemdegi saıası erlik, son­dyq­tan da halqyńyz Sizdi óziniń Elbasy sanaıdy jáne búkil ha­lyq Sizdi shyn máninde qaharman Halyq batyry sanaıdy. Siz boı­yńyzdaǵy qarapaıymdyq qasıe­tińizben «Halyq Qahar­many» ataǵynan da, zańnan da bas tart­tyńyz. Ol túsinikti, alaı­da biz­diń óz pikirimizde qa­lýymyzǵa ruqsat etińiz, degen ol Siz qalaı aıtqanda da «Ha­lyq Qaharmany» atyn ıelenýge tolyq quqylysyz, dep sóziniń sońyn barsha qazaq­stan­dyq­tar­dy merekemen qut­tyqtaýmen aıaqtady. Munan soń minberge Táýel­sizdik qurdastary kóterildi. Zalda otyrǵandardyń nazary endi taza qazaq tilinde «Mártebeli Nur­sultan Ábishuly! Qurmetti otandastar!» – dep sóz bastaǵan Anna Danchenkoǵa aýdy. Men Qazaqstan jastary, Táýelsizdiktiń tól qur­das­tary atynan sizderdiń alda­ry­ńyzda sóz sóılep turǵanyma qýanyshtymyn. Bizdiń býyn qas­terli Táýelsizdik tusynda dú­nıe­ge kelgen shyn máninde baqytty urpaq, óıtkeni, jarqyn bolasha­ǵy­myzdyń baıandy bolýy úshin elimizde barlyq jaǵdaı jasal­ǵan. Muny kez kelgen memleket maqtanyp aıta almaıdy. Al biz bolsaq, tatýlyq pen turaqtylyq­tyń altyn besigine aınalǵan Táý­el­siz Qazaqstanda ǵumyr keship, eli­mizdiń ósip-órkendeýine óz úle­simizdi qosý úshin bilim alyp, eńbek etip kelemiz, degen onyń árbir sózi na­nymdy shyǵyp jatty. Táýel­sizdik qurdasy ári qaraıǵy sózinde qasıetti meken Qazaqstannyń kóp­tegen etnos ókil­deriniń berekeli bosaǵasy, jazıraly Jeruıyǵyna aınal­ǵanyn aıtyp, ár ulttyń kelbeti men bolmysy, salt sanasy men dástúri ulttyq mádenıet pen tilinde jatyr, dedi. Osy oraıda A.Danchenko táýel­siz eldiń eldiginiń, jas urpaqtyń parasatty da bilimdi, isker de qabiletti, otanshyl ári memleketshil tulǵa retinde qalyptasýynda memlekettik tildiń atqaratyn qyz­metine toqtalyp, mine, ózde­ri­ńizdiń aldaryńyzda turyp, qo­lym­dy júregimniń tusyna qoı­yp: «Men baqyttymyn! Men Qa­zaq elimen, qazaq tilimen baqyt­ty­myn», dep asqaq maqtanysh­pen aıta alamyn. Qudaı qalasa, qazaq jeriniń kelini bolyp, qazaqy dástúrmen ul-qyzda­rym­dy tár­bıelesem dep arman­daı­myn. Qazaqtyń kıeli qara dom­byrasyn qolyma ustap, Qur­man­ǵazynyń kúılerin shertip ósken meniń ultym qazaq bolmasa da janym – qazaq. Qazaqstan – týǵan jerim, qasıetti kindik kesken Otanym. Memleketimizdiń árbir tabysyn biz jastar, óz jeńisimiz dep bilip maqtan tutamyz, ár qut­ty qadamyna jan-júregimizben qýanamyz, dedi minberde tolqı turyp. Munan soń táýelsizdik qur­dasy A.Danchenko Elbasyǵa qa­rap: «Elde júzege asyp kele jatqan barlyq jasampaz isterdiń basynda Siz ózińiz tursyz. Bizdi osyndaı baqytty kúnge jet­kiz­genińiz úshin Sizge degen alǵy­sy­myz sheksiz. Siz 20 jyl ishinde kirpishke kirpish qalap sáýletti úı turǵyzǵandaı, qutty shańy­ra­ǵymyz – kıeli Qazaqstannyń Bas Sáýletkerisiz! Sondyqtan biz, jastar, árdaıym ózińizge qarap boı túzeımiz. «Adamzattyń bárin súı, baýyrym dep», degendi 100 jyl buryn uly Abaı aıtyp ketse de, Sizdiń «Qazaqstan joly» atty kitabyńyz biz úshin Abaı­dyń «Qara sózderi» sııaqty ómirlik nusqaýlyǵymyz. О́ıt­keni, mádenıet, ult danalyǵy, bilimge qushtarlyq sekildi sóz­der baı­qaǵan adamǵa, osy ki­taptyń árbir jolynyń asta­rynda jatyr. Sol sebepti jastar arasynda silkinis týǵyzyp, jańa ómirge, jańa qadam basýǵa birden-bir septigin tıgizetin bul kitap jastardyń súıikti kita­byna aınaldy, dedi. Ári qaraı sheshen qyz El­ba­syǵa: «О́zińiz qalyptastyrǵan ónegeli dástúrge árdaıym adal bolýǵa tyrysamyz. Boıymyz­da­ǵy bar bilimimiz ben jas­tyǵy­myzdy arnaımyz. Sizdiń bar senimińizdi aqtaımyz dep ýáde beremin. Sózimdi ózimniń jazǵan óleń shýmaqtarymen aıaqtaǵym kelip otyr», dep minberden sań­qyldatyp óleń oqyp ketti.

