Astanada qýyrshaqtar sherýi ótti

Eń alǵash 2015 jyly Qazaq­stannyń eńbek sińirgen ártisi, Astana qalasy memle­kettik qýyr­shaq teatrynyń negizin qalaýshy jáne kórkem­dik jetekshisi Quralaı Eshmura­tovanyń muryndyq bolýymen ómir­ge kelgen óner merekesi ár úsh jyl saıyn qyzyqty baǵdar­­lamasymen kórermenin qýantý­dan bir sát te jalyqqan emes.

2010 jyly Jastar teatry shańyraǵynan bólinip, Astana qalasy ákimdiginiń qoldaýymen derbes óner oshaǵy retinde shyǵar­mashylyq jumysyn jalǵastyrǵan teatr ujymynyń búginde jetken jetistigi az emes. Álemniń túk­pir-túkpirin aralap, qazaqtyń qýyr­shaq ónerin jahanǵa tanytýmen birge, elordalyq kishkentaı kórermenderdiń kórkem tanymyn qalyptastyrýda atqaryp jatqan eńbegi eresen. Astana qalasy qýyrshaq teatry bastamasymen qolǵa alynǵan sondaı aýqymdy jumystardyń biri – halyqaralyq «Quralaı» qýyrshaq teatrlary festıvali.

Elimizdegi halyqaralyq deńgeı­degi tuńǵysh qýyrshaq teatrlary festıvaliniń Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Quralaı Esh­mu­ratovanyń esimimen atalýy tegin emes. Qazaq qýyrshaq óne­riniń tuńǵysh kásibı rejısseri, «Ha­lyqtar dostyǵy», «Qurmet Belgisi» ordenderi men «Eren eńbegi úshin» medaliniń ıegeri, Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń qurmetti professory Quralaı Eshmuratovanyń jansyz qýyrshaqty sahnada sóı­letýde sińirgen eńbegi zor. Elor­damyzdyń tórinde boı kótergen bir ǵana Astana qalasy Memlekettik qýyrshaq teatrynyń negizin qalap, shyǵarmashylyq ujymdy aıaǵynan tik turǵyzyp, álemdik deńgeıdegi qýyrshaq teatrlary­men ıyq tirestirerlik kásibı sheberlik bıigine shyǵarýy da óner ıesiniń tynymsyz izdenis pen óz isine, mamandyǵyna degen sheksiz súıispenshiliginiń jemisi bolsa kerek.

– Qýyrshaq teatrynyń erekshe­ligi sol – biz ártúrli jastaǵy kó­rer­­mendermen jekeleı jumys isteı­miz. Iаǵnı, qýyrshaq teatrynda kórermen aýdıtorııasyna shekteý joq. Tehnologııalar da, qýyrshaqtar da, dramatýrgııa da únemi aýysyp otyrady. Son­dyqtan da qýyrshaqtar – jas balalardan bastap, eresek adamdarǵa deıin qyzyqty Hám qajet óner. Sebebi kez kelgen adamnyń ishinde bir-bir baldyrǵan ómir boıy tirshilik keshedi. Sol balalyǵyn joǵaltpaǵan adam baqytty. «Qura­laı» festıvaliniń de kózdegen maqsaty osy – qýyrshaq teatrynyń aýdıtorııasyn keńeıtip, barlyq jastaǵy kórermenge birdeı rýhanı qýanysh syılaý, – deıdi Astana qalasy Memlekettik qýyrshaq teatrynyń kórkemdik jetekshisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Quralaı Eshmuratova.

Italııa, Polsha, Reseı, Týnıs, Bosnııa jáne Gersegovına, Belgııa, Túrkııa, Estonııa, Serbııa jáne elimizdiń tól teatrlary qatysqan merekelik shara tórt kún boıy kórermenin balalyq shaqtyń balǵyn kúnderine sapar shekkizdi. Festıvaldiń ashylý saltanatynda qala kóshelerinde ulttyq kıimdegi balalar men qýyrshaq teatry akterleriniń, alyp qýyrshaqtardyń, «Zara» shoý-baleti ártisteriniń qatysýymen uı++6+ymdastyrylǵan úrlemeli or­kestr­diń súıemeldeýinde ótken qýyr­­shaqtar sherýi bas shahar tur­­ǵyndary men qonaqtaryna qýyr­shaqtar áleminiń esten ket­pes qýanyshyn tartý etti. Fes­tı­val shymyldyǵy 80 jyldan asa tarıhy bar elimizdiń bas qýyr­shaq teatry – Almaty qalasy Mem­­­lekettik qýyrshaq teatry usyn­­ǵan Quralaı Eshmuratovanyń «Qań­baq shal» qoıylymymen túri­lip, san alýan qyzyqty shara­lar­ǵa ulasty. Atap aıtsaq, tórt kún boıy qýyrshaq óneriniń jan­kúıerleri «Býsınkı» qýyrshaq teatry (Bosnııa jáne Gersegovına), «Verdı» qýyrshaq tea­try (Ita­lııa), «Qarakóz» qýyrshaq teatry (Túrkııa), Sankt-Peterbýrg qýyr­shaq teatry (Reseı), «Projekt» qýyr­shaq teatry (Estonııa), «Marek Waszkiel» qýyrshaq teatry (Polsha), «Figurentheater Vlinders» qýyrshaq teatry, Tambov Memlekettik qýyr­shaq teatry (Reseı), Týnıs ulttyq qýyrshaq óneri ortalyǵy (Týnıs) jáne elimizdiń tól tea­trlary Almaty men Astana qalasy memlekettik qýyrshaq teatrlarynyń halyq ertegisi «Qańbaq shal» jáne Roza Muqanovanyń Semeı ıadrolyq polıgonynyń adamzatqa ákelgen qasiretin baıandaıtyn «Máńgilik bala beıne» qoıylymyn tamashalady.

Sonymen qatar qýyrshaq óneriniń sheberi, serbııalyq maman Amella Výchenovıchtiń ótkizgen «Qýyrshaq jáne bala», «Ádepke tárbıeleý» jáne «Qýyrshaqtaný óneri» taqyrybyndaǵy sheberlik sabaqtary da qýyrshaq teatrlary akterleriniń kásibı biliktiligin arttyrýda taǵylymy mol tájirıbe bolǵany sózsiz. Shilde aıyn shýaqqa bólegen aıtýly óner oqıǵasy, sóıtip, baldyrǵandardy shat-shadymen qýanyshqa bólep, esten ketpes erekshe áserimen saltanatty kóńil-kúıde máresine jetti.

Nazerke JUMABAI,

«Egemen Qazaqstan»