Jaqynda elorda merekesi qarsańynda tór qaladaǵy Ulttyq mýzeıde «О́tkendi eske alý – bolashaqqa jol» atty kóshpeli kórme ashylyp, oǵan Aqmola oblysynyń mádenı uıymdary óz eksponattaryn ákeldi. Osylardyń ishinen kópshilik kórermen nazaryn aıryqsha aýdarǵan dúnıe kádimgi qarapaıym súıekti árleý arqyly jasalǵan jádigerler.
Mysaly, myna bir qoıdyń jaýyryn súıeginen jasalǵan «Máńgilik el» atty keskindemege qarańyz. Ortada – shańyraq, tómende – Abyz. Jumys avtory Bektas Kárimulynyń aıtýynsha, bul músinge el táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıy kezinde ashylǵan Astanadaǵy «Máńgilik el» qaqpasynyń sımvoldary sińirilgen.
Ekinshi jumystyń aty – «Qazaq eli». Bul da kádimgi qoıdyń jaýyrynynan oımyshtap jasalypty. Munda bas shahardyń kórkine aınalǵan «Qazaq eli» monýmentiniń atrıbýttary beınelengen. Úshinshi jádiger – «Tulpardyń dúbiri». Bul jerde jylqy túligi óte qonymdy keskindelgen.
Súıek músinderdiń avtory Bektas Kárimuly qazir Aqmola oblysy, Shortandy aýdany Mádenıet úıiniń sahna árleýshisi. Oqyǵan mamandyǵy – sýretshi. Alǵashqy bilimdi Ulan-batyr qalasynda alǵan. Keıin Peterbordaǵy I.Repın atyndaǵy kórkemsýret, sáýlet jáne músin ınstıtýtynda oqýyn jalǵastyrǵan. Bektastyń qolynan shyqqan kartınalar qazir AQSh bastaǵan shetelderdiń kórme sóresinen túspeıdi. О́ıtkeni bul sheber dala kóshpendileriniń etnografııalyq kórinisin tamasha beıneleıdi. Sonysymen de tańsyq.
Al myna súıek árleý óneri she, bul músinshiniń tek qoly bos kezinde jasap otyratyn hobbıi eken. Kórkemdigi hobbı deýge kelmeıdi. Bul kádimgi qazaq halqynyń súıek árleý óneri. Súıek jonýdy sheber úsh jyl buryn qolǵa alǵan eken, qazir 50-den astam súıek-músinderi ártúrli kórmelerdi aralap júr. Tipti ótken jyly EKSPO tórine qoıylypty. Qyzyq bolǵanda, Bektas jasaǵan jaýyryn-syzbalardy sheteldikter japa-tarmaǵaı talap áketken.
Súıekti «sóıletip» júrgen sheberge «Keskindemelerdiń deni jaýyryn eken, nege olaı?» degen suraq qoıdyq. Ol aıtady: «Qazaq halqy jaýyryndy qadir tutqan. Onyń ortasyn bólip turǵan qyr-belin «balanyń joly», qyr astyndaǵy jazyq-jalpaqty «adamnyń joly», al jaýyrynnyń shúıesin «áýlet joly» dep qaraǵan. Jáne jaýyrynǵa qarap maldyń kúıin, sol jyldyń raıyn boljaǵan».
– Sonymen qatar, – deıdi Bektas Kárimuly. – Súıek arqyly buıym sándeý óneri qazaqta bolǵan. Olar turmystyq zattaryn jáne er-turmandaryn súıekpen árlegen. Tipti ótken Qostanaı qalalyq ólketaný mýzeıinen dúmi tutas súıekpen kómkerilgen Amangeldi batyrdyń dombyrasyn kórdim. Meniki osy dástúrdi jańǵyrtý.
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»