Týǵan jerim, keń baıtaǵym, besigim,

Qaıda júrsem maqtan etem esimin.

Qasıetti kindik kesken men úshin

Qazaqstan Elbasymen bul qos uǵym,

– dep bastalatyn jyr joldaryn aıaqtaǵanda zal ishin qol sha­pa­la­ǵy kernep ketti. Táýelsizdiktiń taǵy bir qur­dasy, «Jasyl el» stýdenttik qu­ry­lys jáne jastar eńbek otrıad­ta­rynyń Astana qalalyq fı­lı­alynyń tóraǵasy Rahat Hamıdýllın: Tereńnen bastaý alǵan san ǵasyrlyq tarıh qoınaýynda erliktiń, órliktiń óshpes izin qaldyrǵan, týdy qoldan bermegen, uly dalany qonys etken ór minezdi batyr baba urpaqtary armysyzdar, dep bastady óziniń sózin. Búgin ata-babalarymyz san ǵasyrlar boıy ańsaǵan, Elba­sy­myz júzege asyrǵan Táýelsizdi­gi­mizge 20 jyl tolyp otyr. Beıbitshilik pen turaqtylyq saltanat qur­ǵan, bereke men birligimiz ja­rasqan egemen elimiz, Táýelsiz Qa­zaqstannyń tól merekesi qut­ty bolsyn, aǵaıyn, dedi ol. Odan ári Prezıdenttiń sózindegi jas­tar­ǵa arnalǵan tilek pen úmit­terge toqtalyp, olardyń óz kóńi­linen shyǵatynyn jetkizdi. Bú­gingi kúni Qazaqstan búkil álemge áıgili el. Bul tabysqa Qazaqstan Prezı­dentiniń orasan eńbeginiń arqa­synda qol jetkizilgenin biz jaqsy túsinemiz. Bizdiń elimizde jastardyń bilim alýy men eńbek etýine barlyq jaǵdaılar jasal­ǵan. Sonyń ishinde birqataryn ǵana aıtar bolsaq, olar: álemniń aıtýly joo-larynda bilim alýǵa múmkindik beretin «Bolashaq» baǵdarlamasy, dúnıe júziniń eń myqty degen oqý oryndarymen qatar túsetin «Nazarbaev Ýnıversıteti», «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy jáne t.b. Mundaıdy bizdiń babalarymyz tipti arman­da­maǵan da edi. Odan ári Rahat ózi jumys isteıtin «Jasyl el» qoz­ǵalysy týraly áńgimeledi. 2011 jyly «Jasyl el» qozǵalysynyń sarbazdary Astananyń jasyl beldeýinde, «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq avtojol magıstrali qurylysynda eńbek etip, tabys tapty, dedi ol. Siz birde-bir qala men eldi meken turǵyndaryn nazaryńyzdan tys qaldyrmadyńyz. Bizdiń júregi­miz­de sizdiń «Qazaqstandy súıý degen sóz ony únemi júrek­te­riń­de ustaý» degen ataly sózińiz jattalyp qaldy. Biz Otany­myz­dy árqashanda júregimizde ustaı­myz, dedi ulan. Odan arǵy só­zin­de R.Hamıdýllın Elbasyna bizdi alǵa bastaı berińiz, biz sizben aldaǵy bıik belester men jańa jeńisterge birge barýǵa ázirmiz. Siz bir sózińizde: «Elimizdiń bola­sha­ǵy jastardyń qolynda. Bú­gingi ıgi isterimizdi jalǵastyra­tyn sizder bolasyzdar», degen edińiz. Biz Sizdiń úmitińizdi aq­taýǵa, eldik salt-dástúrimizdi saq­taýǵa, táýelsizdik murattaryn jalǵastyrýǵa árqashanda ázirmiz, dep sózin aıaqtady. Budan keıingi kezekte sóz tizginin Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov aldy. Asa mártebeli Nursultan Ábish­uly! Ardaqty da arqaly qaýym! Sózimdi atadan qalǵan abyz oı­men bastaǵandy jón kórip otyr­myn. «Erge de, elge de tán bir uly sezim bar. Ol – arman». Adam­nyń armany – rııasyz ómir bolsa, halyqtyń armany – táýelsiz ǵu­myr, dep bastady sózin ákim. Ra­synda da, Táýelsizdik pen Teńdik, Azattyq pen Eldik, Bereke men Birlik qaı halyq úshin de asa qymbat uǵymdar. Al Qazaq­stan úshin sońǵy jıyrma jylda jeńisin de, jemisin de kórsete bilgen quryshtaı qundylyq. Oryn­dalǵan Uly Arman. Osy­laı­sha sheshen tilmen sóz tıegin aǵytqan Iman­ǵalı Nurǵalıuly Táýelsizdik uǵymy, Táýelsizdik qundylyǵy jaıyndaǵy óz kókeıindegi oı-baılamymen bólisti. Osynaý óz­geler ǵasyrlap ótse, endi bireýler ańsap ketetin tarıhı joldy biz nebári shırek jasta júrip shyqtyq. Sozylǵan soǵyssyz, or­taıǵan ortasyz, kúl bolǵan shoq­syz óttik. Bul tek kıesi kúshti El men danalyǵy dara Elbasynyń, sol Elbasyǵa sengen áz halyqtyń ǵana qolynan kelgen, erekshe tarıh. Jasampaz taǵdyr, dedi ol. Budan keıin I.Tasmaǵambetov Táýelsizdiktiń qandaılyq qıyn synaqtarmen kelgenin, oǵan ha­lyq­tyń qalaı qol jetkizgenin til­ge tıek etti. Elbasymyz óz baıan­damasynda atap ótkendeı, arǵy-bergi zamandarda tarıhtyń tolqyny men jaýgershiliktiń joı­qyny jutqan nebir el men jer boldy. Atajurty tarylyp, kóbeıgen elden tóbeldeı elge aı­nal­ǵany qanshama. Kezinde biz de ult retinde jer betinen joıylyp kete jazdadyq. Aqtaban halyq­tyń «Qarataýdyń basynan kósh keledi» dep zarlaǵany da, baba­la­rymyzdyń jer tirenip, «Edildi kelip alǵany – etekke qoldy sal­ǵany, Jaıyqty kelip alǵany – jaǵaǵa qoldy salǵany» dep jyr­laǵany da bar qazaqtyń jadynda. Araǵa úsh ǵasyr salyp sol kúpti kóńil, alań kúı táýelsizdiktiń tańynda taǵy da týdy. Osy tusta Elbasy astanany Alataýdan Ar­qa­ǵa kóshirmegende, qazaq endigi «Edildi» emes, «Esildi» joqtap qalar ma edi. Osy tarıhı sheshim úshin ǵana qazaq halqy Elba­sy­nyń aldynda máńgilik qaryzdar. Bul qaryz qarapaıym óteý emes, urpaq súıgen eldiń qudaıy pa­ryzy, sol urpaq turatyn jerdiń udaıy murasy. Sondyqtan da júregi ózgeshil sultandyqty emes, otanshyl ultandyqty qalap turatyn áz halqymyz árbir ta­my­rymen «súıer eliń bolsa, sen súı, turar jeriń bolsa, juban» dep tur. Bizde el de bar, jer de bar. Eń bastysy, osy 20 jyl ishinde Elbasynyń sarabdal saıasatynyń arqasynda eshkimniń esigine qa­ramaıtyn, óz shamasyn ózi baǵa­laıtyn ulttyq memleketimiz bar. Mine, sharyqtaıtyn kez – osy. Jeńis degen – osy. Otan degen uly uǵym osy, dedi Imanǵalı Tas­maǵambetov. El bıleý – óner­diń óneri. Al «ónerdiń anasy – muń, atasy – nur» deıdi. Saıa­sat­taǵy osyndaı halyqtyń bata­syn­daı sheshimder Allanyń nurymen kel­genine kúmán keltire almaı­myz. Elbasynyń osynaý ordaly eliniń qamyn oılaǵan qaıraty men aqylynyń, parasaty men paıymynyń arqasynda osy kúni Eldiń shúkirligi men Jerdiń bú­tindigine jetip otyrmyz. Son­dyq­tan da, «barymyzdy bar, jo­ǵymyz tolar, eń bastysy, eńseli elimiz mynaý» dep aıqara turyp aıtar kez keldi, halaıyq. Qala ákiminiń Táýelsiz Qazaq­stannyń jańa elordasy – Astana týraly júrek tebirenisi de áserli shyqty. «Osynaý júrekjardy se­zimge mán de, sán de beretin, bú­gin barshamyzdy tórine ozdy­ryp, aıbarymen alashtyń arqa­syn qozdyryp turǵan mynaý Astana. Bul – ajary aq sáýlemen jarqyraǵan, nazary kún nuryn­daı sarqylmaǵan, altyn kúmbezdi Astana. Ár dańǵyly gúl ashqan, baıandy bolashaqqa jol ashqan Astana. Astana bolmaǵanda osy­naý jıyrma jylda tizbektelgen mol jetistikti osynshama sezinbes edik. Jetsek te jemisi jutań, egisi sırek el bolar edik. Olaı bolsa, bul týǵan eldiń taǵdyr aldyndaǵy, Elbasynyń tarıh aldyndaǵy tuǵyrly jeńisi, uly maqtanyshy, dedi qala ákimi. Táýelsizdik bir kúnniń áńgimesi emes. Al 20 jyl ata tarıh úshin qas-qaǵym sát, tas tústi mezet. Dese de, biz úshin bul el ishinde beıbitshilik pen jasampazdyq saltanat qurǵan eń jaýapty ke­zeń – syndarly ýaqyt boldy. Osy sátte biz dańǵyl joldyń aldynda, úlken tilektiń ústinde turmyz. Al endigi arman ne? Sóz joq, ol – basqa qonǵan taǵ­dyrdyń keńdigi men sol baqty baıan­dy etken Elbasynyń erligin aqtaý, toıǵan beldi emes, týǵan jer­­di saqtaý, osylaısha bostan el­diń bıik baıraǵyn máńgilikke baılaý. Endeshe, aqyn Maǵjansha aıt­qan­da, «bostandyq – izgi perishte, qa­­dirin bilip, qurmetteıik», aǵaıyn. Sóz sońyn Imanǵalı Tasma­ǵam­betov: «Sóz basynda men «ma­lym janymnyń sadaǵasy, janym – arymnyń sadaǵasy», dep jatsa-tursa erdiń emes, eldiń qamyn jegen babalardyń dýaly ósıetin ádeıi atap óttim. О́ıtkeni, dám-tuzy asynda, ul-qyzy qasynda, kósemi basynda turǵan el ba­qyt­ty. Al baqyt – tek aqıqatqa aı­nalǵan armannan týady. Ynty­maǵy jarasqan elde ǵana turady. Olaı bolsa, osynaý halyqtyń kóńildegisin taýyp, kókeıdegisin isteıtin Erdi – Elbasyn qazaqtyń Uly dalasy talaı ǵasyr tol­ǵa­typ, Táýelsizdiktiń baǵyna berdi. Burynǵylar «Ulylar eki dáýir almasqanda týady» dep beker aıtpasa kerek. Sóz joq, aýmaly-tókpeli, eń qıyn kezeńde el tizginin alǵan azamatqa úlken júrek te kerek, qaıratty bilek te kerek, eń bastysy, ony qoldaıtyn tilekshi halyq kerek. Biraq ýaqyt jı­naqtaýǵa, kóbeıtýge, keri qaı­tarýǵa kónbeıtin qudiret. Adamı qasıetterdiń ishinde ony jeńetin tek kóregendik qana. Olaı bolsa, búgin mine, ultymyzdyń rýhanı qýatyn, qaıyspaıtyn qara nardaı qaıratyn, arys aldaspandaı senim men jigerin jeldiń júzine sýaryp, shyńdap jatqan ýaqyt – Elbasynyń, Nursultan Ábish­uly­nyń kóregendigi aldynda ba­syn ıedi. Bul eseli eńbek – eliniń esinde, tarıhtyń tósinde máńgilik qalatyn Taýtulǵanyń teńdessiz mırasy. Táńiri moınyna taqqan talassyz tumary. О́z kezegimde sózimdi Elbasynyń kúlli alash­tyń balasyna arnaǵan myna ura­ny­men támamdaýǵa ruqsat etińiz­der: «Saltanaty jarasqan qala­sy bar, baıtaǵy ushan-teńiz da­la­sy bar, árýaq qoldaǵan babasy bar el ekendigimizdi maqtan eteıik, aǵaı­yn!», – dep túıin­de­mek­pin dep aıaq­tady. Keshke qaraı torqaly toı saltanaty «Qazaqstan» ortalyq konsert zalynda jalǵasty.

*  *  *

Bul keshtiń bet­asha­ry Qur­manǵ­azy atyndaǵy akade­mııalyq ha­lyq aspaptar orkes­tri­niń oryn­daýynda Qur­man­ǵazynyń «Sary­ar­qa» kúıimen ashyldy. Árıne, odan ári Abaı­dyń ánimen jalǵas­qan bul konsertte áýelegen án de kúmbirlegen kúı de, myń buralǵan bı de mol boldy jáne onyń bári kópshilik kóńilinen shyǵyp, kesh ajaryn barynsha asha tústi desek, Álibek Dinishev, Aıman Musa­qo­jaeva, Jánııa Áýbákirova, Roza Rym­baeva, Nurjamal Úsenbaeva syndy talant ıeleri óz ónerleri arqyly toı tynysyna laıyq shashý shashty. Bul keshte bóle-jara aıta ketetin bir jáıt, Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń, A.Jubanov atyn­daǵy respýblıkalyq jáne K.Baıseıitova atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan  mýzykalyq mektepterdiń dombyrashylar ansamblderi birigip oryndaǵan «Kúı tartys» kópshilikti erekshe jelpintip ótti. Iá, osynaý jas dombyrashylar ózderiniń oryn­daý sheberligimen qazaq óneriniń kókjıegi keleshekte budan da keń ekenin baıqatqan. Sondaı-aq jurt­­shylyq jas dombyrashy Núr­ken Áshirovtiń oryndaýyndaǵy Qar­shyǵa Ahmedııarovtyń «Elbasy» atty kúıin de asa jyly qa­byl­dady. Keshte birqatar klas­sı­ka­lyq shyǵarmalarǵa da oryn berilgen eken. Aıtalyq, Dj.Pých­chı­nıdiń  «Djannı Skıkkı» ope­rasyndaǵy Laýrettanyń arııasyn halyqaralyq konkýrstardyń laý­reaty Marııa Mýdrıak oryndady. Endi ony nege bóle-jara aıtyp otyrmyz degenge kelsek, kezinde Elbasy Pavlodar óńirinde issaparda bolǵanynda balaýsa Ma­sha­nyń ónerin kórip, oǵan erekshe rıza bolypty. Sóıtip, jas óskin­ge aq jol tilep, onyń óz ónerin odan ári shyńdaýyna qamqorlyq jasaýdy jergilikti azamattarǵa, óner qaı­rat­kerlerine tapsyrǵan da kóri­nedi. Endi, mine, búginde syrt elde óz ónerin jetildirip júrgen jas talant el Táýel­siz­diginiń 20 jyl­dyq mereıli merekesine qatysý úshin sonaý Italııadan  Qazaq­stan­ǵa asyǵa jetip, keshegi keshte óner kórsetýi óz eliniń qamqorlyǵyna degen jas qyzdyń rızalyǵy dese  de bola­dy. Jalpy,  tek  Marııa ǵana emes, búgingi konsertte óner kórset­kenderdiń barlyǵy derlik órimdeı jastar boldy. Munyń ózi de elmen birge qazaq óneriniń de jasaryp, jaınap, tolysyp kele jatqanyn ańǵartty. «Egemen Qazaqstannyń» tilshiler toby. Sýretti túsirgen  Orynbaı BALMURAT.